Νίκος Καπιτσίνης
ανταπόκριση από Κοπεγχάγη
Εντείνονται οι πιέσεις των ΗΠΑ για τη προσάρτηση της Γροιλανδίας, εν μέσω ενός κυκεώνα ιμπεριαλιστικών επεμβάσεων και σχεδίων των ΗΠΑ (Βενεζουέλα και Ιράν). Η όλη κουβέντα δεν ξεκινάει όμως τώρα, ούτε καν στις πρώτες βδομάδες της προεδρίας Τραμπ, αλλά το 2019. Στην τελευταία περίοδό της πρώτης θητείας του, όταν είχε εκφράσει την «επιθυμία» του να κάνει τη Γροιλανδία μέρος των ΗΠΑ. Οι λόγοι είναι ποικίλοι: με το λιώσιμο των πάγων λόγω της έντασης της κλιματικής κρίσης, πηγές πολύτιμων ορυκτών θα καταστούν προσβάσιμες, ενώ νέες και πιο σύντομες εμπορικές θαλάσσιες διαδρομές θα ανοίξουν στα ύδατα της Γροιλανδίας. Και φυσικά οι ενδο-ιμπεριαλιστικοί ανταγωνισμοί δεν περισσεύουν, καθώς άλλες μεγάλες δυνάμεις, όπως Ρωσία και Κίνα, έλκονται από τις ίδιες πτυχές.
Η σημερινή κατάσταση θα πρέπει να αναλυθεί και στο κάδρο της ιστορικής εξέλιξης της σχέσης Γροιλανδίας και Δανίας. Η Γροιλανδία βρίσκεται σήμερα υπό την κυριαρχία του δανέζικου ιμπεριαλισμού, καθώς είναι πρώην αποικία, με το καθεστώς που ίσχυε για πολλούς αιώνες να τελειώνει το 1953. Στη συνέχεια, οι Γροιλανδοί με διάφορα δημοψηφίσματα τείνουν να δείχνουν τη διάθεσή τους για αυτοδιάθεση και ανεξαρτησία, με το κράτος της Δανίας, όμως, να μην εγκαταλείπει τη στρατηγική αυτή περιοχή, ελέγχοντας ασφάλεια, εξωτερική πολιτική και νομισματική πολιτική.
Μόνο τυχαία, λοιπόν, δεν είναι η έντονη αντίδρασή του, με την πρωθυπουργό, Μέτε Φρέντρικσεν, να ισχυρίζεται πως ο λαός της Γροιλανδίας μπορεί να ελέγχει τη χώρα στο πλαίσιο της κοινοπολιτείας, εξωραΐζοντας έτσι τη συνεχιζόμενης κυριαρχίας της Δανίας. Από την άλλη, η αντικατάσταση του δανέζικου με τον αμερικανικό ιμπεριαλισμό δεν θα είναι, όπως ισχυρίζεται ο Τραμπ, ο δρόμος προς την ελευθερία και την ευημερία, αλλά η συνέχιση της σημερινής κατάστασης. Με σοβαρό, μάλιστα, ενδεχόμενο η καταπίεση και εκμετάλλευση τόσο των ντόπιων όσο και της φύσης να ενταθεί. Στο πλαίσιο αυτό, οι ισχυρισμοί της ΕΕ για την κυριαρχία της Γροιλανδίας που δεν μπορεί να παραβιαστεί δεν στηρίζουν το λαό της χώρας αλλά την μακρά κυριαρχία του δανέζικου κράτους.
Πρόκειται, αναμφίβολα, για μια ιστορική καμπή στην πορεία της παγωμένης χώρας των 57.000 περίπου κατοίκων, εν μέσω ενός κυκεώνα ιμπεριαλιστικών επεμβάσεων και απειλών από τις ΗΠΑ προς πολλές χώρες, αλλά και έντασης του ανταγωνισμού ανάμεσα στα διάφορα κέντρα του παγκόσμιου καπιταλισμού.
