Γιάννης Φραγκούλης
Ανεξάρτητα από τις προθέσεις των διοργανωτών, οι εκδηλώσεις απέκτησαν χαρακτηριστικά επικαιρότητας και διαμαρτυρίας
Από τις 7 έως 17 Μαρτίου 2024 προβλήθηκαν στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης οι ταινίες ντοκιμαντέρ, ελληνικές και ξένες. Αυτό που είδαμε είναι ότι αυτή η διοργάνωση βλέπει προσεχτικά τα επίκαιρα θέματα στην Ελλάδα. Εκτός αυτού, μπορούμε να πούμε ότι έχει λειτουργήσει προβλέποντας το άμεσο μέλλον.
Στην τελετή έναρξης τέθηκε το θέμα της δημοκρατίας, σε αυτό έχει στοχεύσει το Φεστιβάλ. Αυτό είναι ένα μεγάλο κεφάλαιο που επανήλθε κατά τη διάρκεια της διοργάνωσής του. Στην έναρξη των παρεμβάσεων των ομιλητών στην τελετή έναρξης ξεδιπλώθηκε ένα πανό υποστήριξης για την Παλαιστίνη, συνθήματα συμπαράστασης στον παλαιστινιακό λαό τα οποία δεν πνίγηκαν, αν και κάποιοι ενοχλήθηκαν. Είναι αυτονόητο ότι κάποιοι πολιτικάντηδες, οι οποίοι δεν είχαν τη στοιχειώδη γνώση για το Φεστιβάλ, σίγουρα δεν το είδαν με καλό μάτι. Οι ομιλίες άνευ ουσίας ήταν πολλές: αυτή της προέδρου της Δημοκρατίας, του υφυπουργού Πολιτισμού και του δημάρχου Θεσσαλονίκης.
Σε διαδήλωση κατά του μίσους και της ομοφοβίας μετατράπηκε η προβολή των Αδέσποτων κορμιών.
Οι επικεφαλής του Φεστιβάλ έδειξαν έμπρακτα ότι βλέπουν τα ανθρώπινα πάθη, τα δικαιώματα και την ειρήνη. Όσον αφορά στα δικαιώματα είχαμε κάποια παρατράγουδα. Η ταινία Αδέσποτα κορμιάτης Ελίνας Ψύκου έβαλε το θέμα της συντηρητικοποίησης της ελληνικής κοινωνίας. Η αφίσα προκάλεσε την οργή του νέου μητροπολίτη, μόλις μια ημέρα μετά την επίθεση 150 ατόμων σε δύο κουίρ στην πλατεία Αριστοτέλους. Το προοδευτικό κίνημα απάντησε δυναμικά, στο δεύτερο θέμα, το Φεστιβάλ έδειξε ότι συμπορεύεται με το πρωτοπόρο κομμάτι της ελληνικής κοινωνίας, ειδικά με τα αφιερώματα στο queercinema.
Στις ταινίες που έχουμε δει μέχρι στιγμής έχουμε διαπιστώσει ότι οι ελληνικές ταινίες έχουν κατακτήσει αυτό που λέμε άρτια παραγωγή. Η ταινία του Φίλιππου Κουτσαφτή Οι Ελευσίνιοι ήταν ένα κινηματογραφικό ποίημα που μιλούσε για την Ελευσίνα με τρόπο ουσιαστικό, συμπυκνωμένο και γοητευτικό. Μπορεί η ταινία να έγινε για την Ελευσίνα ως Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης, ίσως είναι η συνέχεια του φιλμ Αγελάστος πέτρα.
Η Χρύσα Τζελέπη έκανε μια ταινία για τη γεροντική άνοια. Η Κλαίρη τι κάνει; παρατηρεί εξ αποστάσεως τη μητέρα της Μαρίας που πάσχει από αυτή την ασθένεια. Η ταινία περιγράφει τα δεινά της ίδιας και των οικείων της, καθώς και την ανυπαρξία κοινωνικής πρόνοιας. Είναι αυτονόητο ότι η ταινία δεν παίρνει θέση. Αφήνει τον θεατή να διαμορφώσει τη δική του, δίνοντάς του όλα τα δεδομένα. Έχουμε ένα ακόμη δείγμα της σχολής direct cinema στην πιο καλή μορφή της.
Η τελευταία ταινία του Θωμά Σίδερη, Gasstation, τα περιστέρια της Λαχώρης, μιλά σε πρώτο ενικό πρόσωπο. Η προηγούμενη ταινία του μιλούσε για τις χώρες όπου υπάρχει πόλεμος. Εδώ ο σκηνοθέτης βλέπει τα δεινά των μεταναστών από αυτές τις χώρες, εστιάζει στο ρατσισμό, που πολλές φορές φέρνει το θάνατο. Γροθιά στο στομάχι του θεατή, μια ταινία άρτια τεχνικά, με όμορφη αφήγηση, βάζει το θέμα του φασισμού τώρα, στη χώρα μας, και μας καλεί να πάρουμε θέση.
Αν σε όλα αυτά προσθέσουμε και το αφιέρωμα στον Δημήτρη Παπαϊωάννου, μπορούμε να πούμε η 26η διοργάνωση του Φεστιβάλ είναι αρκετά επιτυχημένη. Σε αρκετές ταινίες υπάρχει η κινηματογραφική αφήγηση, περισσότερο απ’ ό,τι στις προηγούμενες διοργανώσεις. Ένα Φεστιβάλ όπου μπορείς να μελετήσεις το ντοκιμαντέρ μόνο χαρά σου δίνει.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν (16.3.24)
