Αυτό το καλοκαίρι έρχεται εν μέσω πολέμων, της γενοκτονίας στη Γάζα αλλά και του κινήματος αλληλεγγύης στην Παλαιστίνη. Μετά από την απεργία στις 28 Φλεβάρη και τα 60χρονα από τον Ιούλη του 1965. Λέγεται ότι το καλοκαίρι δεν προσφέρεται για βαριές αναγνώσεις. Είναι ένας ακόμα μύθος της αστικής ιδεολογίας, την οποία πολεμάμε κάτω απ’ όλες τις συνθήκες, ακόμα και κάτω από τον καυτό ήλιο!
Ελένη Μαυρούλη – Ελένη Παγκαλιά
Να πεις την Ιστορία μου, εκδ. ΚΨΜ
Το βιβλίο της Ελένης Μαυρούλη και της Ελένης Παγκαλιά κυκλοφόρησε πρόσφατα με υπότιτλο «Η κατοχή της Παλαιστίνης και ο διαρκής πόλεμος ‘’αυτοάμυνας’’ του Ισραήλ». Ο τίτλος είναι στίχος του Παλαιστίνιου ποιητή Ρεφαάτ Αλαρίρ, που σκοτώθηκε σε ισραηλινό βομβαρδισμό στη Γάζα στις 7 Δεκέμβρη 2023. Τον πρόλογο έχει γράψει ο Ιλάν Παπέ και το Επίμετρο ο Νικόλας Κοσματόπουλος. Το βιβλίο αποτελείται από τρία μέρη: Στο Πρώτο Μέρος περιγράφεται η αβάσταχτη καθημερινότητα της κατοχής όλα τα προηγούμενα χρόνια. Στο Δεύτερο Μέρος αντικρούονται συγκεκριμένα ένα-ένα τα διαχρονικά επιχειρήματα του Ισραήλ. Στο Τρίτο Μέρος περιγράφεται συνοπτικά τι έχει συμβεί μετά την 7η Οκτωβρίου 2023. Το βιβλίο χαρακτηρίζεται από την αναλυτική τεκμηρίωση (κυρίως από δυτικές και ισραηλινές πηγές μάλιστα) και συνοδεύεται από έγχρωμους χάρτες και γραφήματα. Όπως τονίζουν οι δύο συγγραφείς «αν κάτι έχει σημασία στη σημερινή συγκυρία είναι να λέγονται οι ιστορίες των ανθρώπων που βρίσκονται υπό καθεστώς κατοχής και αφανισμού».
Βίκτορ Κλέμπερερ
Η γλώσσα του Τρίτου Ράιχ – Το σημειωματάριο ενός φιλολόγου, εκδ. Άγρα
Το έργο του Γερμανού φιλόσοφου και φιλόλογου Βίκτορ Κλέμπερερ εκδόθηκε για πρώτη φορά στα γερμανικά το 1947 κι από τότε έγινε κείμενο αναφοράς για τη μελέτη της γλώσσας του φασισμού. Η παρούσα έκδοση είναι σε μετάφραση και σημειώσεις της Μαργαρίτας Ζαχαριάδου. Η ανάλυση του Β. Κλέμπερερ θεωρείται ένα αριστούργημα της ιστοριογραφίας. Το βιβλίο προσπαθεί να ερμηνεύσει πώς οι ναζί κατάφεραν να καταλάβουν την εξουσία σαγηνεύοντας τις μάζες. Ο Κλέμπερερ μελετώντας έναν τεράστιο όγκο υλικού εξέτασε πώς η ναζιστική «νεογλώσσα» επέβαλλε τη ναζιστική κουλτούρα γκρεμίζοντας τις κατακτήσεις του γερμανικού πολιτισμού. Όπως γράφει: «Δεν πρέπει να εξαφανιστούν μόνο οι ναζιστικές πράξεις αλλά και η ναζιστική ιδεολογία, ο τυπικός ναζιστικός τρόπος σκέψης και το έδαφος που τον αναπαράγει: η γλώσσα του ναζισμού». Επίκαιρο στη σημερινή εποχή που ο νεοφασισμός και οι απόγονοι των ναζί σηκώνουν κεφάλι.
