Παναγιώτης Ξοπλίδης
Η «ξενάγηση» στη γέννηση του εργατικού κινήματος μέχρι τη σημερινή του κατάσταση, στην ανάπτυξη του σοσιαλιστικού και κομμουνιστικού κινήματος, στη σύγχρονη πάλη ενάντια στο κεφάλαιο, τον ιμπεριαλισμό, τον πόλεμο και τον εθνικισμό, αναψηλάφησε το παρελθόν, χαράζοντας δρόμους κομμουνιστικής αντεπίθεσης, μαζί με εξαίρετους συντρόφους και συντρόφισσες από τη Βόρεια Μακεδονία και τη Σερβία.
Το βαλκανικό οδοιπορικό που διοργάνωσαν το ΝΑΡ και η νεολαία Κομμουνιστική Απελευθέρωση, από τις 4 έως τις 8 Ιανουαρίου 2023, με τη συμμετοχή 100 μελών και φίλων, κατάφερε τον βασικό στόχο του: Τη γνωριμία με την ιστορία των βαλκανικών λαών, σε ζωντανή επαφή με συλλογικότητες που δρουν στις χώρες της περιοχής για την προώθηση της κοινής δράσης και αλληλεγγύης των λαών και της σύγχρονης κομμουνιστικής αριστεράς.
Οι σταθμοί του οδοιπορικού ήταν τα Σκόπια στη Βόρεια Μακεδονία, το Κραγκούγιεβατς και το Βελιγράδι στη Σερβία. Σε κάθε πόλη υπήρχαν σύντροφοι από τις γειτονικές χώρες να μας υποδεχτούν. Στα Σκόπια πραγματοποιήθηκε μια πολύ ενδιαφέρουσα εκδήλωση στο κοινωνικό κέντρο «Ντούνια» (προς τιμή εκτελεσμένης από τους ναζί νεαρής παρτιζάνας) με θέμα τους αγώνες της εργατικής τάξης σε Ελλάδα και Βόρεια Μακεδονία, με εισηγήσεις από τον Γιώργο Μιχαηλίδη (ΝΑΡ) και τον συναγωνιστή Ζόραν Βασιλέφσκι, μέλος της οργάνωσης «Σοσιαλιστική Αυγή». Ο φιλόξενος χώρος του «Ντούνια» αποδείχτηκε πολύ μικρός, καθώς υπήρξε μαζική συμμετοχή και από Μακεδόνες συντρόφους, με πολλές ερωτήσεις και συζήτηση επικεντρωμένη περισσότερο στις σύγχρονες ανάγκες των λαών, την οικοδόμηση σωματείων, την εμπειρία των κοινωνικών και πολιτικών αγώνων πέρα από τα δεσμά του εθνικισμού που έχει επιβληθεί στους δύο λαούς. Τα μέλη της αποστολής που δεν μπόρεσαν να παρακολουθήσουν την εκδήλωση, λόγω έλλειψης χώρου, έκαναν περιήγηση στο κέντρο της πόλης, σε τοπόσημα που συνδέονται με την ιστορία του μακεδονικού λαού, την αντιφασιστική πάλη και αντίσταση.
Δεύτερος σταθμός του βαλκανικού οδοιπορικού ήταν η πόλη του Κραγκούγιεβατς, ένα ιστορικό βιομηχανικό και εργατικό κέντρο στη Σερβία, όπου έγινε συνάντηση με μέλη της κομμουνιστικής οργάνωσης «Κόκκινη Πρωτοβουλία». Ακολούθησε ιστορικός περίπατος σε μνημεία της πόλης. Η παρουσίαση της ιστορίας του εργατικού και κομμουνιστικού κινήματος της περιοχής από τον σύντροφο Νέναντ Γκλίσιτς προκάλεσε έντονο ενδιαφέρον. Η περιήγηση στα σχεδόν ερειπωμένα κτίρια του εργοστασίου της Ζάσταβα, όπου γεννήθηκε το γιουγκοσλαβικό εργατικό κίνημα, στα μνημεία των πρώτων σοσιαλιστικών αγώνων της Σερβίας και των πρώτων σοσιαλιστών βουλευτών της χώρας που καταψήφισαν τους πολεμικούς προϋπολογισμούς του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, αναγνωρίζοντας τον ως ιμπεριαλιστικό, προκάλεσε μια γόνιμη συζήτηση και για τη σύγχρονη εποχή και τη στάση της αριστεράς στο ζήτημα του πολέμου.
