Aφροδίτη Τζιαντζή
[Η παρουσίαση ενδέχεται να περιέχει spoilers]
Το Adolescence (Εφηβεία), η βρετανική σειρά τεσσάρων επεισοδίων, μέσα σε λίγα 24ωρα από όταν έγινε διαθέσιμο στο Netflix, αναδείχθηκε σε τηλεοπτικό τοτέμ. Απέσπασε διθυραμβικές κριτικές, ενώ ειδικά στη Βρετανία κατέρριψε ρεκόρ τηλεθέασης για σειρά που προβάλλεται σε συνδρομητική πλατφόρμα.
Ακόμα και όσοι δεν την έχουν (ακόμα) δει, πιθανότατα γνωρίζουν την υπόθεση, από τα πάμπολλα άρθρα και σχόλια στο διαδίκτυο. Ο 13χρονος Τζέιμι, που κατοικεί σε μια πόλη στη Βόρεια Αγγλία, που δεν κατονομάζεται, συλλαμβάνεται ως ύποπτος για φόνο. Από το πρώτο επεισόδιο μαθαίνουμε ότι το θύμα είναι μια συμμαθήτριά του, η Κέιτι, καθώς και την απάντηση στο ερώτημα αν ο άγουρος έφηβος είναι ένοχος. Αν θέλαμε να χρησιμοποιήσουμε δημοσιογραφικά κλισέ, ο πατέρας είναι η «τραγική φιγούρα», που αδυνατεί να πιστέψει ότι το παιδί του είναι δράστης ανθρωποκτονίας – στην περίπτωσή μας γυναικοκτονίας – και συντρίβεται βλέποντας τα αδιάσειστα ντοκουμέντα. Τον υποδύεται έξοχα ο βραβευμένος ηθοποιός Στίβεν Γκρέιαμ, που είναι επίσης συμπαραγωγός και συνδημιουργός της σειράς, μαζί με τον σεναριογράφο Τζακ Θορν.
Το καθένα από τα επεισόδια, όλα γυρισμένα σε μονοπλάνο χωρίς μοντάζ, μας διηγούνται από μία πλευρά της ιστορίας. Μεταξύ άλλων, η σειρά δίνει έμφαση στο πώς προσπαθεί να αντεπεξέλθει, μετά το φρικτό γεγονός , η οικογένεια του 13χρονου γυναικοκτόνου, μια «κανονική», λαϊκή νοικοκυρεμένη οικογένεια, με παραδοσιακούς ρόλους. Εσκεμμένα απόντες από την ιστορία είναι οι γονείς της Κέιτι και πώς εκείνοι βιώνουν την απώλειά της κόρης τους, όμως το «φάντασμα» της πλανιέται σε όλες τις σκηνές-πλάνα της σειράς.
Το Adolescence βαφτίστηκε «σειρά-φαινόμενο» καθώς πυροδότησε συζητήσεις για καυτά θέματα, όπως η βία των ανηλίκων και η αρνητική επιρροή των social media στους εφήβους, ειδικά στη ψυχοσύνθεση των νεαρών αγοριών. Στο επίκεντρο του προβληματισμού μπαίνει η διαδικτυακή υποκουλτούρα των incels (involuntary celibate – ακούσια ανέραστοι), που σχετίζεται με την προώθηση του μισογυνισμού, του ρατσισμού και των εγκλημάτων μίσους. Πιο ευάλωτοι στην επικίνδυνη ρητορική των incelsθεωρείται ότι είναι κοινωνικά απομονωμένοι νέοι άντρες, με εύθραυστη ψυχική υγεία. Νιώθοντας απόρριψη από το γυναικείο φύλο, «θεωρητικοποιούν» τη μοναξιά τους, αναζητώντας καταφύγιο σε μια ψηφιακή φούσκα ομοϊδεατών (manosphere).