Κωνσταντίνος Λαμπράκης
Παρεμποδίζοντας την αποστασία – Ιουλιανά 1965: κοινωνική διαμαρτυρία και Αριστερά, εκδ. Τόπος
Το βιβλίο του Κ. Λαμπράκη αναφέρεται στη «μεγαλύτερη κοινωνική έκρηξη της μετεμφυλιακής περιόδου», αυτή του καλοκαιριού του 1965. Εκτός από την περιγραφή του μετεμφυλιακού καθεστώτος, των κέντρων εξουσίας του και των κοινωνικών και πολιτικών δυνάμεων που το αντιπάλευαν, φωτίζονται με ακρίβεια οι κινητοποιήσεις των «70 ημερών», οι φορείς που τις διοργάνωσαν, τα πολιτικά τους συνθήματα και η συγκρουσιακή τους δυναμική. Τα πλούσια στοιχεία από εφημερίδες και αρχεία της εποχής αναδεικνύουν των πρωτοπόρο ρόλο της νέας γενιάς της εργατικής τάξης. Εστιάζει στις πολιτικές θέσεις, την τακτική και τις αντιφάσεις της Ένωσης Κέντρου και της ΕΔΑ, στην πολιτική της «μη ρήξης» που εκφραζόταν και στους πολιτικούς στόχους αλλά και στην προσπάθεια αποφυγής των συγκρούσεων με την αστυνομία. Ιδιαίτερη σημασία έχει η αναφορά στην «αριστερή αντιπολίτευση στην ΕΔΑ», στις δυνάμεις που δοκίμασαν μιαν άλλη γραμμή από αυτήν της δημοκρατικής ομαλότητας, πάνω στη φωτιά των γεγονότων.
Ισαάκ Ντόυτσερ
Ο Ένοπλος Προφήτης – Τρότσκι 1879-1921, εκδ. Πρωτοποριακή Βιβλιοθήκη
Ο Ένοπλος Προφήτης του Ισαάκ Ντόιτσερ είναι ο πρώτος τόμος από την τριλογία που αφορά τη ζωή του Τρότσκι (οι άλλο δύο είναι Ο Άοπλος Προφήτης και Ο Απόβλητος Προφήτης) και κυκλοφόρησε από την Πρωτοποριακή Βιβλιοθήκη σε μετάφραση του Νίκου Ταμβακλή. Αφορά το χρονικό διάστημα από τη γέννηση του μεγάλου επαναστάτη μέχρι το 1921. Η τριλογία κατά κοινή ομολογία, είναι το κορυφαίο έργο του συγγραφέα. Το βιβλίο παρουσιάζει τη ζωή και τη δράση του στην επανάσταση του 1905 ως πρόεδρος του Σοβιέτ της Πετρούπολης και τον αδιαμφισβήτητο ρόλο του στην Οκτωβριανή Επανάσταση με την προσχώρησή του στους μπολσεβίκους. Το βιβλίο δεν είναι αγιογραφία, στέκεται και στην αντιφατική στάση του Τρότσκι την περίοδο του «μπλοκ του Αυγούστου»: «Ο ορκισμένος εχθρός του αστικού φιλελευθερισμού [Τρότσκι] συμμάχησε με αυτούς που υποστήριζαν τη συμμαχία με το φιλελευθερισμό [μενσεβίκοι] ενάντια σε αυτούς που ήταν φανατικά αντίθετοι σε μια τέτοια συμμαχία [μπολσεβίκοι]».
Γιάννης Μηλιός
Έθνος και ιμπεριαλισμός – Για την κριτική του σύγχρονου καπιταλισμού, εκδ. Εκτός Γραμμής
Ο Γ. Μηλιός στο βιβλίο του επιχειρεί να δώσει μια αποτίμηση των διάφορων θεωριών που αναπτύχθηκαν γύρω από το ζήτημα των εθνών και των εθνικών κρατών όπως επίσης του ιμπεριαλισμού, αλλά και των μεταπολεμικών θεωριών για τον ιμπεριαλισμό με την ανάπτυξη θεωριών εξάρτησης, κέντρου – περιφέρειας, νέου ιμπεριαλισμού κτλ. Ταυτόχρονα οι θεωρίες πάνω στο έθνος και τον ιμπεριαλισμό, μαρξιστικές ή μη, παρουσιάζονται κριτικά υπό το πρίσμα της Μαρξικής Πολιτικής Οικονομίας και ως προς το κατά πόσο μπορούν να αξιοποιηθούν στην κατανόηση και την ανάλυση του σύγχρονου καπιταλισμού. Το βιβλίο δίνει μια πυκνή σύνοψη της συζήτησης περί έθνους και διεθνών σχέσεων από τους πρώιμους Μαρξιστές μέχρι και σήμερα και καταλήγει σε μια παρουσίαση βασικών στοιχείων της Μαρξικής Πολιτικής Οικονομίας ούτως ώστε να κριθεί η κάθε θεωρία μέσα σε αυτό το πλαίσιο και να προκύψουν συμπεράσματα για τον σύγχρονο καπιταλισμό και την ανάλυσή του.
