Ρόζυ Μονάκη, ηθοποιός – Σάββας Στρούμπος, ηθοποιός και σκηνοθέτης, μέλη της Συνέλευση Αγωνιζόμενων Ηθοποιών
Σε μια περίοδο βαθύτατης δομικής και ιστορικής κρίσης του καπιταλισμού, που αντανακλάται στις ζωές μας σε κρίση οικονομική, κλιματική, ενεργειακή, διατροφική κλπ, με τη σκιά του πολέμου πάνω από τα κεφάλια μας, η τέχνη μπορεί να δώσει ελπίδα και προοπτική, δηλώνουν τα δύο μέλη της Συνέλευσης Αγωνιζόμενων Ηθοποιών που συμμετέχει στις εκλογές του Σωματείου Ελλήνων Ηθοποιών που ολοκληρώνονται την Κυριακή.
Συνέντευξη στον Δημήτρη Σταμούλη
▶ O χώρος των ηθοποιών ήταν ένας από αυτούς που επλήγησαν περισσότερο από την κυβερνητική πολιτική για την πανδημία. Πώς διαμορφώνεται σήμερα η κατάσταση;
Ρόζυ Μονάκη: Δυο χρόνια μετά και παρά τις τρομερές δυνατότητες της εποχής, δεν έχουμε συλλογικές συμβάσεις στο ελεύθερο θέατρο, δεν πληρωνόμαστε τις πρόβες, είμαστε έρμαια των μεγαλοπαραγωγών. Παρόλο που ο κλάδος μέσα από τη Γενική Συνέλευση πήρε απόφαση για ΣΣΕ στο ελεύθερο θέατρο, αυτή έχει μείνει στα χαρτιά αφού η Διοίκηση δεν βάζει πλάτες προς μία αγωνιστική κατεύθυνση. Η ανεργία έχει φτάσει σε μεγάλα ποσοστά, η εκμετάλλευση έχει αυξηθεί. Ταυτόχρονα όλες οι συναδέλφισες/οι που αποφοίτησαν μέσα στην πανδημία φαίνεται να είναι σε μεγάλο ποσοστό καταδικασμένες/οι στην ανεργία.
Παρά την εμπειρία του #metoo, δεν έχει γίνει κανένα ουσιαστικό βήμα προς την δημιουργία ενός σωματείου που θα αποτελεί δίχτυ αλληλεγγύης και ασφάλειας, θα ενδυναμώνει και θα ενημερώνει. Αντ’ αυτού, είμαστε από τους κλάδους που υπέγραψαν αστικούς κώδικες δεοντολογίας στους κρατικούς φορείς (που αναγκάζουν π.χ. σε απόλυση ενός εκ των δύο που εμπλέκονται στο παραβατικό περιστατικό) στο όνομα της εξυγίανσης του κλάδου από κακοποιητικές συμπεριφορές και ενεργοποίησαν τιμωρητικούς μηχανισμούς αναχρονιστικών Πειθαρχικών Συμβουλίων. Ανοίξε δηλαδή τον δρόμο της αστικής ενσωμάτωσης του #metoo.
Είμαστε από τους ελάχιστους κλάδους που ο υγειονομικός διαχωρισμός στέρησε σε άτομα την εργασία και αποτέλεσε βασικό όρο για την πρόσληψη σε δουλειές. Παράλληλα το κόστος για την μη πραγματοποίηση των παραστάσεων το επωμίστηκαν εξολοκλήρου οι εργαζόμενες/οι .
▶ Τι απολογισμό κάνει η Συνέλευση Αγωνιζόμενων Ηθοποιών για τη στάση της πλειοψηφίας του ΣΕΗ;
Ρ.Μ. Η απερχόμενη διοίκηση (ΑΕΝΑΗ και ΑΠΟ ΚΟΙΝΟΥ) ανέλαβε τα καθήκοντά της προ διετίας σε μια χρονική συγκυρία όπου ο κλάδος για πρώτη φορά ύστερα από πάρα πολλά χρόνια κατέβηκε μαζικά στον δρόμο για να διεκδικήσει τα δίκαια αιτήματά του. Δύο χρόνια μετά, το μόνο που κατάφερε ήταν να μετατρέψει όλη τη δυναμική των αγώνων σε διαπραγματεύσεις με υπουργούς, νομικές υποθέσεις που αρχειοθετούνται, λογικές ανάθεσης και εκπροσώπησης.
