Κώστας Σκορδούλης, καθηγητής ΕΚΠΑ
▸Αυτό που σχεδιάζουν δεν είναι πανεπιστήμιο αλλά ένα μεγάλο Τμήμα Έρευνας και Ανάπτυξης μιας πολυεθνικής
Πριν μερικές μέρες, ανακοινώθηκε από την υπουργό Κεραμέως ο νέος νόμος πλαίσιο για τα πανεπιστήμια. Είχαν προηγηθεί ο νόμος που κατήργησε ότι είχε απομείνει από το «πανεπιστημιακό άσυλο» και ο νόμος που θεσμοθέτησε την «πανεπιστημιακή αστυνομία». Το έδαφος προετοιμάστηκε για να έχουν το νομικό οπλοστάσιο έτσι ώστε να μπορούν «νόμιμα» να καταστείλουν την οποιαδήποτε αντίσταση στα σχέδια τους.
Αυτό που σηματοδοτεί ο νέος νόμος δεν είναι μια ακόμα αστική αναδιάρθρωση στη λειτουργία του πανεπιστημίου, αλλά την ίδια την εξάρθρωση του πανεπιστημίου ως τέτοιου.
Με το θεσμικό πλαίσιο που προτείνουν, το πανεπιστήμιο μετατρέπεται διοικητικά και λειτουργικά σε μια ακόμα καπιταλιστική επιχείρηση. Το πρότυπο δομής μιας ιδιωτικής επιχείρησης μεταφέρεται στο πανεπιστήμιο: Διοικητικό Συμβούλιο, Διοικητικός Διευθυντής (ο πρύτανης), Εκτελεστικός Διευθυντής (ο μάνατζερ). Η μόνη παραχώρηση είναι ότι το λεγόμενο Συμβούλιο Διοίκησης εκλέγεται από τα μέλη ΔΕΠ και δεν διορίζεται όπως ήθελαν οι του ιδρύματος Μποδοσάκη.
Γι’ αυτούς κάθε όργανο που εκλέγεται είναι ύποπτο συναλλαγής με τους ψηφοφόρους του. Όχι στις εκλογές, ναι στους διορισμούς. Αλήθεια, μέχρι που μπορεί να φτάσει αυτή η λογική; Μήπως να καταργηθούν οι εκλογές στο σύνολό τους και ακόμα και οι βουλευτές του κοινοβουλίου να διορίζονται;
Στο πλαίσιο μιας ερασιτεχνικής ανάλυσης για τον χαρακτήρα της λεγόμενης τέταρτης βιομηχανικής επανάστασης και του ιδεοληπτικού χαρακτήρα του όρου «κοινωνία της γνώσης» εξαρθρώνουν το πανεπιστήμιο καθιστώντας το προσάρτημα της νεοφιλελεύθερης αγοράς. Και το κάνουν με δύο τρόπους: Διαλύουν τα υπάρχοντα προγράμματα σπουδών, άρα και τα εργασιακά δικαιώματα των αποφοίτων τους, στοχεύοντας σε μια νέα εργατική δύναμη με καθεστώς ελαστικής εργασίας και προσωρινότητας και ταυτόχρονα θεσμοθετούν την κατευθυνόμενη έρευνα μέσα από «ανταγωνιστικά» προγράμματα, ελέγχοντας ασφυκτικά τα γνωστικά αντικείμενα των μελών ΔΕΠ και τις προϋποθέσεις εξέλιξής τους. Καταργούν τη μονιμότητα στην βαθμίδα του Επίκουρου Καθηγητή και αυξάνουν ταυτόχρονα τον χρόνο της θητείας σε αυτήν την βαθμίδα. Θέλουν εξαρτώμενους και υποταγμένους πανεπιστημιακούς δασκάλους σε καθεστώς πολυσχιδούς εκμετάλλευσης.
Η γνώση που θα παράγεται πλέον δεν θα είναι το προϊόν απελεύθερης σκέψης, κριτικής και δημιουργικής εργασίας αλλά ένα εμπόρευμα που θα αποτιμάται βιβλιομετρικά και με όρους οικονομικής ανταποδοτικότητας.
Αυτό που σχεδιάζουν δεν είναι πανεπιστήμιο αλλά ένα μεγάλο Τμήμα Έρευνας και Ανάπτυξης μιας πολυεθνικής. Με συγκεντρωτική δομή, πειθάρχηση (τα κεφάλαια 22 και 23 του νόμου αναφέρονται στο πειθαρχικό δίκαιο καθηγητών και φοιτητών) και δείκτες παραγωγικότητας.
Το πανεπιστήμιο της παράδοσης του Διαφωτισμού τελειώνει. Ο «ύστερος καπιταλισμός» στην επιθανάτια αγωνία του να ξεφύγει από την μόνιμη κρίση του, καταστρέφει ότι προοδευτικό δημιούργησε η αστική τάξη στην ιστορική της πορεία.
Το εργατικό κίνημα, εδώ και πολλά χρόνια, υπερασπίζεται τα στοιχειώδη αστικοδημοκρατικά δικαιώματα (ελευθερία στην έκφραση, ελευθεροτυπία, ισότητα απέναντι στο νόμο, εκπαίδευση για όλους/ες κλπ) που στην φάση της καπιταλιστικής κρίσης η αστική τάξη εγκατέλειψε. Το εργατικό κίνημα θα υπερασπίσει και τον δημόσιο χαρακτήρα του πανεπιστημίου που η αστική τάξη εγκαταλείπει και πολύ περισσότερο θα δώσει την μάχη για να σώσει την ίδια την γνώση.
