Γιάννης Ελαφρός
Τα 75α γενέθλια του ΝΑΤΟ, που ιδρύθηκε στις 4 Απρίλη του 1949, βρίσκουν τον πλανήτη αντιμέτωπο με μεγάλες πολεμικές συρράξεις και τρομερές πολεμικές απειλές. Η βορειοατλαντική ιμπεριαλιστική συμμαχία, η οποία αυτοδιαφημίζεται ως φύλακας της ειρήνης, παρά την επικράτησή της στον Ψυχρό Πόλεμο, όχι μόνο δεν οδήγησε σε έναν πιο ασφαλή κόσμο, αλλά χρησιμοποιείται ως στρατιωτικός βραχίονας για την επικράτηση του ευρω-αμερικανικού καπιταλιστικού μπλοκ στον ανταγωνισμό με την Κίνα, τη Ρωσία και τις άλλες καπιταλιστικές δυνάμεις που διεκδικούν αναβάθμιση της θέσης τους. Η υποταγή στο ΝΑΤΟ, όπως διατάζουν η κυβέρνηση αλλά και τα αστικά κόμματα, δημοκρατικής ή εθνικιστικής πλευράς, οδηγεί σε πολύ άσχημες εξελίξεις. Ο φονικός πόλεμος στην Ουκρανία, για τον οποίο το ΝΑΤΟ έβαλε το χέρι του και στη συνέχεια παίρνει μέρος με μια σειρά τρόπους στηρίζοντας το αντιδραστικό καθεστώς Ζελένσκι, δείχνει που οδηγεί η πολεμική στρατηγική του κεφαλαίου και αποτελεί μια προειδοποίηση για ακόμα μεγαλύτερης κλίμακας συγκρούσεις στο μέλλον.
Το ΝΑΤΟ έχει αρκετούς λόγους να γιορτάσει την 75η επέτειό του, οι λαοί κανέναν. Μοιάζει να έχουν περάσει δεκαετίες από τον Νοέμβριο του 2019, όταν ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν δήλωνε στον Economist πως «το ΝΑΤΟ είναι εγκεφαλικά νεκρό», κριτικάροντας την αμερικανική ηγεσία. Στα τέλη Φεβρουαρίου φέτος ο Μακρόν έθεσε στο τραπέζι ακόμα και την αποστολή ΝΑΤΟϊκών δυνάμεων στην Ουκρανία, σε ευθεία αντιπαράθεση με τη Ρωσία. Δύο χρόνια μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, το ΝΑΤΟ μοιάζει να έχει ισχυροποιηθεί: Φινλανδία και Σουηδία έγιναν μέλη του, σπάζοντας μια πολυετή παράδοση «ουδετερότητας». Η ΕΕ, αλλά και η Γερμανία και η Γαλλία, συντάχθηκαν με τις γενικές κατευθύνσεις των ΗΠΑ για την κλιμάκωση της αντιπαράθεσης με Ρωσία και Κίνα, θυσιάζοντας δικά τους οικονομικά και γεωπολιτικά συμφέροντα. Το στρατηγικό συμφέρον του καπιταλιστικού μπλοκ υπερίσχυσε. Στρατιωτικές δυνάμεις των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ αναπτύσσονται σε όλη την Ευρώπη, ενισχύοντας τη στρατιωτική περικύκλωση της Ρωσίας. Η Ελλάδα, αλλά και άλλες χώρες, έχει γεμίσει στρατιωτικές εγκαταστάσεις-βάσεις των ΗΠΑ, από τη Σούδα ως την Αλεξανδρούπολη έγινε επιθετικό προγεφύρωμα. Οι εξοπλιστικές δαπάνες απογειώνονται, μαζί με την ιδεολογική, ψυχολογική και υλική πολεμική προετοιμασία.
Το ΝΑΤΟ «παίρνει τα πάνω του» γιατί έχουμε μπει σε μια περίοδο μεγάλης όξυνσης των καπιταλιστικών ανταγωνισμών και το «δυτικό» μπλοκ ΗΠΑ-ΕΕ θέλει να χρησιμοποιήσει την πολιτικο-στρατιωτική υπεροχή του για να ανακόψει την ορμή των ανερχόμενων καπιταλιστικών δυνάμεων, πρωτίστως την Κίνας, που αμφισβητεί την αμερικανική διεθνή ηγεμονία, όχι προς όφελος των λαών βεβαίως, αλλά των δικών της αστικών συμφερόντων.
