Γιάννης Φραγκούλης
Όταν γράφτηκε το κείμενο το φεστιβάλ βρισκόταν ακόμα στη μέση του, οι πρώτες εντυπώσεις έχουν ήδη κατασταλάξει. Οι περισσότερες αφορούν την τελετή έναρξης και οι υπόλοιπες τις ταινίες που έχουμε δει.
Η τελετή έναρξης φέτος είχε μια ιδιαιτερότητα: Αν και το Ολύμπιον, που φιλοξενεί τις τελετές του Φεστιβάλ, είναι αίθουσα μικρής χωρητικότητας για τα δεδομένα του, αποφασίστηκε να γίνει ανακαίνιση και το σχέδιο προέβλεπε τη μείωση των θέσεων. Το αποτέλεσμα ήταν να μη δοθούν προσκλήσεις σε ανθρώπους που η δουλειά τους είναι να γράφουν για τον κινηματογράφο, ενώ έμπαιναν στην αίθουσα γνωστοί των διοργανωτών και πολιτιστικοί παράγοντες, άσχετοι με τον κινηματογράφο. Ο γράφων αυτές τις γραμμές με δυσκολία εισχώρησε στην αίθουσα.
Η τελετή έναρξης είχε δύο παρουσιαστές, τον Σπύρο Νταντανίδη και τον Γρηγόρη Χρυσικό, άτομα ΑμεΑ, που ευφυώς παρουσίασαν την τελετή. Ο λόγος τους ήταν λίγο «παράξενος». Σχολίαζαν το παρουσιαστικό και το διάβα των επισήμων που θα μιλούσαν. Όσο μας ενδιέφερε το τι φοράει ο ένας ή η άλλη, άλλο τόσο, όπως αποδείχτηκε, μας ενδιέφερε και ο λόγος τους. Γενικολογίες και αοριστολογίες που δημιουργούσαν βαρεμάρα στους θεατές, που χειροκροτούσαν περισσότερο τους παρουσιαστές παρά τους ομιλητές. Οι δύο παρουσιαστές σχολίασαν υπαινικτικά το αδιάφορο των ομιλητών και με όμορφο τρόπο το σατίρισαν.
Αυτός που αποδείχτηκε ότι έχει φοβερό ταλέντο είναι ο υφυπουργός Πολιτισμού, Ιάσονας Φωτήλας, αρμόδιος για τον σύγχρονο πολιτισμό. Στην Θεσσαλονίκη, όπως και στη Δράμα, ξεκίνησε με ενδιαφέρον και κατέληξε στο να λέει απαράδεχτα ή αδιάφορα πράγματα. Έχει τρομερό ταλέντο να παίζει μόνος του και να χάνει. Ο λόγος του καταλήγει να είναι βαρετός και γλοιώδης όσον αφορά τη Λ.. Μενδώνη, η οποία θέλει να λέει ότι είναι υπουργός για τον Πολιτισμό. Οι δοξασίες του στο καθεστώς Μητσοτάκη σού έφερναν περισσότερη αηδία.
Στον αντίποδα, οι πολιτικοί παράγοντες – δήμαρχος, υπουργός Μακεδονίας-Θράκης, αντιπεριφερειάρχης – έδειξαν ότι διάβαζαν έναν τυποποιημένο λογύδριο, κατάλληλο για «ανάλογες περιπτώσεις». Ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ, Ορέστης Ανδρεαδάκης, και η γενική διευθύντρια, Ελίζ Ζαλαντό, προσπάθησαν να βάλουν τα πράγματα στην θέση τους, για να επανέλθουμε σε αυτό που ήταν εν τέλει το θέμα της τελετής έναρξης, το Φεστιβάλ και ο κινηματογράφος.
Ενδιαφέρουσες συμμετοχές με αντιφασιστικά και κοινωνικοπολιτικά μηνύματα
Ευτυχώς που το Φεστιβάλ δεν περιορίζεται στις τελετές. Οι ταινίες έχουν τον πρώτο λόγο και αυτές μας αφορούν. Θα αναφερθούμε σε δύο ταινίες, από όσες είδαμε, από τις περίπου 250 που προβάλλονται στην Θεσσαλονίκη, οι οποίες παρουσίασαν μεγάλο ενδιαφέρον.
Η πρώτη είναι η ταινία της Μέριαμ Τζαμπέρ Πού ανήκω (Who do I belong to), παραγωγή Τυνησίας. Η ταινία μας εξέπληξε. Από τα πρώτα πλάνα μού θύμιζε κάτι. Η ίδια σκηνοθέτης είχε φέρει στο Φεστιβάλ Δράμας μια ταινία με ανάλογη υπόθεση. Αυτή πήρε το βραβείο της Διεθνούς Ομοσπονδίας Κριτικών (στην οποία ήμουν μέλος) και αυτό της καλύτερης ξένης ταινίας στο διεθνές διαγωνιστικό. Είχαμε μάθει ότι ήθελε να την κάνει μεγάλου μήκους και το έκανε μετά από έξι χρόνια. Εδώ μας παρουσίασε ένα έργο ποιητικό, με αναφορές σε πολλά θέματα όπως τη βία του ISIS, τη δύναμη της γυναίκας, τον αυταρχισμό της πατριαρχικής κοινωνίας, την καταστροφή που μπορεί να έρθει, με φόντο μια ιστορία που θύμιζε τον μύθο τον Ατρειδών και τη δύναμη της ποιητικής αφαίρεσης.
Η δεύτερη ταινία, Utopolis, συμπαραγωγή Ελλάδας και Λουξεμβούργου, σε σκηνοθεσία του Βλάντιμιρ Σούμποτιτς, μας μίλησε για τις γενεσιουργές δυνάμεις του φασισμού, βλ. Χρυσή Αυγή και τα παράγωγά της, την ουσιαστική αδυναμία αυτών που προβάλλουν ένα ρατσιστικό υπερεγώ, την οδυνηρή κατάσταση στην οποία ζουν οι μετανάστες στη χώρα μας, την εκμετάλλευσή τους. Ο χρόνος και ο χώρος μπερδεύονταν έτσι που γινόταν εμφανής η σύγχυση που επικρατεί στο κοινωνικό πεδίο και μας οδηγεί στο παρανοϊκό, αφού το Κράτος έχει δρομολογήσει τις ανάλογες διαδικασίες.
Στις παραπάνω ταινίες θα προσθέσουμε Το κυνήγι, του Χρήστου Πυθαρά, όπου με απλό και συμβολικό λόγο αποτυπώνεται το αδιέξοδο στο οποίο φτάνουν οι άνθρωποι που είναι υποκείμενα της καταπίεσης και της αλλοτρίωσης στη χώρα μας. Το Φεστιβάλ όμως δεν έχει τελειώσει, οι ταινίες «τρέχουν» και εμείς έχουμε ακόμα πολλά να γράψουμε για να αποτυπώσουμε μια λεπτομερή εικόνα του, στο μέτρο του δυνατού.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν (9.11.24)
