Με αφορμή τον νέο κύκλο παραστάσεων του έργου της βραβευμένης με Νόμπελ Λογοτεχνίας Σβετλάνα Ανεξίεβιτς O πόλεμος δεν έχει πρόσωπο γυναίκας μιλάμε με την ηθοποιό Κάτια Γέρου για το μήνυμα της παράστασης, το ρόλο της γυναίκας στην αντίσταση και τον πόλεμο, τη μνήμη και τον αγώνα ενάντια σε κάθε μορφή καταπίεσης. Στη σκηνή η Κάτια Γέρου μαζί με τη Ναταλία Γεωργοσοπούλου αφηγούνται συγκλονιστικές εμπειρίες γυναικών που πολέμησαν στις γραμμές του Κόκκινου Στρατού κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Συνέντευξη στον Δημήτρη Τζιαντζή
Πώς βλέπετε την (τραγική) διαχρονικότητα του έργου της Σβετλάνα Αλεξίεβιτς που ενέπνευσε τον νέο κύκλο παραστάσεων του O πόλεμος δεν έχει πρόσωπο γυναίκας;
Aυτή η τραγική διαχρονικότητα που τόσο εύστοχα περιγράφετε αναγκαστικά μας οδηγεί σε μια βαθιά πεσιμιστική σκέψη: ότι ούτε ο πολιτισμός, ούτε ο καλπασμός της τεχνολογίας, ούτε οι φωνές παγκοσμίως που διαμαρτύρονται και διεκδικούν την ειρήνη, τίποτα από όλα τα παραπάνω δεν μπορεί να ανακόψει τον καλπασμό της βαρβαρότητας.
Μα θα αναρωτηθεί κάποιος: δηλαδή δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα; Απαντώ, όχι μπορούμε να κάνουμε, μέσα από τα κινήματα υπέρ της ειρήνης, γιατί αν αυτό το εργαλείο το βγάλουμε από τη σκέψη μας τότε συμμετέχουμε και εμείς σε αυτόν τον καλπασμό της βαρβαρότητας.
Το μεγαλείο της αντίστασης, της ψυχικής δύναμης, της αντοχής των γυναικών κανείς δεν μπορεί να το αμαυρώσει.
Πόσο οδυνηρό αλλά και γόνιμο είναι για μια ηθοποιό το να ενσαρκώνει στη σκηνή τις τόσο οριακές στιγμές της γυναικείας ύπαρξης;
Μόνο γόνιμο είναι, όχι οδυνηρό. Η ζωή είναι οδυνηρή, η μετουσίωση της ζωής στη σκηνή είναι κάτι –να μου συγχωρήσετε τη φράση– ευφρόσυνο. Και γιατί; Γιατί νιώθεις ότι με τη μικρή αδύναμη φωνή σου, με τις μικρές δυνάμεις σου, προσπαθείς κι εσύ κάπως να συμβάλεις στην θεραπεία και τον τερματισμό των παθών του ανθρώπου.
Οι ιστορίες των κοριτσιών-μαχητριών του κόκκινου στρατού, που αναδεικνύονται στο έργο, προβάλλουν όλο το μεγαλείο του αντιφασιστικού αγώνα και της υπεράσπισης του σοσιαλισμού, με την υπαρκτή υποτίμηση της γυναίκας. Πώς «βγαίνει» στο έργο αυτή η αντίφαση;
Ίσως έχει να κάνει με μια βαθιά πατριαρχική κοινωνία, με βαθιές πατριαρχικές δομές, με το «σήκωμα του φρυδιού» απέναντι π.χ. στη μυϊκή υπεροχή των αντρών. Δηλαδή «δεν είσαι τίποτα σε κάνω ό,τι θέλω». Πολλές φορές αυτή η χονδροειδής σκέψη, που διασχίζει τους αιώνες, αποδεικνύεται ηλίθια γιατί οι γυναίκες, αποδεικνύουν ότι είναι «τρομερές μηχανές» όταν πρόκειται για την υπεράσπιση της ζωής των παιδιών τους, για την υπεράσπιση της δικαιοσύνης. Θα σταματήσει ποτέ αυτό; Ίσως όχι, όμως το μεγαλείο της αντίστασης, της ψυχικής δύναμης, της αντοχής των γυναικών κανείς δεν μπορεί να το αμαυρώσει.