Επόμενος σταθμός ήταν το Βελιγράδι. Η τρίτη μέρα ξεκίνησε με επίσκεψη στο Μουσείο της Γιουγκοσλαβίας, όπου υπάρχουν ντοκουμέντα από το προπολεμικό εργατικό και κομμουνιστικό κίνημα και τον αντιφασιστικό αγώνα αλλά και την πορεία του λεγόμενου υπαρκτού σοσιαλισμού στη χώρα. Στη συνέχεια πραγματοποιήθηκε μια πολύωρη ιστορική περιήγηση σε σημαντικά μνημεία της πόλης. Ο ιστορικός Στέφαν Γκούζβιτσα, από την οργάνωση «Εργατική Φωνή», παρουσίασε πτυχές της ιστορίας του εργατικού και κομμουνιστικού κινήματος της Γιουγκοσλαβίας, όπως των Σέρβων πρωτοσοσιαλιστών που μίλησαν για τα εθνικιστικά εγκλήματα της χώρας τους στους βαλκανικούς πολέμους, των Γιουγκοσλάβων εθελοντών στις Διεθνείς Ταξιαρχίες του Ισπανικού Εμφυλίου, το Αντιφασιστικό Μέτωπο Γυναικών της Γιουγκοσλαβίας.
Στο Βελιγράδι συνεχίστηκε και η τέταρτη μέρα του οδοιπορικού με επίσκεψη στο φρούριο της πόλης και στον πύργο όπου φυλακίστηκε, βασανίστηκε και δολοφονήθηκε ο Ρήγας Φεραίος, ο πρώιμος εμπνευστής της Βαλκανικής Ομοσπονδίας. Στη συνέχεια, με τη συμμετοχή της συντρόφισσας Όλγα Ντράγκας από την «Κόκκινη Πρωτοβουλία», έγινε μετάβαση στο Νέο Βελιγράδι, περιοχή που σχεδιάστηκε στη γιουγκοσλαβική περίοδο ως οικιστικό και διοικητικό κέντρο της πόλης με βάση τις ανάγκες της εργατικής τάξης, σε αντίθεση με τις –παντού ορατές– σύγχρονες επενδύσεις των καπιταλιστών που καταστρέφουν τη φύση και την ιστορία της πόλης με κριτήριο το κέρδος τους. Το οδοιπορικό ολοκληρώθηκε στην παραδουνάβια περιοχή του Ζέμουν, ενώ και στις δύο μέρες των ιστορικών περιπάτων στο Βελιγράδι έγινε επίσκεψη σε βομβαρδισμένα από το ΝΑΤΟ κτίρια κατά τη διάρκεια της ιμπεριαλιστικής επέμβασης του 1999, με παράλληλη συζήτηση για το αντιπολεμικό κίνημα της δεκαετίας του ’90, όταν η Γιουγκοσλαβία διαλυόταν με την επικράτηση του καπιταλισμού και εθνικισμού στο εσωτερικό της.
Με τους συντρόφους από τις οργανώσεις της περιοχής βαδίσαμε μαζί στα χνάρια των ταξικών αγώνων στα Βαλκάνια
Η παρουσία των ντόπιων συναγωνιστών ήταν πολύτιμη, καθώς συνδύασαν τις ιστορικές γνώσεις με τη σύγχρονη πραγματικότητα, πολύ μακριά από τις συνήθεις τουριστικές ξεναγήσεις. Με τους συντρόφους από τις οργανώσεις της περιοχής βαδίσαμε μαζί στα χνάρια των ταξικών αγώνων στα Βαλκάνια από τα τέλη του 19ου αιώνα έως τις μέρες μας. Συζητήσαμε για τον μεγαλύτερο παρτιζάνικο στρατό του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, τις επιτυχίες αλλά και τον εκφυλισμό της γιουγκοσλαβικής εμπειρίας. Ακούσαμε παραδείγματα για τη μετατροπή εξαθλιωμένων εργατών και αγροτών σε πρωτοπόρους κομμουνιστές και για τη συλλογική χειραφέτηση της εργατικής τάξης σε συνθήκες εθνικών διαχωρισμών και πολέμου. Όλα αυτά, με το βλέμμα όχι στραμμένο στο παρελθόν αλλά σε ένα διαφορετικό σοσιαλιστικό και κομμουνιστικό μέλλον, με την ελπίδα που γεννούν οι κοινές μας θέσεις για τον πόλεμο, την κρίση, τα εθνικά ζητήματα
