Κατερίνα Φραγκουλοπούλου
Το πολλαπλά απελευθερωτικό έργο του αντάρτικου θεάτρου του ΕΛΑΣ παρουσιάζει σε μια ζωντανή παράσταση η ομάδα Elephas Tiliensis στο θέατρο του Νέου Κόσμου, φέρνοντας στην επιφάνεια το έργο του θιάσου «Λαϊκή Σκηνή» του ΕΛΑΣ Ηπείρου και του δημιουργού Γιώργου Κοτζιούλα.
Από τις αρχές Μαρτίου παρουσιάζεται στην κεντρική σκηνή του Θεάτρου του Νέου Κόσμου η παράσταση Τα μαγικά βουνά. Το κείμενο, που επεξεργάστηκε η ομάδα Elephas Tiliensis (Δ. Αγαρτζίδης – Δ. Αναστάσογλου), στηρίζεται στα 14 μονόπρακτα που έγραψε ο ποιητής και φιλόλογος Γιώργος Κοτζιούλας και που παρουσιάστηκαν από το θίασο της Λαϊκής Σκηνής της 8ης Μεραρχίας του ΕΛΑΣ Ηπείρου καθώς και στα ημερολόγια του, απ’ όπου αντλούνται πληροφορίες για το αντάρτικο, τα ζητήματα που απασχολούσαν τους αγωνιστές και τον θίασο, αλλά και την αγροτική κοινωνία στην οποία απευθύνονταν.
Από τα 14 μονόπρακτα, παρουσιάζονται επί σκηνής το Ξύπνα Ραγιά! και Το πρόστιμο του δασικού. Στο πρώτο ο Καραϊσκάκης έρχεται στο όνειρο ενός αγρότη για να τον ξεσηκώσει και στο δεύτερο περιγράφεται η σχέση των αγροτών με την εξουσία, με κωμικό τρόπο. Παράλληλα, βρίσκουν τη θέση τους στο κείμενο ποιήματα του Κοτζιούλα, τραγούδια αντάρτικα, παραδοσιακά αλλά και ελαφρά τραγούδια της εποχής και η ντοπιολαλιά της Ηπείρου, όλα ενταγμένα σε ένα διπλό στόχο. Πρώτα, την παρουσίαση του θεάτρου του Βουνού και των στόχων που αυτό υπηρέτησε, τη διαφώτιση και στρατολόγηση στην ΕΑΜική αντίσταση, την ελεύθερη κριτική και την ψυχαγωγία του λαού, την ισότιμη συμμετοχή όλων (για πρώτη φορά) ως δημιουργών και θεατών, σε ένα κοινωνικό γεγονός, όπως είναι μία παράσταση, στο τεράστιο επίτευγμα να μπορεί ο λαός να αναγνωρίζει τον εαυτό του στη σκηνή μέσα από τον απλό, καθημερινό λόγο και τα απλά, καθημερινά θέματα (π.χ. πείνα). Ταυτόχρονα,περιγράφεται και το ιστορικό πλαίσιο μέσα στο οποίο άνθισε αυτό το αληθινά λαϊκό θέατρο. Υπάρχει ένα νήμα που διαπερνά την παράσταση και που ξεκινά από την Ακροναυπλία και τα βασανιστήρια του Μανιαδάκη για να φτάσει ως τη Συμφωνία της Βάρκιζας, τη φρίκη που την ακολούθησε (αποκεφαλισμός αντάρτισσας) και την προσγείωση σε μια ζοφερή πραγματικότητα.
Πρόκειται για θέατρο τεκμηρίωσης και μυθοπλασίας, που προέκυψε μέσα από μήνες ενασχόλησης της ομάδας με το αρχείο του Κοτζιούλα, το αρχείο του ΕΛΑΣ, ντοκιμαντέρ και συνεντεύξεις και αποτέλεσε «…μία ομαδική διαδικασία, μία “περιοδεία” του δικού μας θιάσου στα χνάρια της Λαϊκής σκηνής και στο αποτύπωμα που άφησε» (από το σημείωμα της ομάδας για την παράσταση).
Το έργο εστιάζει στη στιγμή που η ανατροπή πήρε σάρκα και οστά και ξανασυστήνει το θέατρο ως πολιτική πρωτοβουλία
Η παράσταση ακολουθεί τις παραδόσεις της Λαϊκής Σκηνής. Χαρακτηρίζεται από δωρικότητα και αρμονία. Το σκηνικό (Μ. Αυγερινού) μας μεταφέρει στο δάσος στο Βουλγαρέλι της Πίνδου. Οι βελέντζες και τα υφαντά σεντόνια που χρησιμεύουν ως μπερντές παραπέμπουν στα μπουλούκια που όργωναν την επαρχία. Οι αντάρτικες στολές, οι φουστανέλες, τα τσαρούχια τα τσεμπέρια και τα καλαθοτάγαρα φέρνουν στη σκηνή φιγούρες από λαϊκές ζωγραφιές. Η μουσική και οι καλές μουσικές ερμηνείες των ηθοποιών (Χ. Θεοδώρου) συμπληρώνουν τη σκηνική δράση. Οι ερμηνείες έχουν την αρμόζουσα τονικότητα για να αποδώσουν το φευγαλέο της κατάστασης, που κράτησε όσο ένα όνειρο. Ιδιαίτερη αναφορά αξίζει στον ‘Αρη Λάσκο, ο οποίος παίζοντας τον «κράχτη», κρατάει το νήμα της παράστασης και δίνει τον χιουμοριστικό τόνο.
Κλείνοντας, μια κουβέντα για την ομάδα Elephas Tiliensis (ο ελέφαντας – νάνος της Τήλου, που συρρικνώθηκε για να επιβιώσει). Θεωρώ ότι η δουλειά που παρουσιάζουν σήμερα, αλλά και στην 11χρονη πορεία τους, έχει βαθιές ρίζες και σοβαρές προοπτικές. Με τα Μαγικά Βουνά εστιάζουν στη στιγμή που η ανατροπή πήρε σάρκα και οστά και μας ξανασυστήνουν το θέατρο ως πολιτική πρωτοβουλία, που ανοίγει διάλογο με το κοινό.
Θέατρο του Νέου Κόσμου, Παρασκευή(21:00), Σάββατο(21:15), Κυριακή(18:30), ως 6/4.
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν (23.3.24)
