Γιώργος Τσαντίκος
Στο πέρασμα των χρόνων, η ελληνική γλώσσα χάλασε φιλίες και διέλυσε σπίτια. Το ελληνικό ακαδημαϊκό πάνθεον έπιασε αρκετές φορές τα πέταλα και στις διαμάχες συχνότατα ενεπλάκησαν εκπρόσωποι ξένων ομάδων, όπως ο Φαλμεράιερ και ο Κρουμπάχερ, ο οποίος δεν ήτο μπύρα, αλλά φιλόλογος.
Οι Εσκιμώοι έχουν πολύ χιόνι και γι’ αυτό 50 διαφορετικές λέξεις για να το περιγράψουν. Στην Ελλάδα έχουμε πολλή αστυνομία και γι’ αυτήν πολλές διαφορετικές λέξεις, με πιο γνωστή τη λέξη «μπάτσος»
Η αλήθεια είναι ότι η ελληνική γλώσσα, όπως και κάθε γλώσσα δηλαδή, έχει τον τρόπο της να προσαρμόζεται και να επιβιώνει λειτουργικά και δημιουργικά. Για παράδειγμα, αυτό συμβαίνει από την εποχή που οι χούλιγκαν δίνανε ραντεβού Κλαυθμώνος (πριν ονομαστεί έτσι) και πέφτανε άγριες φάπες, ενώ δεν υπήρχε καν πρωτάθλημα ποδοσφαίρου στην Ελλάδα! Και πλακώνονταν, μαντέψτε, για το αν θα μιλάμε «μαλλιαρή» ή αρχαΐζουσα.
Αρχηγοί δε, δεν ήταν τίποτα Υποβρύχιοι και τα βέρια δεν γίνονταν σε τριώροφα. Από τη μια ήταν τύποι σαν τον Κοραή και τον Ασώπιο και από την άλλη έδινε πόνο ο Σούτσος που ήτο, άκουσον άκουσον, ρομαντικός ποιητής και ο Ευγένιος Βούλγαρης, ούτε καν ένας αγενής Βούλγαρος δηλαδή. Τα ραντεβού κανονίζονταν στο πανεπιστήμιο και τα ντου που κατέληγαν σε ανοιγμένα κεφάλια, χαρακτηρίζονταν «θεία έμπνευσις». Χωρίς πλάκα.
Στο πέρασμα των χρόνων, η γλώσσα η ελληνική χάλασε φιλίες και διέλυσε σπίτια. Το ελληνικό ακαδημαϊκό πάνθεον έπιασε αρκετές φορές τα πέταλα και στις διαμάχες συχνότατα ενεπλάκησαν εκπρόσωποι ξένων ομάδων, όπως ο Φαλμεράιερ και ο Κρουμπάχερ, ο οποίος δεν ήτο μπύρα, αλλά φιλόλογος. Αμέτρητες ήταν οι αντιπαραθέσεις σε οπαδικά έντυπα των εποχών όπως ο «Νουμάς» (και όχι «νουμπάς», όπως ισχυρίζονται εγκάθετοι-ες), η «Αθηνά» και η «Ακρόπολις», μέσω των οποίων οι δύο πλευρές αντάλλασσαν απόψεις, κροτίδες και μπινελίκια.
Για να λέμε την αλήθεια, οι δημοτικιστές είχαν δίκιο. Ήταν άλλωστε ψυχάρες, καθότι βασικό στέλεχός τους για καιρό ήταν ο Ψυχάρης. Άνθρωποι σαν τον Γληνό εξέφρασαν την ανάγκη του κόσμου να μιλάει σαν άνθρωπος και όχι σαν ΦΕΚ, και γι’ αυτό, πολύ συχνά πλήρωσαν το πολιτικό περιεχόμενο που έδωσαν στη φιλολογική τους άποψη –άρρηκτα συνδεδεμένο επιστημονικά και κοινωνικά- με διώξεις από το ελληνικό κράτος που δεν μάσαγε από μητραλοίες που ήθελαν να πείσουν ότι στα Λεμονάδικα δεν μιλούσαν πια όπως ο Πλάτωνας στην Ακαδημία, έστω και αν δεν υπήρχαν bootleg ηχογραφήσεις του.
Η γλωσσομαχία συνεχίστηκε και τα στρατόπεδα υποδιαιρέθηκαν κατά περίπτωση σε τρου οπαδούς και φαλσάδες, ανάλογα με το πόσο αφοσιωμένοι ήταν στην ομάδα. Εξαιρετικό ενδιαφέρον έχουν σπλίντερ γκρουπς, όπως η διδασκαλία των ελληνικών στην Τασκένδη, που σε μια αντιστοιχία με το χαρντκόρ πανκ που εμφανίστηκε πολύ αργότερα, κατάργησε διπλά φωνήεντα και ποικίλα «ο», απλοποιώντας και τη γραμματική.
Η γλώσσα, όμως, εξελισσόταν γιατί ως γνωστόν, είναι ζωντανός οργανισμός. Επέζησε ακόμα και όταν οι χουνταίοι προσπάθησαν να βάλουν τελικό «νι» κυριολεκτικά παντού, αναδεικνύοντας ένα νέο φιλολογίας, την πανασχετοσύνη με το αντικείμενο. Οι Μόντι Πάιθον, μετά την πτώση της χούντας, έκαναν ένα σχετικό πασχαλινό αβγό (easter egg) στην ταινία τους Holy Grail με τους ιππότες που λένε «νι», με χαρακτηριστική προφορά νότια του αύλακα.
Η κληρονομία της χούντας, όμως, δυστυχώς δεν πέθανε. Με τη μαγική ικανότητα του ελληνικού κράτους να ενσωματώνει τα χειρότερα παραδείγματα, είτε είναι συνεργάτες των ναζί, είτε κάθε ακροδεξιά μικρή και μεγάλη αντίληψη που κουβαλάνε, η πολιτική παρακαταθήκη έμεινε μέχρι τις μέρες μας. Σήμερα, κυβερνάει κιόλας, ξανά.
Παρά την υιοθέτηση της δημοτικής, στη μεταπολίτευση, περάσαμε σε άλλες αγωνίες. Μήπως η νεολαία λέει πολλές ξένες λέξεις, μήπως η διεθνής λέξη με τα τρία άλφα χρησιμοποιείται υπέρ του δέοντος, μήπως οι νέοι μας δεν τα λένε καλά κ.λπ. Αγωνίες που κάποιες φορές είχαν βάση, συνήθως όμως ήταν μια μπούμερ παραπομπή σε αυτό που νομίζουμε ότι είναι ο τρισχιλιετής ελληνικός πολιτισμός, αλλά τελικά δεν είναι αυτό που νομίζουμε.
Είπαμε όμως: η ελληνική γλώσσα είναι και πλούσια και ζωντανός οργανισμός. Έτσι, λοιπόν, σε μια πορεία χιλιάδων ετών, η λέξη που σηματοδοτεί τον μυθολογικό θεό της ομορφιάς, σήμερα είναι και συνώνυμο του ήχου που κάνει το χαλασμένο κλιματιστικό. Επίσης, μπορείς να πεις δεκάδες διαφορετικές λέξεις που σημαίνουν «αστυνομικός», με πιο γνωστή τη «μπάτσος», γιατί είμαστε λίγο σαν τους Εσκιμώους που χρησιμοποιούν καμιά πενηνταριά λέξεις για το χιόνι. Όπως αυτοί έχουν πολύ χιόνι, έτσι και εμείς έχουμε πολλή αστυνομία, σε κάθε γωνία κ.λπ. κ.λπ.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν (7.8.24)
