Ρέντι Μούτσι
ακτιβιστής αριστερής αλβανικής οργάνωσης Organizata Politike
Συνέντευξη
στους Παναγιώτη Ξοπλίδη
Γιώργο Μιχαηλίδη
Η διαφθορά, καθώς και η άθλια και αντιλαϊκή διαχείριση από την κυβέρνηση των δύο προηγούμενων κρίσεων, του μεγάλου σεισμού του 2019 και της πανδημίας που μαστίζει τη χώρα την τελευταία διετία, έχουν προκαλέσει έντονη αγανάκτηση σε εκατομμύρια Αλβανούς. Η έκρηξη της ακρίβειας –ειδικά στα καύσιμα– και της φτώχειας, μοιάζει να αποτέλεσε τη θρυαλλίδα για τις μεγάλες κινητοποιήσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη εδώ και περίπου 10 ημέρες.
▶ Ποιος είναι ο κύριος λόγος που οδηγεί σήμερα τον αλβανικό λαό στις διαδηλώσεις; Είναι αυτό το κοινωνικό κίνημα ενδεικτικό των κοινωνικών αντιθέσεων που υπάρχουν σήμερα στη χώρα;
Ο βασικός λόγος που έχει βγάλει τον κόσμο στους δρόμους είναι η εκτίναξη των τιμών των καυσίμων σε πρωτόγνωρα ύψη. Αυτή η αύξηση κατά 40% στις τιμές των καυσίμων, η οποία υπολογίζεται ότι αντιστοιχεί στο 20% του ημερήσιου εισοδήματος ενός Αλβανού, είναι μοναδική στην ευρύτερη περιοχή και ακολουθήθηκε από μια γενική αύξηση των τιμών των βασικών αγαθών. Θα πρέπει, επίσης, να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι, σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, πριν από την τελευταία αύξηση των τιμών, περίπου το ένα τρίτο του πληθυσμού της Αλβανίας (περισσότεροι από 900.000 πολίτες δηλαδή) ζούσαν στο όριο της φτώχειας, επιβιώνοντας με λιγότερα από 5 δολάρια την ημέρα. αυτή είναι μια πρόβλεψη με ισχύ μέχρι το τέλος του 2023. Επιπλέον, κάθε τομέας της αλβανικής οικονομίας βρίσκεται στα χέρια ενός μονοπωλίου που ελέγχεται από μια χούφτα ολιγαρχών, στο πλαίσιο συμμαχιών με τον πρωθυπουργό Έντι Ράμα. Τα λεγόμενα σχήματα Συνεργασίας Δημόσιου-
Ιδιωτικού (ΣΔΙΤ) έχουν λειτουργήσει ως μηχανισμός τροφοδοσίας με δημόσιο χρήμα των ιδιωτών κερδοσκόπων, αυξάνοντας το δημόσιο χρέος σε ιστορικά υψηλά, άνω του 80% σε σχέση με το ΑΕΠ. Επομένως, κοιτάζοντας την ευρύτερη εικόνα, οι διαμαρτυρίες είναι το αποτέλεσμα μιας συσσωρευμένης οργής, η οποία ξέσπασε μόλις ανέβηκαν οι τιμές των καυσίμων.
▶ Υπήρξαν σημάδια νίκης για τις κινητοποιήσεις μέχρι στιγμής;
Από την έναρξη των διαδηλώσεων, στις 9 Μαρτίου, οι τιμές των καυσίμων έχουν μειω-
θεί σχεδόν κατά 20%. Ο Έντι Ράμα πρότεινε μια σειρά από μέτρα για την κρίση τα οποία είναι εντελώς ανεπαρκή, όπως 25 ευρώ το μήνα για 600.000 από τους φτωχότερους Αλβανούς ή αύξηση κατά 7% του κατώτατου μισθού, λέγοντας βασικά ότι οι τιμές θα συνεχίσουν να αυξάνονται για την πλειοψηφία και ότι δεν θα υπάρξει παρέμβαση στο φορολογικό σύστημα με σκοπό να αυξηθούν οι φόροι για τους πολύ πλούσιους. Μερικά από τα αιτήματα που θέτει η Organizata Politike (Πολιτική Οργάνωση) περιλαμβάνουν τη θέσπιση ελάχιστου βασικού εισοδήματος 150 ευρώ για κάθε πολίτη, αύξηση της τάξης του 43% στον κατώτατο μισθό (που θα τον ανέβαζε στα 350 ευρώ), φόρο περιουσίας 1% για περιουσιακά στοιχεία άνω του 1 εκατ. ευρώ και αύξηση του φόρου στα εταιρικά μερίσματα από το 7% σήμερα σε 20%.