Εκεί που υποτίθεται ήθελε ένα δυνατό σωματείο των μελών του, μέσα σε δύο χρόνια το μετέτρεψε σκόπιμα σε σωματείο της Διοίκησης που αποφάσιζε για τον κλάδο χωρίς αυτόν. Αρνήθηκε την ρήξη με τις αστικές λογικές τις υποταγής, δεν έδωσε ουσιαστικές μάχες για την Συλλογική Σύμβαση στο ελεύθερο θέατρο, δεν στάθηκε έμπρακτα στα θύματα των κακοποιητικών συμπεριφορών, πάρα το τρομερό κίνημα του #metoo.
▶ Το γεγονός ότι ένα δυναμικό νεανικό κομμάτι του κλάδου ήρθε στο αγωνιστικό προσκήνιο, μπορεί να σημαίνει ο ταξικός συνδικαλισμός ανασυγκροτείται σε ένα ιστορικό σωματείο όπως ο ΣΕΗ;
Σάββας Στρούμπος: Η πανδημία λειτούργησε ως σοκ σε κάθε άτομο, αλλά και ως καταλύτης αποκάλυψης των αντιφάσεων της ζωής και εργασίας των καλλιτεχνών. Αφορμή υπήρξε η βίαιη διακοπή της δραστηριότητάς μας, εφόσον για δύο περίπου χρόνια ήμασταν κάτι σαν ανεπάγγελτοι. Οι συνθήκες αυτές, πραγματικά, έβγαλαν πολλούς ανθρώπους στους δρόμους της συλλογικής διεκδίκησης. Το κύμα αυτό από μια άποψη αμβλύνθηκε με τη δήθεν επιστροφή στην κανονικότητα. Είναι ανάγκη να αναγεννηθεί ο ταξικός συνδικαλισμός. Πιστεύουμε ότι προϋπόθεση για κάτι τέτοιο είναι η συνειδητοποίηση από τα εργαζόμενα άτομα στο χώρο του θεάτρου ότι χωρίς συλλογικό αγώνα και αποφασιστική διεκδίκηση δεν μπορούμε να υπερασπιστούμε ούτε τη ζωή ούτε την τέχνη μας. Λέμε συχνά ότι τα παραδείγματα των νικηφόρων αγώνων στην e-food και στην cosco δείχνουν τον δρόμο. Σε αντίστοιχες κατευθύνσεις χρειάζεται να κινηθούμε.
▶ Μιλάτε για τέχνη και πολιτισμό που να απελευθερώνουν. Πώς μπορεί αυτό να συμβεί; Με ποιες προϋποθέσεις;
Σ.Σ. Η τέχνη δεν δημιουργείται, ούτε υπάρχει σε κενό αέρος. Σε μια τέτοια περίοδο βαθύτατης δομικής και ιστορικής κρίσης του καπιταλισμού, που αντανακλάται στις ζωές μας σε κρίση οικονομική, κλιματική, ενεργειακή, διατροφική κλπ, με τη σκιά του πολέμου πάνω από τα κεφάλια μας, η τέχνη μπορεί να δώσει ελπίδα και προοπτική. Μπορεί να εμπνεύσει και να συγκινήσει, να σταθεί κριτικά απέναντι στο υπάρχον και να δείξει τον δρόμο της ανατροπής. Βέβαια, για τη βιομηχανία του θεάματος, που βλέπει ένα έργο τέχνης αποκλειστικά και μόνο ως προϊόν προς πώληση, όλα αυτά είναι λεπτομέρειες, αν δεν είναι ζητήματα προς αποφυγή. Αυτός είναι και ο λόγος που παράλληλα με τη συνδικαλιστική μας δράση, στηρίζουμε τα αυτόνομα εγχειρήματα των εργατριών/ων του θεάτρου, που λειτουργούν απαλλαγμένοι από τη μέγγενη των μεγαλοπαραγωγών. Σε τελική ανάλυση, η ουσιαστική απελευθέρωση της τέχνης μπορεί να συντελεστεί μονάχα σε συνθήκες νικηφόρας κοινωνικής επανάστασης.