Δημήτρης Μπελαντής
Η Σοβιετική Εμπειρία 1924-1939: Από τον θάνατο του Λένιν ως το τέλος του Μεγάλου Τρόμου, Α’ Τόμος, εκδόσεις Τόπος
Ο συγγραφέας προσπαθεί να διερευνήσει τις αιτίες για τον εκφυλισμό της επανάστασης και στέκεται ιδιαίτερα στο ζήτημα της καταστολής και των διώξεων επί Στάλιν. Αναδεικνύει μια ευρεία ξενόγλωσση βιβλιογραφία εν πολλοίς άγνωστη στο ελληνικό κοινό. Διαχωρίζεται από μια απλοϊκή προσέγγιση περί «προσωπολατρίας» όπως την άποψη για τη δεκαετία του 1930 ως επιτυχή επίτευξη της σοσιαλιστικής οικοδόμησης στην ΕΣΣΔ, προσπαθώντας να θέσει ευρύτερα ζητήματα που αφορούν την πορεία και την προοπτική του κομμουνιστικού κινήματος στο σήμερα, από μια σκοπιά επιμονής στον επαναστατικό δρόμο. Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο κομμουνισμός του 20ου αιώνα πέτυχε πολλά, βελτιώνοντας την ζωή και των ανθρώπων και μεταδίδοντας μεγάλο ηθικό κύρος, αλλά όσο μακρύτερα από την πραγμάτωση της επανάστασης τόσο μεγαλύτερη ήταν η αποσύνθεση και η ήττα του.
Μπεατρίς Ιμπού
Η γραφειοκρατικοποίηση του κόσμου, εκδόσεις Πλήθος
Το ζήτημα της εξουσίας και των τρόπων άσκησής της είναι η κόκκινη κλωστή που διαπερνά όλο το έργο της Μπεατρίς Ιμπού, διευθύντριας ερευνών στο CNRS. Αυτό το βιβλίο της (μετάφραση Β. Πατσογιάννη) πραγματεύεται τη «νεοφιλελεύθερη γραφειοκρατικοποίηση». Ως γραφειοκρατικοποίηση νοείται ένα σύνολο από κανόνες, τυποποιήσεις, διαδικασίες και κώδικες που αφορούν τον κρατικό μηχανισμό αλλά και κάθε πεδίο της ζωής (αγορά κι επιχειρήσεις, κόμματα, έρευνα, ελεύθερος χρόνος κ.ά.). Η νεοφιλελεύθερη διάσταση αφορά τη διάχυση και εμπέδωση σε πλήθος πεδίων τρόπων σκέψης, συμπεριφοράς και λεξιλογίου που προέρχονται από τον κόσμο της αγοράς και των επιχειρήσεων. Η λογική της κερδοφορίας, της ανταγωνιστικότητας, του μάνατζμεντ και της αξιολόγησης βρίσκεται στον πυρήνα αυτής της νέας κανονικότητας. Το βιβλίο είναι χρήσιμο σε μια εποχή που τα περί «αριστείας», «εξορθολογισμού του κράτους», «κόστους – οφέλους» στο δημόσιο αποτελούν κυρίαρχο λόγο και πράξη.
Αλέν Μπαντιού
Ο εικοστός αιώνας, εκδ. Ερατώ
Ο Αλέν Μπαντιού πάντα επιδιώκει να επαναφέρει το κομμουνιστικό πρόταγμα στην εποχή μας. Αυτό το βιβλίο του σε μετάφραση Κώστα Τσάμπουρα είναι μια συλλογή άρθρων γραμμένων στο τέλος του προηγούμενου και στις αρχές του τωρινού αιώνα. Ο 20ός αιώνας για τον Μπαντιού είναι ο αιώνας της βούλησης, της σύγκρουσης του παλιού με το νέο και της δημιουργίας του «νέου ανθρώπου». «Ο 19οςανήγγειλε, ονειρεύτηκε, υποσχέθηκε, ο 20ός δήλωσε πως ο ίδιος πράττει, εδώ και τώρα», λέει ο συγγραφέας διατρέχοντας γεγονότα, αντιλήψεις κι επαγγελίες, από τον Λένιν, τον Μάο, τον Μπρεχτ και τον Φρόιντ μέχρι τον Χάιντεγκερ, από την Οκτωβριανή Επανάσταση, τον ισπανικό εμφύλιο και την «Πολιτιστική Επανάσταση» μέχρι τον ναζισμό. Ο τωρινός αιώνας δεν έχει κάποιο πολιτικό σχέδιο για τον νέο άνθρωπο, ωστόσο τον δημιουργεί στην πράξη. Κι όταν δεν υπάρχει σχέδιο «η απάντηση είναι πασίγνωστη, το κέρδος είναι αυτό που θα ορίσει τι θα κάνουμε».
