Γιάννης Φραγκούλης
Η ταινία-ντοκιμαντέρ του Γιώργου Αυγερόπουλου, για το λιώσιμο του περμαφρόστ, παντρεύει την οικολογική με την πολιτική ανάλυση και δείχνει τις δραματικές επιπτώσεις στις ζωές μας.
Το permafrost είναι το αιώνια παγωμένο έδαφος που κρατούσε τα απομεινάρια ζώων και φυτών για χιλιετίες στα σπλάχνα της γης. Όμως αυτό αρχίζει να λιώνει και η γη να υποχωρεί. Γιατί όμως; Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα απασχολεί την έρευνα της νέας ταινίας, παραγωγής 2026.
Ο Γιώργος Αυγερόπουλος έχει κάνει και στο παρελθόν γυρίσματα στην Αρκτική. Τώρα ο φακός του διερευνά το παγωμένο έδαφος στην Αρκτική, στην Αλάσκα και τη Σιβηρία. Ως δείγμα των ανθρώπων που προβληματίζει αυτή η κατάσταση έχει έναν κάτοικο της Σιβηρίας και έναν της Αλάσκας. Αυτοί μιλούν σε πρώτο ενικό πρόσωπο. Ο θεατής έτσι μπορεί πιο εύκολα να μπει στη θέση τους. Εκτός από αυτούς, την κατάσταση αναλύουν επιστήμονες οικολόγοι, πολιτικοί, ακτιβιστές και κάτοικοι της Σιβηρίας και της Αλάσκας.
Ο δημιουργός ταξίδεψε στην Αρκτική και κατέγραψε το λιώσιμο του «αιώνια παγωμένου» εδάφους.
Όσο η αφήγηση εξελίσσεται καταλαβαίνουμε το τραγικό της κατάστασης και κατανοούμε ότι αυτό το πρόβλημα δεν είναι τοπικό, αλλά αφορά άμεσα όλο τον πλανήτη. Το λιώσιμο του περμαφρόστ έχει να κάνει με τις εξορύξεις πετρελαίου και φυσικού αερίου –και στις δύο περιοχές– με ρυθμό που όλο και περισσότερο επιταχύνεται. Όταν, όμως, η γη ξεβράζει τα απομεινάρια προηγούμενων ζωών, τότε το μεθάνιο απελευθερώνεται, μαζί με το διοξείδιο του άνθρακα, δημιουργούν ένα παχύ στρώμα που υπερθερμαίνει τη γη. Η «λεπτομέρεια» ότι η ποσότητα του μεθανίου που βγαίνει από τη γη είναι τέσσερις φορές μεγαλύτερη από την ποσότητα που ήδη υπάρχει σε αυτή είναι άκρως ανησυχητική.
Σε αυτό το σημείο συναντάμε την πολιτική. Το θέμα θα λυθεί με μια αναδιάρθρωση του συστήματος, αναφέρουν ορισμένοι αναλυτές. Αυτοί που βλέπουν το θέμα πιο σφαιρικά καταλαβαίνουν ότι δεν πρόκειται για ένα λάθος του καπιταλιστικού συστήματος, αλλά το ίδιο το σύστημα είναι λάθος. Κατά συνέπεια, η λύση του προβλήματος έχει να κάνει με την οικολογική και πολιτική ανάλυση. Αυτό, θα μου πείτε, το έλεγαν οι μαρξιστές οικολόγοι εδώ και πέντε δεκαετίες. Δε θα διαφωνήσω. Τώρα ήρθε ο καιρός να το καταλάβουν και αυτοί που θεωρούσαν τότε ότι αυτές οι αναλύσεις ήταν φαιδρές.
Η ταινία, στο κείμενό της, αναφέρει όλους αυτούς τους προβληματισμούς, μέσα από συνεντεύξεις κατοίκων, ακτιβιστών και επιστημόνων. Τα δεδομένα συσσωρεύονται και πλακώνουν το θυμικό μας, φωνάζουν ότι κάτι πρέπει να κάνουμε χτες, δεν έχουμε χρόνο για να περιμένουμε. Η εποχή που κάτοικοι θα μετακομίσουν αναγκαστικά γιατί το περιβάλλον δεν θα είναι πλέον κατοικήσιμο έχει φτάσει.
Αφήσαμε για το τέλος την αντίφαση: Αν και το πρόβλημα κραυγάζει, λέει ότι θα πρέπει να αντιδράσουμε σε αυτή τη λογική, υπάρχουν κάποιοι που δεν προβληματίζονται ως προς την κατεύθυνση της αλλαγής του πολιτικού συστήματος! Αν μας εξασφαλίσουν τον τρόπο να ζήσουμε θα ακολουθήσουμε τις κυβερνητικές οδηγίες, λέει ένας κάτοικος της Αλάσκας! Όμως η ελπίδα αχνοφαίνεται: ένας κάτοικος της Σιβηρίας και η οικογένειά του κάνει ήδη ένα πείραμα που μπορεί να αναστρέψει την όλη κατάσταση. Ο τρόπος εκτροφής θηλαστικών επιδρά αρνητικά στην υπερθέρμανση, αλλά με πολύ αργό ρυθμό. Δείτε την ταινία και προβληματιστείτε!
