Παρακολουθήσαμε, στο κλειστό δημοτικό θέατρο της Νεάπολης, την παράσταση Κατερίνα Χ που έγραψε ο Τζων Μιχάλης και σκηνοθέτησε η Βάνα Βουρτσάκη. Το θέμα της είναι η κακοποίηση των γυναικών. Η παράσταση ήταν μια πρωτοβουλία της δημοτικής παράταξης Η Πόλη Αλλιώς, στον Δήμο Νεάπολης-Συκεών.
Η Κατερίνα είναι μια γυναίκα που εισβάλλει σε ένα θέατρο, λίγο πριν ξεκινήσει μια παράσταση. Ανεβαίνει στη σκηνή και αποφασίζει να διηγηθεί την προσωπική της ιστορία στους θεατές. Κρατά ένα πιστόλι και έτσι τους αναγκάζει να την ακούσουν. Όταν τελειώνει ο μονόλογός της τότε καταλαβαίνουμε, ποιος ήταν ο λόγος που μπήκε στη συγκεκριμένη θεατρική σκηνή, αυτή την ημέρα και ώρα. Στοχεύει τον κακοποιητή της. Δεν γνωρίζουμε το επίθετό της, είναι μια Κατερίνα.
Έχουμε ένα αμιγώς πολιτικό θέατρο που αναπτύσσει τα αισθητικά του χαρακτηριστικά. Συνδυάζει τη σχολή του Αουγκούστου Μπόαλ, στο θέατρο, με αυτή του Κώστα Γαβρά, στον κινηματογράφο. Ο θεατρικός λόγος είναι τόσο βίαιος όσο είναι και η πράξη την οποία διηγείται. Ο θεατής θα πρέπει να μπει σε αυτή την ατμόσφαιρα και να βιώσει τη βία, όπως μας διδάσκει το Θέατρο της Σκληρότητας, του Αντονέν Αρτώ. Με αυτό τον τρόπο μπορεί να καταλάβει πιο εύκολα αυτά που διαδραματίζονται.
Η ηθοποιός θα πρέπει να δείξει την ένταση με τον λόγο της, με τις κινήσεις του σώματός της και με τις εκφράσεις του προσώπου της, συγχρόνως. Βαδίζει σε ένα τεντωμένο σκοινί. Η Αγγελική Κάρκαλου ακολουθεί αυτή την διαδρομή με απόλυτη επιτυχία. Έχει ενταχθεί ολοκληρωτικά στον χαρακτήρα.
Έχουμε τον Πατέρα που κάθε φορά μπαίνει σε ένα διαφορετικό σώμα. Ο λόγος του είναι πάντα ο ίδιος. Ξεκινά με την απαξίωση της γυναίκας, δηλαδή της αρχετυπικής Μητέρας, που απαξίωσε ο Ορέστης. Η μητριαρχία έχει τελειώσει και ο πατριαρχικός λόγος επιβάλλεται, αν είναι ανάγκη, και με τη βία.
Δεν είναι δύσκολο να καταλάβουμε ότι αυτός ο βίαιος λόγος είναι ο πολιτικός λόγος του κράτους, στη φεουδαρχία, στον καπιταλισμό και, τελικά, στον ιμπεριαλισμό. Είναι αυτονόητο ότι ο άντρας μπορεί και πρέπει να είναι βίαιος, αφού βία και άντρας ταυτίζονται. Ως πότε όμως αυτό μπορεί να υπάρχει σαν αξία στην κοινωνία; Αυτός ο βίαιος χαρακτήρας προσβάλλει τους άντρες, τουλάχιστον αυτούς που δεν τους επιτρέπει ο ψυχικός τους κόσμος να εξασκήσουν την παραμικρή βία.
Μπορεί η Κατερίνα να έχει υποστεί τη βία του βιασμού και της απόπειρας της δολοφονίας. Ο βιαστής όμως είναι το τελικό θύμα, όταν αυτή τον ανακαλύπτει και τον αντικρίζει κατάματα. Έχει νωρίτερα βιώσει την ίδια βία, με παρόμοια ένταση από τον πατέρα της και, εν μέρει, από τη μάνα της.
Εδώ μας δίνεται το μοντέλο μιας κοινωνίας όπου η πατριαρχική βία συμβιώνει με την πραγματική στοργή, από την μεριά του πατέρα, και την απόλυτη αποδοχή του πατριαρχικού λόγου, από την μεριά της μητέρας. Η Κατερίνα, όμως, αντιδρά. Τον αναγκάζει να πάρει πλέον τον χαρακτήρα του Σίσυφου. Δεν τον εκδικείται, τον προειδοποιεί και τον προτρέπει να θεραπευτεί, να αποτινάξει από πάνω του τη βία.
Γιάννης Φραγκούλης