▶Η σημερινή γενιά καλλιτεχνών πώς θεωρείς ότι στέκεται απέναντι στα μεγάλα ζητήματα που συγκλονίζουν την εποχή μας π.χ. τον πόλεμο ή την ωμή περιστολή βασικών ελευθεριών;
Ρ.Μ. Η πλειοψηφία των καλλιτεχνών, κόντρα στα αστικά αφηγήματα, είναι εμφανώς επηρεασμένη από το παγκόσμιο κοινωνικό γίγνεσθαι καθώς αναγνωρίζει πως είναι μέρος του. Είναι φοβισμένη, ανασφαλής και ανελεύθερη. Πιστεύω πως ακόμα όλα τα ενδεχόμενα είναι ανοιχτά. Η συνεχής και σφοδρή, αστική επίθεση που δεχόμαστε σε κάθε επίπεδο μπορεί να δημιουργήσει τάσεις υποταγής αλλά ταυτόχρονα και τάσεις χειραφέτησης.
Η χρόνια εκμετάλλευση της εργασίας , των σωμάτων και της φαντασίας μπορεί να γίνει εφαλτήριο μιας δημιουργικής καταστροφής της υπάρχουσας τάξης πραγμάτων.
Στην εποχή της ατομικής διαπραγμάτευσης υπάρχει η δυνατότητα της συλλογικής διεκδίκησης για την κατοχύρωση των αναγκαίων εργασιακών και δημοκρατικών δικαιωμάτων. Στην εποχή των ιδρυμάτων και της τέχνης που υπηρετούν, υπάρχει η δυνατότητα για καλλιτεχνική δημιουργία που συνομιλάει με την εποχή και αποτυπώνει ποιητικά τους κλυδωνισμούς της. Στην εποχή του πολέμου και της αρρώστιας υπάρχει ο δρόμος της αντίστασής και του αγώνα.
▶ Γιατί στις εκλογές του ΣΕΗ κάποιος να ψηφίσει Συνέλευση Αγωνιζόμενων Ηθοποιών;
Σ.Σ. Η Συνέλευση Αγωνιζόμενων Ηθοποιών δημιουργήθηκε το 2020 μέσα από το σοκ της πανδημίας και την ανάγκη συλλογικού αγώνα. Στα δύο αυτά χρόνια της ύπαρξής μας έχουμε συμμετάσχει σε όλους τους μικρούς και μεγάλους αγώνες που έδωσε ο κλάδος των ηθοποιών σε όλα τα επίπεδα, από το εργασιακό και το έμφυλο, ως τα ζητήματα δημοκρατικών δικαιωμάτων, αστυνομικής βίας και καταστολής κ.α. Οι παρεμβάσεις μας στα διοικητικά συμβούλια και τις γενικές συνελεύσεις του σωματείου είχαν πάντα ως σκοπό να προτάξουν το στοιχείο της χειραφέτησης και της μαχητικής ενεργοποίησης του κλάδου. Για μας έχει μεγάλη σημασία ότι σε όλα τα ζητήματα λειτουργούμε επί της ουσίας ως συνέλευση, με συλλογικές διαδικασίες και συμβολή πολλών ατόμων σε αυτές. Ζητάμε τη στήριξη των ατόμων που επιθυμούν να συμβάλλουν και να ενισχύσουν αυτόν τον αγώνα, ώστε να γίνει ακόμα πιο δυναμικός, πιο πολυφωνικός, πιο διεκδικητικός.