Ταρίκ Αλί
Η ιδέα του κομμουνισμού, εκδ. Σάλτο
Το βιβλίο του Ταρίκ Αλί, γνωστού για την πολυετή πολιτική του δράση και μαρξιστική συνεισφορά, σε μετάφραση Φώτη Τερζάκη, γράφτηκε 16 χρόνια πριν, δυο δεκαετίες μετά την πτώση του Βερολίνου, ωστόσο διατηρεί την επικαιρότητά του. Ασχολείται κατά κύριο λόγο με την ιστορική διαδρομή του κομμουνιστικού κινήματος – ιδιαίτερα της Σοβιετικής Ένωσης και των άλλων «σοσιαλιστικών» χωρών. Για τον Αλί ο σταλινισμός ως καθεστώς αποτελούσε «ποιοτική ρήξη στη συνέχεια της επαναστατικής διαδικασίας» που «συντελέστηκε στο επίπεδο των πολιτικών υπερδομών του κράτους». Τονίζει ότι «η αποτυχία του επίσημου κομμουνισμού στον εικοστό αιώνα […] όχι μόνο δεν αναιρεί ορισμένες από τις προϋποθέσεις που βρίσκονταν αρχικά στις βάσεις του [κομμουνιστικού] σχεδίου, αλλά και τονίζει την εξακολουθητική σημασία τους» καταλήγοντας: «Το φως είναι αμυδρό, αλλά δεν έχει σβήσει εντελώς από τις καταιγίδες των τελευταίων δεκαετιών. Θα μπορούσε κάλλιστα να ανάψει ξανά, νωρίτερα απ’ όσο φανταζόμαστε».
Terry Eagleton
Γιατί ο Μαρξ είχε δίκιο, εκδ. Πατάκη
Ο Τέρι Ίγκλετον είναι από τους σημαντικότερους μαρξιστές θεωρητικούς του καιρού μας. Σ’ αυτό του το βιβλίο, που πρωτοεκδόθηκε το 2012 σε μετάφραση του Πέτρου Γεωργίου, απαντάει σε μια σειρά ερωτήματα που θέτει η κυρίαρχη ιδεολογία σήμερα επιδιώκοντας να ακυρώσει τον Μαρξ αλλά και τον κομμουνισμό. Ο Μαρξ ταίριαζε στην εποχή των ανθρακωρυχείων, καλός στη θεωρία, η εφαρμογή της όμως οδηγεί σε φτώχεια και καταπίεση. Ο μαρξισμός είναι μια κοσμική αιτιοκρατική θρησκεία, αγνοεί την ανθρώπινη φύση, «βλέπει» μόνο την οικονομία και την ύλη κι αγνοεί όλα τα υπόλοιπα, αρέσκεται στη βία και περιφρονεί τη δημοκρατία και την ηθική, λατρεύει το κράτος και το μοναδικό κόμμα, ποντάρει σε μια ταξική πάλη που δεν υπάρχει πια ακυρώνοντας τις άλλες αντιθέσεις και τα νέα κινήματα που προκύπτουν. Το βιβλίο απαντά σ’ αυτά το ιδεολογήματα κατανοητά αλλά και με μεγάλο θεωρητικό και φιλοσοφικό βάθος.
Χαράλαμπος Κουρουνδής
, εκδ. Σάκκουλα
Ο Χαράλαμπος Κουρουνδής είναι διδάκτορας Νομικής και συγγραφέας του βιβλίου Το Σύνταγμα και η Αριστερά (εκδ. Νήσος). Στο τελευταίο του βιβλίο εξετάζει τις μορφές αντιπροσώπευσης όπως αναδύθηκαν από το τέλος του μεσαίωνα μέχρι σήμερα. Διατρέχει την αγγλική, αμερικανική και γαλλική επανάσταση με τα συντάγματα και τα κοινοβούλια που προέκυψαν, τις συγκρούσεις που ανέκυψαν στη συνέχεια για την επέκταση του εκλογικού δικαιώματος, το σύστημα των εργατικών συμβουλίων και το Σύνταγμα του 1918 στη Ρωσία. Διαπραγματεύεται ζητήματα όπως η ανεξαρτησία των αντιπροσώπων απέναντι στους εκλογείς τους, η δράση των κομμάτων και οι περιπτώσεις απαγόρευσής τους, η σημερινή κρίση της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας παγκόσμια και στην Ελλάδα. Καταλήγει ότι το ζητούμενο είναι η «άρση του διαχωρισμού ανάμεσα στην ιδιότητα του πολίτη και την κοινωνική ύπαρξη, η οποία οφείλεται στη δομή του πραγματικού που περιορίζει εγγενώς τη δυνατότητα επέκτασης της πολιτικής ως διαδικασίας συλλογικής διαβούλευσης».