3η μέρα λαϊκών κινητοποίησεων ενάντια στην #ακριβεια σε τρόφιμα-καύσιμα στην #Αλβανια. ”Κάτω η κυβέρνηση των ολιγαρχών” & ”Φορολογήστε τους ολιγάρχες” κάποια από τα κεντρικά συνθήματα. Ο Ράμα δήλωσε πως θα προβεί σε παρεμβάσεις στην αγορά όμως ο λαός συνεχίζει. #βενζινη pic.twitter.com/yINOFSTNKZ
— Our Balkans (@OBalkans) March 11, 2022
▶ Ποιο είναι το κοινωνικό προφίλ των διαδηλωτών; Ειδικότερα, έχει ενεργοποιηθεί η νεολαία αυτή την περίοδο;
Η οργάνωση των διαδηλώσεων παραμένει ακόμα από τη βάση. Η διαμαρτυρία καλέστηκε αρχικά από λίγα μέλη της κοινωνίας των πολιτών και, μέχρι στιγμής, ήταν πολύ ετερογενής όσον αφορά τη συμμετοχή. Εμείς, ως ακτιβιστές της Organizata Politike, βρεθήκαμε στην πλατεία από την πρώτη μέρα και προσπαθήσαμε να κινητοποιήσουμε όσο το δυνατόν περισσότερο κόσμο. Μέχρι στιγμής, κανένα πολιτικό κόμμα της αντιπολίτευσης δεν έχει τολμήσει να πλησιάσει τους διαδηλωτές, καθώς ένα από τα πιο διατυπωμένα αιτήματά τους ήταν να μην εκμεταλλευτεί κανένας πολιτικός τη διαμαρτυρία, δεδομένου ότι είναι όλοι απαξιωμένοι στα μάτια μεγάλου μέρους της κοινωνίας.
Η οργάνωση των διαδηλώσεων εξακολουθεί να γίνεται κυρίως από τα κάτω, καθώς κανένα κόμμα δεν έχει τολμήσει να την καπηλευτεί
▶ Θα λέγατε ότι αυτή τη φορά υπάρχουν σημάδια μιας νέας ριζοσπαστικοποίησης, η οποία υπερβαίνει τον ανταγωνισμό για την εξουσία μεταξύ των δύο βασικών κομμάτων εξουσίας;
Η δυσαρέσκεια έχει συσσωρευτεί εδώ και αρκετό καιρό. Πρώτα από όλα, γιατί η Αλβανία βγαίνει από δύο προηγούμενες κοινωνικές κρίσεις: Αφενός, τον σεισμό του Νοεμβρίου 2019 που σκότωσε 50 ανθρώπους και άφησε πολλές οικογένειες χωρίς στέγη και, αφετέρου, την πανδημία που ξέσπασε το 2020. Και στις δύο περιπτώσεις η αντίδραση της κυβέρνησης ήταν ανεπαρκής. Σε πρώτη φάση, ο προϋπολογισμός έκτακτης ανάγκης για τους άστεγους δεν έτυχε σωστής διαχείρισης, αφήνοντας πολλούς χωρίς στέγη, ακόμα και για δύο χρόνια μετά τον σεισμό. Από την άλλη πλευρά, η Covid-19 προκάλεσε στην Αλβανία αύξηση του ποσοστού θνησιμότητας, με αποτέλεσμα να είναι διπλάσιο από τον μέσο όρο στην Ευρώπη την ίδια περίοδο. Επιπλέον, η αύξηση των τιμών των καυσίμων σχετίζεται άμεσα με το γεγονός ότι η Αλβανία, αν και χώρα που διαθέτει κοιτάσματα πετρελαίου, εισάγει το 100% των καυσίμων που καταναλώνει. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι το διυλιστήριο στην πόλη Μπαλς –που παρήγαγε καύσιμα για περισσότερο από το 30% της αλβανικής αγοράς– ιδιωτικοποιήθηκε και συσσώρευσε ένα τεράστιο ποσό χρέους, σε σημείο που η σημερινή κυβέρνηση αποφάσισε να το κλείσει. Ο αγώνας των εργαζομένων στα διυλιστήρια το 2020, με τη βοήθεια της Organizata Politike, ο οποίος είχε στόχο την ίδρυση ενός νέου ανεξάρτητου συνδικάτου, δεν είχε αποτέλεσμα. Ως εκ τούτου, το γενικό αίσθημα απογοήτευσης στην Αλβανία προέρχεται από πολλά χρόνια κλοπής δημοσίων πόρων για το κέρδος λίγων ατόμων, καθώς και από μια γενική ανικανότητα της κυβέρνησης στη διαχείριση των μεγάλων κρίσεων. Επιτέλους, ο κόσμος αντιδρά.
