Ιδρύθηκε πανελλαδικό σωματείο στην έρευνα!

Ολύβια Τζιουβάρα*

Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν καταλαβαίνουμε τις σπουδαίες στιγμές όταν τις ζούμε παρά τις αναγνωρίζουμε αργότερα, όταν φέρνουμε στη μνήμη όσα έχουμε περάσει. Κι αυτό συμβαίνει τόσο συχνά σε ατομικό επίπεδο όσο και σε συλλογικό. Πολλές φορές οι αποτιμήσεις οργανώσεων, κομμάτων και συλλογικοτήτων είναι διαφορετικές από τις εκτιμήσεις που γίνονται συγχρόνως με τα γεγονότα.

Ευτυχώς για μας, η ίδρυση του Πανελλαδικού Κλαδικού Σωματείου στην Έρευνα και την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση δεν είναι μια από τις σπουδαίες στιγμές που τις εκτιμάμε μόνο κοιτώντας πίσω. Είχαμε καθ’ όλη τη διάρκεια της προετοιμασίας μας πλήρη συνείδηση της σπουδαιότητας των όσων έχουμε μπροστά μας.

Η ιστορία της δημιουργίας ενός κλαδικού σωματείου δεν ξεκινά ούτε τελειώνει στην ιδρυτική του διαδικασία. Για εμάς, το νήμα πάει πίσω στη δημιουργία του Συλλόγου Ερευνητών/Ερευνητριών και Εργαζομένων στην Έρευνα Ηρακλείου. Στις πρώτες μάχες αναγνώρισης πως το πιο μαζικό κομμάτι ενός κλάδου αποκρύπτεται πίσω από τη σημαία των «εκπαιδευόμενων» ή των καριεριστών και έτσι είναι πιο ελαστικά εργαζόμενο κι ευάλωτο.

Φτάνει στη συγκρότηση του LABour-Αγωνιστική Παρέμβαση στην Έρευνα που στη δική του ιδρυτική μαζεύτηκαν αγωνιστές από όλο το φάσμα των κινηματικών δυνάμεων, βλέποντας την αναγκαιότητα συγκρότησης εκεί που πριν υπήρχε συνδικαλιστική «έρημος», παρά την πληθώρα συλλόγων και σωματείων που καθένα εκπροσωπεί και μια μικρή μερίδα του συνόλου.

Για τέσσερα χρόνια περίπου το LABour προσπάθησε να έχει διπλό ρόλο –και κοινωνικό και πολιτικό. Ελλείψει ενός σωματείου, προσπαθούσε να βάλει όλα αυτά τα στοιχεία που στο σύνολό τους αποτελούν τη σύμβαση εργασίας η οποία λείπει από τον κλάδο –μισθός, ωράριο, ασφάλιση, χρηματοδότηση με συνέχεια και όχι σε κβάντα ευρωπαϊκών προγραμμάτων «αριστείας».

Μια συζήτηση για αυθαιρεσίες των ιδρυμάτων που χρηματοδοτούν την έρευνα στα τέλη του 2019 οδήγησε στην πρωτοβουλία για το κλαδικό σωματείο –κάτι που ήταν διακηρυκτικός μας στόχος από την αρχή της ύπαρξης του LABour και της ΟΒ έρευνας της νΚΑ. Η συζήτηση συνάντησε τα κύματα της πανδημίας και πάλεψε με το πώς θα συνεχίσει στη νέα συνθήκη και τα κατάφερε.

Σχεδόν 300 εργαζόμενοι και εργαζόμενες συμμετείχαν στη συζήτηση της ιδρυτικής συνέλευσης

Κι έτσι φτάνουμε στις 15 Μαΐου 2021. Με μακρύ και ανοικτό διάλογο για το αν η έρευνα αποτελεί κλάδο, για το περιεχόμενό της, για την ανθρωπογεωγραφία της παγκόσμια αλλά κυρίως στην Ελλάδα, για τις σχέσεις του προσωπικού των διαφόρων βαθμίδων. Με μακρά και ανοικτή διαδικασία κατάρτισης ενός καταστατικού που να κατοχυρώνει την προσπάθεια συγκρότησης του κλάδου σε σωματείο, φέρνοντας στο επίκεντρο της προσοχής τις διαφωνίες που υπήρξαν, ζητώντας από το ιδρυτικό σώμα να αποφανθεί σε όλη την επικράτεια επί κυριολεκτικά υπαρξιακών ζητημάτων.

Σχεδόν 300 εργαζόμενοι και εργαζόμενες συμμετείχαν στη συζήτηση της ιδρυτικής συνέλευσης. Από θέση αρχής επιδιώξαμε να μην είναι μια διεκπεραιωτική διαδικασία, αλλά αντίθετα να γίνει ιδρυτική συνέλευση σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Πάτρα σε ζωντανή σύνδεση (μ’ όλα τα τεχνικά προβλήματα) ώστε όλοι/ες οι συνάδελφοι/ισσες να συμμετάσχουν οργανικά στις αποφάσεις που πάρθηκαν, μετατρέποντάς την σε πραγματικά ζωντανή προσπάθεια, διαδικασία-υπόδειγμα για την πανελλαδική κατεύθυνση του σωματείου.

Εργαζόμενοι και εργαζόμενες από διαφορετικές βαθμίδες και ειδικότητες, από μεταπτυχιακούς ως μεταδιδάκτορες και αμισθί εργαζομένους –από τις μάστιγες του κλάδου– ως τις εναλλασσόμενες ευκαιριακές συμβάσεις ή τη σχετική ασφάλεια των συμβάσεων ορισμένου χρόνου.

Διαφορετικές ηλικίες, διαφορετικές κινηματικές εμπειρίες, διαφορετικοί χώροι εργασίας με μεγάλη διασπορά ειδικά στην Αθήνα με τα πολλά πανεπιστημιακά ιδρύματα και την πληθώρα ερευνητικών κέντρων. Άνθρωποι που θα μπορούσαν να βρουν πολλά πράγματα που τους χωρίζουν επέλεξαν να κοιτάξουν κατάματα την πραγματικότητα που τους ενώνει. Η ανάγκη να καθορίζουν οι ίδιοι και οι ίδιες τον τρόπο που θα δουλεύουν, το πώς θα διεκδικούν τα όσα έχουν ανάγκη, το να είναι μαζί στις μάχες που θα έχουμε μπροστά μας.

Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν καταλαβαίνουμε τις σπουδαίες στιγμές όταν τις ζούμε κι όμως για μένα και ίσως για όλα τα άτομα που βρεθήκαμε εκεί ήταν ξεκάθαρο: Αν κάπως έπρεπε να είναι η εργατική δημοκρατία έτσι θα ήταν.

*μέλος νΚΑ και LABour-Αγωνιστική Παρέμβαση στην Έρευνα