Πώς το σκηνικό του «Ο πόλεμος δεν έχει το πρόσωπο γυναίκας», εμπνευσμένο από την εικαστική εγκατάσταση του Κυριάκου Κατζουράκη, «συνομιλεί» με την παράσταση;
Συνομιλεί μέσω της κοινής αγάπης που και ο Κυριάκος Κατζουράκης και ο Σάββας Στρούμπος (καλλιτεχνική επιμέλεια) μοιράζονται: απόλυτη λιτότητα, απόλυτη αφαίρεση! Ή αλλιώς, όπως το λέει ο Πίτερ Μπρουκ, «ο άδειος χώρος». Όπου εκεί οι σκέψεις των καλλιτεχνών, τα αισθήματά τους, η αντίστασή τους απέναντι στη σφαγή και στην αδικία –όχι μόνο σαν καλλιτέχνες, πρωτίστως ως άνθρωποι– ξεδιπλώνονται και φωτίζονται με πολύ μεγαλύτερη ελευθερία, από ότι αν το σκηνικό ήταν μια βαριά κατασκευή που απλώς σε ζαλίζει ή απλώς σε εντυπωσιάζει. Θέλω να πω ότι τα κείμενα «χορεύουν» μέσω των ηθοποιών με ακόμη μεγαλύτερη ελευθερία και με ακόμα μεγαλύτερη πλαστικότητα. Και με ακόμη μεγαλύτερη υπογράμμιση του υπαρξιακού θέματος που απασχολεί τους ανθρώπους διαμέσου των αιώνων. Γιατί το θέμα αυτό είναι: Γιατί ζω; Τι ήρθα να κάνω σε αυτή τη γη; Πώς μπορώ να κάνω τις λίγες δεκαετίες που έχω μπροστά μου έναν ύμνο στη ζωή;
Το έργο παρουσιάζεται στο Θέατρο Φούρνος (Μαυρομιχάλη 168, Αθήνα) κάθε Σάββατο στις 21.00 και Κυριακή στις 20.00 έως 19/01.
Πληροφορίες: Τηλ.: 210646 0748, 6947656041.
Μετάφραση: Ελένη Μπακοπούλου
Σύλληψη- Ερμηνεία: Κάτια Γέρου, Ναταλία Γεωργοσοπούλου
Kαλλιτεχνική Επιμέλεια: Σάββας Στρούμπος
Δραματουργική επεξεργασία: Παντελής Μπουκάλας
Μουσική: Λεωνίδας Μαριδάκης
Σκηνική εγκατάσταση: Ηλίας Παπανικολάου
Κοστούμια: Κατερίνα Σωτηρίου
Τρέιλερ: Στέφανος Κοσμίδης/ΟΡΚΗ
Φωτογραφίες: Δημήτρης Μαόφης
Επικοινωνία: Μαριάννα Παπάκη, Νώντας Δουζίνας (Cont Act)
Το σκηνικό της παράστασης είναι εμπνευσμένο από την εικαστική εγκατάσταση του Κυριάκου Κατζουράκη “Ιερά οδός”. Η παράσταση αφιερώνεται στη μνήμη του.
Την Κυριακή 12 Ιανουαρίου, οι συντελεστές της παράστασης υποδέχονται, μετά το τέλος της παράστασης, τον Παντελή Μπουκάλα ο οποίος υπογράφει και τη δραματουργική επεξεργασία του έργου. Θα συνομιλήσουν για το έργο της Αλεξίεβιτς, τις θεματικές του προεκτάσεις και θα απαντήσουν σε ερωτήσεις του κοινού.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν στο φύλλο 28-29 Δεκεμβρίου