Τα πολιτικά κόμματα στη Δανία εμφανίζονται αντίθετα σε σενάριο κατάληψης της Γροιλανδίας από τις ΗΠΑ, το οποίο μπορεί να έχει σημαντικές συνέπειες στο ΝΑΤΟ. Πέρα από τον κυβερνητικό συνασπισμό εθνικής ενότητας (Σοσιαλδημοκράτες, δεξιοί Φιλελεύθεροι, κεντρώοι Μετριοπαθείς), αξιοσημείωτη είναι η δήλωση του μεγαλύτερου ρεφορμιστικού αριστερού κόμματος (Κόμμα Ενότητας), για αποστολή στρατιωτών στη Γροιλανδία. Η δε πρόεδρος του Σοσιαλιστικού Λαϊκού Κόμματος δήλωσε πως «η Γροιλανδία δεν μπορεί έτσι απλά να καταληφθεί, καθώς είναι μια κοινωνία με τη δική της ιστορία, πολιτισμό και γλώσσες» ξεχνώντας τον μακροχρόνιο έλεγχό της από τη Δανία – ενώ πρόσθεσε πως «κατανοεί πλήρως την επιθυμία για ανεξαρτησία, αλλά η σκληρή πραγματικότητα την επισκιάζει». Από την άλλη, το Δανέζικο Λαϊκό Κόμμα και οι Δανοί Δημοκράτες, κόμματα του ακροδεξιού τόξου, υιοθετούν πιο εθνικιστική ρητορική, αναφέροντας πως «η στρατιωτική ενίσχυση της Γροιλανδίας από τη Δανία έχει αργήσει» και πως «Δανία και Γροιλανδία οφείλουν να σταθούν ενωμένες απέναντι στις ΗΠΑ».
Το σίγουρο είναι πως οι κοινωνίες αντιτίθενται σθεναρά απέναντι στην προσάρτηση της Γροιλανδίας στις ΗΠΑ. Έρευνες δείχνουν πως περίπου 80% στη Δανία και 85% στη Γροιλανδία λένε όχι σε κατάληψη της δεύτερης από τις ΗΠΑ. Στη βάση αυτή, διοργανώνονται συλλαλητήρια σε όλη τη χώρα και στην Κοπεγχάγη στην αμερικάνικη πρεσβεία, αυτό το Σάββατο 17 Γενάρη.
Η κατάσταση έχει οδηγήσει σε σημαντικές αποφάσεις για περαιτέρω στρατιωτικοποίηση σε διάφορες χώρες του ΝΑΤΟ. Στη Δανία, η κυβέρνηση αποφάσισε να δαπανήσει 2 δισ. ευρώ για επανεξοπλισμό της Αρκτικής. Επιπλέον, τις τελευταίες μέρες η Δανία έχει αυξήσει τη στρατιωτική παρουσία στη Γροιλανδία, ενώ Σουηδία, Γερμανία και Γαλλία στέλνουν επίσης δυνάμεις.
Μέσα σε όλη αυτή την κατάσταση, είναι φανερό πως δεν γίνεται οι λαοί να διαλέγουν ιμπεριαλιστές. Αν και ο Γροιλανδός πρωθυπουργός Γενς-Φρέντρικ Νίλσεν επέλεξε τη Δανία από τις ΗΠΑ, ο μόνος δρόμος είναι η αλληλεγγύη προς το λαό της Γροιλανδίας, για το δικαίωμά του να αποφασίζει για την τύχη της χώρας του, στη βάση των κοινών συμφερόντων της εργατικής τάξης. Πέρα από κάθε εθνικιστική λογική, όπως τονίζουν και διάφορες αντικαπιταλιστικές οργανώσεις στη Δανία, όπως το Κομμουνιστικό Εργατικό Κόμμα (APK).
Είναι μία ιστορική στιγμή για τη Γροιλανδία και αυτή η φωνή είναι πολύ σημαντικό να ακουστεί στους δρόμους των δανέζικων και ευρωπαϊκών πόλεων.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΠΡΙΝ στο φύλο του σαββατοκύριακου 17-18 Γενάρη 2026.
