Ματίνα Παπαχριστούδη
Τριάντα δυο χρόνια μετά την επιβολή της έννοιας της «ενσωματωμένης δημοσιογραφίας» στην παγκόσμια πληροφόρηση, προωθείται ένα νέο δόγμα, ο ολοκληρωτισμός στην ενημέρωση. Αν με τον Πόλεμο του Κόλπου τη δεκαετία του ’90 η ενημέρωση ενσωματώθηκε στην «προπαγάνδα του πολέμου», με τον πόλεμο στην Ουκρανία το 2022 επιχειρείται μια νέα κατάσταση. Η εξαφάνιση κάθε διαφορετικής, αντίθετης στην προπαγανδιστική κυρίαρχη πληροφόρηση, ενημέρωση.
Η διαταγή που εξέδωσε το διευθυντήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης να σιγήσουν, να σβηστούν από τους χάρτες πληροφόρησης, να εξαφανιστούν από τις πλατφόρμες διαδικτύου τα ρώσικα κρατικά δίκτυα Russia Today και Sputnik δεν είναι απλά ένα βήμα προς τον ολοκληρωτικό έλεγχο των ΜΜΕ εν μέσω πολεμικών συγκρούσεων. Αποτελεί καινούργιο δόγμα για την πληροφόρηση, στο οποίο πρόθυμα εντάχθηκαν όλες οι ελεγχόμενες από στρατιωτικοβιομηχανικά συμπλέγματα πλατφόρμες
στο διαδίκτυο, όπως το facebook και το youtube, αλλά και διεθνή μίντια, που δεν αντέδρασαν (ούτε για τα προσχήματα), υπερασπιζόμενα την αστική δυτική δημοκρατία της «ουδετερότητας» και «αποστασιοποίησης» απέναντι στα γεγονότα.
Η στάση τους μπορεί να εξηγηθεί με τις αλλαγές στον παγκόσμιο χάρτη ιδιοκτησίας των ΜΜΕ τα τελευταία 30 χρόνια, με πολυεθνικούς
κολοσσούς να κατέχουν ή να μετέχουν στις απόλυτα συγκεντροποιημένες μιντιακές εταιρείες του κόσμου. Την τελευταία τριακονταετία (1990-2022) και ανάμεσα στους δυο πολέμους, δόθηκαν πολλές μάχες –και στον παγκόσμιο δημοσιογραφικό χάρτη– για την αποκάλυψη και καταγγελία του φαινομένου της «ενσωματωμένης δημοσιογραφίας». Έγινε αποδεκτό πως σε καιρό πολεμικών συρράξεων ή κρίσεων, όπως ο πόλεμος στη Γιουγκοσλαβία ή η κατάρρευση των Δίδυμων Πύργων στη Νέα Υόρκη, τη γραμμή των Μέσων καθορίζει η οικονομική-πολιτική προπαγάνδα και η δημοσιογραφία υψώνει τείχη αντίστασης στην επιχείρηση πλήρους καθυπόταξής της. Η πλήρης απαγόρευση μετάδοσης των ρώσικων κρατικών δικτύων –που συνοδεύτηκε και από αντίποινα της Μόσχας με κλείσιμο σταθμών και βομβαρδισμούς κτιρίων ΜΜΕ– σφραγίζει το πέρασμα σε μια νέα εποχή ολοκληρωτισμού της προπαγανδιστικής ενημέρωσης.
Ειδήσεις πίσω από τις κάμερες
Η αδιαφορία διεθνών δημοσιογραφικών ενώσεων στον νέο ολοκληρωτισμό στον κλάδο της ενημέρωσης στην Ευρώπη είναι εξοργιστική. Μόλις πριν ένα μήνα, στην ένταση ανάμεσα στη γερμανική κυβέρνηση και τη Ρωσία για την απαγόρευση εκπομπής της Deutsche Welle, είχαν καλέσει τις κυβερνήσεις να μην χρησιμοποιούν την ενημέρωση ως «όπλο πολέμου». Σήμερα αποδέχονται την πολιτική αυτή άφωνες. Δύο μέτρα και δύο σταθμά.
Με τη στάση τους αποδέχονται τη μονομερή ελεγχόμενη πληροφόρηση για λογαριασμό των κυβερνήσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καταπατώντας τις περίφημες αρχές του «πλουραλισμού» και της ελευθερίας του Τύπου που δήθεν πρεσβεύουν και προασπίζονται. Στην Ελλάδα οι εγχώριοι δημοσιογραφούντες, ποικίλως ελεγχόμενοι, απαιτούν δημόσια να σιγήσουν-φιμωθούν όσοι τηρούν τη δημοσιογραφική αρχή της πληροφόρησης από όλες τις εμπόλεμες πλευρές.
Για τη χώρα μας, ενδεικτική της ενσωμάτωσης είναι η αφωνία και απουσία οποιασδήποτε αντίδρασης στην ενέργεια των τηλεοπτικών καναλιών να στείλουν απεσταλμένους στα μέτωπα χωρίς προστατευτικό εξοπλισμό και η σφοδρή ενόχληση για την άνοδο των ποσοστών τηλεθέασης του Open. Του μόνου καναλιού που (και εξαιτίας των σχέσεων της ιδιοκτησίας του με τη Ρωσία) μεταφέρει στοιχειωδώς ειδήσεις και πληροφορίες από όλες τις αντιμαχόμενες πλευρές στο μέτωπο.
Λουκέτο στο Sputnik: Η Ελλάδα στη «σωστή πλευρά» της λογοκρισίας!