Χωρίς να πρόκειται για κάτι καινούργιο, άλλωστε οι πρώτοι αυτοαποκαλούμενοι incelsεμφανίστηκαν σε διαδικτυακά φόρουμ στις ΗΠΑ πριν από τουλάχιστον δύο δεκαετίες, η σειρά Adolescence είναι η πρώτη που έβαλε τις παραπάνω έννοιες στην καθημερινή ατζέντα, σε τόσο ευρύ κοινό (66,3 εκατομμύρια θεατές τις πρώτες δύο εβδομάδες).
Η σειρά είναι αριστοτεχνικά δομημένη και μαγνητίζει το ενδιαφέρον. Πατάει με το ένα πόδι στην παράδοση του βρετανικού ρεαλισμού, η οποία όμως «αποστεγνώνεται» από την κοινωνική κριτική που μας έχουν συνηθίσει άλλοι σκηνοθέτες, όπως για παράδειγμα ο Κεν Λόουτς ή ο Μάικ Λι.
Αν και προσπαθεί να αποφύγει τον μονοσήμαντο διδακτισμό, το Adolescence δεν αποφεύγει τον ηθικό πανικό του τύπου «ξέρετε τι κάνουν μόνα τους τα παιδιά σας πίσω από την οθόνη;». Η λύση, που ενστερνίζεται ρητά ο δημιουργός της σειράς Τζακ Θορν, είναι πιο σκληρά κατασταλτικά μέτρα. «Ίσως η απάντηση βρίσκεται στο κοινοβούλιο και στη νομοθεσία, ουσιαστικά αφαιρώντας από τα παιδιά στο σχολείο τα τηλέφωνά τους και απομακρύνοντάς τα εντελώς από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης», έγραψε στον Guardian.
Με αφορμή και τη σειρά, η βρετανίδα υπουργός Παιδείας, ξεκινά εκστρατεία για την αυστηρότερη εφαρμογή της οδηγίας απαγόρευσης των κινητών στα σχολεία, όπως έγραψε «κατ’ αποκλειστικότητα» πάλι ο Guardian.
Ο βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ – ο πιο «δεξιός» ηγέτης που είχαν ποτέ οι Εργατικοί – εκθείασε την τηλεοπτική σειρά από το βήμα της Βουλής των Κοινοτήτων. Συμφώνησε να προβληθεί στα σχολεία, στο πλαίσιο εκστρατείας ενημέρωσης, για να αντιμετωπιστεί «η απεχθής βία που ασκούν νέοι άνδρες, επηρεασμένοι από όσα βλέπουν online».
Ενόσω προβληματίζεται για την έλλειψη θετικών προτύπων για τα αγόρια, ο Στάρμερ αναδεικνύεται σε μπροστάρη της μιλιταριστικής φρενίτιδας, αυξάνοντας υπέρογκα τις στρατιωτικές δαπάνες – κατ’ απαίτηση και του Τραμπ ο οποίος «έχει δίκιο για την άμυνα».
Παράλληλα «τσεκουρώνει» τις δημόσιες υπηρεσίες, ξεκινώντας με μαζικές απολύσεις τουλάχιστον 10.000 εργαζομένων στο όνομα του «εξορθολογισμού του κράτους». Επίσης εφαρμόζει νέες αιματηρές περικοπές στα κοινωνικά επιδόματα, τα οποία θα δίνονται με το σταγονόμετρο, με στόχο να εξοικονομηθούν περίπου πέντε δισ. λίρες. (ενώ οι αμυντικές δαπάνες αυξάνονται κατά 13,5 δισ.)
Τι σχέση έχουν όλα αυτά με το Αdolescence; Καμία, εκτός του ότι η ίδια η σειρά εργαλειοποιείται άριστα από τη βρετανική κυβέρνηση και τον ίδιο τον πρωθυπουργό, σε μια κρίσιμη συγκυρία. Η εκστρατεία κατά του «διαδικτυακού δηλητηρίου», που μολύνει τα αγόρια μας, είναι ένα πολύ βολικό άλλοθι, ότι δήθεν ασχολείται με κοινωνικά θέματα, ενώ την ίδια στιγμή εφαρμόζει σκληρές πολιτικές λιτότητας που θα ζήλευαν και οι Τόρις.