Ο «αμυντικός βραχίονας» της ΕΕ αποτελεί συμπλήρωμα και όχι εναλλακτική του ΝΑΤΟ
Σε αυτό το πλαίσιο η Ευρωπαϊκή Ένωση συμπλέει με το ΝΑΤΟ. Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ καλεί για τη διαμόρφωση μιας «πολεμικής βιομηχανίας», ενώ οι δαπάνες για όπλα και στρατό ενισχύονται, περικόπτοντας τα κονδύλια που πηγαίνουν για ανεργία, καταπολέμηση της φτώχειας, παιδεία και υγεία. Το 2022 οι στρατιωτικές δαπάνες στην ΕΕ είχαν αυξηθεί κατά 38% σε σχέση με το 2018, από τα 173,5 στα 239,7 δισ. ευρώ. Αν και η ευρωπαϊκή πολιτική άμυνας και ασφάλειας έχει μια σχετική αυτοτέλεια, καθώς ιεραρχεί την υπεράσπιση και προώθηση των συμφερόντων του ευρωπαϊκού κεφαλαίου, ξεκάθαρα υπογραμμίζεται πως «είναι συμπληρωματική του ΝΑΤΟ», το οποίο παραμένει το «θεμέλιο της συλλογικής άμυνας για τα μέλη του» (από τα συμπεράσματα της πρόσφατης συνόδου της ΕΕ). Από τα 32 μέλη του ΝΑΤΟ, τα 30 βρίσκονται στην Ευρώπη και τα 22 είναι μέλη της ΕΕ. Σε κάθε περίπτωση η ΕΕ και η στρατιωτική της συνεργασία δεν είναι εναλλακτική στο ΝΑΤΟ, από θέσεις φιλολαϊκές και προάσπισης της ειρήνης, όπως υποστηρίζουν οι φιλο-ΕΕ δυνάμεις. Σε όλα τα κρίσιμα θέματα η ΕΕ βρίσκεται στο ίδιο μπλοκ με το ΝΑΤΟ, δικαιώνοντας το σύνθημα «ΕΕ και ΝΑΤΟ πολέμου συνδικάτο».
Η τάση αυτή αποτυπώθηκε και στον τομέα των εξοπλισμών. Οι εισαγωγές όπλων στην Ευρώπη την περίοδο 2019-2023 κατέγραψαν αύξηση 94% σε σύγκριση με την πενταετία 2014-2018 (SIPRI). Τα τελευταία τέσσερα χρόνια το 55% των ευρωπαϊκών εισαγωγών όπλων προέρχεται από τις ΗΠΑ (αύξηση 30%). Οι ΗΠΑ εξάγουν το 42% των μηχανών θανάτου παγκοσμίως, με αύξηση 17%. Ακολουθούν η Γαλλία (με άνοδο 47%), η Ρωσία, η Κίνα και η Γερμανία.
Στο εσωτερικό της λυκοσυμμαχίας υπάρχει βεβαίως ανησυχία εάν μια ενδεχόμενη επανεκλογή Τραμπ βάλει μπουρλότο στο ΝΑΤΟ. Ορισμένες δηλώσεις του πιθανού επόμενου προέδρου των ΗΠΑ κτυπούν συναγερμό στην Ευρώπη. Οι περισσότερες αναλύσεις συγκλίνουν πάντως πως το πιο πιθανό είναι να υποχρεωθούν τα μέλη του ΝΑΤΟ να ξοδέψουν πολύ περισσότερα για στρατό και όπλα, αγοράζοντας πολλά αμερικανικά, κάτι που ήδη συμβαίνει. Θα πρόκειται για μια εξέλιξη που συνάδει με την πορεία πολεμικής προετοιμασίας του σύγχρονου ολοκληρωτικού καπιταλισμού και θωράκισης της ΕΕ.
Δεν υπάρχει πιο τρομερή απόδειξη για τον εγκληματικό ρόλο του ΝΑΤΟ από τη στάση του απέναντι στη δολοφονική επιχείρηση του Ισραήλ στη Γάζα και τη σφαγή δεκάδων χιλιάδων Παλαιστινίων. Οι ΗΠΑ, η ΕΕ αλλά και το ΝΑΤΟ ως σύνολο όχι μόνο δεν έχουν κάνει το παραμικρό για να σταματήσουν την κρεατομηχανή του Ισραήλ αλλά συνεχίζουν τον εξοπλισμό της, παρέχουν υποστήριξη (από τις βρετανικές βάσεις στην Κύπρο και όχι μόνο), ενώ έχουν στείλει πολεμικές αρμάδες στην ανατολική Μεσόγειο και στην Ερυθρά θάλασσα.
«Υποστηρίζουμε την ενίσχυση των διατλαντικών δεσμών στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας, παράλληλα με την ανάπτυξη μια αυτόνομης και υπεύθυνης ευρωπαϊκής αμυντικής ταυτότητας», έγραψε για την επέτειο του ΝΑΤΟ ο υπουργός Εξωτερικών Γ. Γεραπετρίτης, εκφράζοντας την γραμμή της κυβέρνησης της ΝΔ, που στα βήματα της προηγούμενης του ΣΥΡΙΖΑ, έχει γίνει «πρωτοπαλίκαρο» του ΝΑΤΟ και της ΕΕ στην περιοχή, με πολύπλευρες αρνητικές συνέπειες και απειλές για τον λαό και τη νεολαία.
Η πάλη για την ήττα της πολύπλευρης πολεμικής προετοιμασίας και εκστρατείας της κυβέρνησης και του κεφαλαίου στην Ελλάδα, για να πάψει κάθε εμπλοκή του ελληνικού κράτους σε πολέμους και αποστολές, για την αποχώρηση από το ΝΑΤΟ και την ΕΕ, το ξήλωμα των αμερικανικών βάσεων και την ακύρωση των εξοπλιστικών προγραμμάτων γίνεται σήμερα κυριολεκτικά αγώνας ζωής ή θανάτου.
