Γιώργος Παυλόπουλος
Με την απειλή των εμπορικών κυρώσεων, ο Τραμπ και η κυβέρνησή του επιδιώκουν, από τη μία, να υποτάξουν πλήρως τους συμμάχους των ΗΠΑ, εδραιώνοντας την ηγεμονία τους στη Δύση και, από την άλλη, να κλιμακώσουν την αντιπαράθεση με την Κίνα, τη μοναδική δύναμη η οποία είναι σε θέση να αμφισβητήσει την παγκόσμια πρωτοκαθεδρία τους.
Ακόμη και τώρα, μετά από όσα έχουν συμβεί προτού καν συμπληρώσει έναν μήνα στον Λευκό Οίκο, υπάρχουν αρκετοί που επιμένουν πως ο Ντόναλντ Τραμπ «κάνει του κεφαλιού του» και βλάπτει τις Ηνωμένες Πολιτείες και τα συμφέροντά τους. Η Wall Street Journal, για παράδειγμα, έκανε λόγο στο κεντρικό της άρθρο για «τον πιο ανόητο εμπορικό πόλεμο» στην ιστορία μετά την ανακοίνωσή του για επιβολή δασμών κατά του Μεξικού, του Καναδά και της Κίνας, καθώς και εναντίον οποιασδήποτε άλλης χώρας ή «μπλοκ» χωρών αντιτίθεται στα συμφέροντα των Αμερικανών. Αλλά και η διεύθυνση των Financial Times, στο δικό της άρθρο, έδειξε να είναι έκπληκτη από τις δηλώσεις του για τον έλεγχο της Γάζας από τις ΗΠΑ, σημειώνοντας πως «ο τοξικός πρόεδρος (…) ξεπέρασε και τον εαυτό του».
Είναι, όμως, αυτή η αλήθεια; Ας ξεκινήσουμε από κάτι αδιαμφισβήτητο: Ήδη, οι κυβερνήσεις δύο κρατών τα οποία δέχθηκαν πρώτα τις απειλές του Τραμπ, του Παναμά και της Κολομβίας, επέλεξαν να υποκύψουν και να συνθηκολογήσουν άνευ όρων, μέσα σε λίγες ώρες: Ο πρόεδρος του πρώτου διεμήνυσε στο Πεκίνο ότι δεν θα συνεχίσει την προνομιακή οικονομική συνεργασία μαζί του, αποδεχόμενος πρακτικά την εκχώρηση του ελέγχου της στρατηγικής σημασίας Διώρυγας που συνδέει τον Ειρηνικό με τον Ατλαντικό. Ο δε Κολομβιανός ομόλογός του έκανε «κωλοτούμπα» και ανακοίνωσε ότι αποδέχεται τη μεταφορά στο έδαφος της χώρας του χιλιάδων προσφύγων και μεταναστών που βρίσκονται στις ΗΠΑ – με τη Γουατεμάλα να ακολουθεί το παράδειγμά του τα επόμενα 24ωρα.
Από την πλευρά τους, οι κυβερνήσεις του Μεξικού και του Καναδά έσπευσαν να διαμηνύσουν στον Τραμπ ότι είναι πρόθυμες να διαπραγματευτούν για να βρεθεί λύση, κάνοντας και κινήσεις καλής θέλησης – με αποτέλεσμα, να πάρουν ως αντάλλαγμα την αναβολή για ένα μήνα της εφαρμογής των δασμών. Όσο για την ΕΕ, σε βάρος της οποίας ο Τραμπ έχει επίσης προαναγγείλει ανάλογα μέτρα, ενώ έχει απειλήσει και με προσάρτηση (ακόμη και βίαιη) της δανέζικης Γροιλανδίας, εμφανίστηκε διχασμένη στην έκτακτη σύνοδο κορυφής αυτής της εβδομάδας, καθώς αρκετά κράτη-μέλη προτιμούν να παζαρέψουν με την Ουάσιγκτον και όχι να συγκρουστούν μαζί της.
Η επίθεση που έχει εξαπολύσει ο Τραμπ έχει ήδη φέρει τα πρώτα αποτελέσματα – γι’ αυτό και θα τη συναχίσει!
Έχοντας καταφέρει να τους καθίσουν με το έτσι θέλω στο τραπέζι, ο Τραμπ και η κυβέρνησή του θα ήταν αφελείς και ανίκανοι εάν αρκούνταν σε ήσσονος σημασίας παραχωρήσεις από την πλευρά τους, όπως οι υποσχέσεις για περιορισμό της δράσης των καρτέλ ναρκωτικών. Το βασικό διακύβευμα έχει να κάνει με το τεράστιο έλλειμμα των ΗΠΑ στις εμπορικές συναλλαγές τους, το μεγαλύτερο μέρος του οποίου – ένα ποσό κοντά στα 750 δισ. δολάρια ετησίως – μεταφράζεται σε αντίστοιχο πλεόνασμα για το Μεξικό, τον Καναδά, την Κίνα και την ΕΕ. Είναι γνωστό δε ότι ο περιορισμός του, που αποτελεί διακηρυγμένο στόχο του Τραμπ, περνά μέσα από δύο κυρίως δρόμους: τη βίαιη μείωση των εισαγωγών και τη μεταφορά των παραγωγικών μονάδων για βασικά προϊόντα σε αμερικανικό έδαφος – με τους δασμούς να είναι σε θέση να συμβάλλουν και προς τις δύο κατευθύνσεις.
Όσον αφορά στην Κίνα, τα πράγματα είναι αρκετά πιο διαφορετικά και περίπλοκα, όπως φάνηκε και από το γεγονός ότι στην περίπτωσή της δεν υπήρξε αναβολή της έναρξης ισχύος των δασμών, ούτε αποφεύχθηκαν τα αντίμετρα. Δεν πρόκειται, άλλωστε, για μια χώρα που ανήκει στο στρατόπεδο των ΗΠΑ και ο Τραμπ θέλει απλώς να την αναγκάσει να γονατίσει μπροστά του και να δηλώσει υποταγή, αλλά για την ανερχόμενη υπερδύναμη, η οποία απειλεί ευθέως την παγκόσμια αμερικανική ηγεμονία. Αυτός είναι και ο λόγος που κάνει Ρεπουμπλικάνους και Δημοκρατικούς να ομονοούν στο συγκεκριμένο μέτωπο: ο Τραμπ ξεκίνησε τον εμπορικό πόλεμο στην πρώτη του θητεία, ο Μπάιντεν τον συνέχισε και τον κλιμάκωσε, ενώ τώρα γίνεται ένα ακόμη βήμα προς την ίδια κατεύθυνση.
Δεν είναι τυχαίο ότι, σύμφωνα με ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον ρεπορτάζ της The Guardian, το σχέδιο που έχει τεθεί σε εφαρμογή και έχει στο επίκεντρό του την επιβολή δασμών και την κλιμάκωση της οικονομικής σύγκρουσης με την Κίνα είναι αποτέλεσμα όχι μιας απόφασης της στιγμής ή μιας συγκυρίας, αλλά μιας ενδελεχούς 40ετούς προετοιμασίας. Κάτι πρέπει να μας λέει αυτό…
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν στο φύλλο 8-9 Φεβρουαρίου
