Το φάντασμα του ΄89 στοιχειώνει ακόμα τον Περισσό

Αίσθηση προκάλεσε το δημοσίευμα του Ριζοσπάστη το περασμένο Σαββατοκύριακο για τη στήριξη από το ΚΚΕ, στα πλαίσια του ενιαίου Συνασπισμού (1988-1991) των αστικών κυβερνήσεων Τζαννετάκη και Ζολώτα το 1989. Το άρθρο γράφτηκε στα πλαίσια αφιερώματος στα 30 χρόνια από το 13ο συνέδριο του ΚΚΕ, οπότε και οριστικοποιήθηκε ο διχασμός στις γραμμές του που οδήγησε στη διάσπαση με τον Συνασπισμό, τον σημερινό ΣΥΡΙΖΑ στην εξέλιξή του.

Στο δημοσίευμα εκτιμάται ότι η συμμετοχή στις κυβερνήσεις Τζαννετάκη με ΝΔ και Ζολώτα με ΝΔ και ΠΑΣΟΚ, καθώς ήταν «ενταγμένη στη λογική συνεργασίας και με αστικές πολιτικές δυνάμεις και σε αστικές κυβερνήσεις», δεν παραβίασε «τυπικά» το πρόγραμμα του ΚΚΕ που ίσχυε από το 10ο συνέδριο (1978). Στην πραγματικότητα, αυτό μιλούσε για κυβέρνηση «αντιιμπεριαλιστικών αντιμονοπωλιακών δημοκρατικών δυνάμεων» που επιβάλλουν τη «δημοκρατία του λαού» σε πρώτο στάδιο, η οποία θα άνοιγε τον δρόμο για το ειρηνικό πέρασμα στον σοσιαλισμό, σε δεύτερο στάδιο. Ασφαλώς, η αντικατάσταση της επαναστατικής ανατροπής από αυτήν την «επαναστατική διαδικασία σε δύο στάδια» στο συγκεκριμένο πρόγραμμα, άνοιγε τον δρόμο σε λογικές κοινοβουλευτισμού και διαχείρισης. Αλλά η κυβέρνηση με τους δυο πυλώνες του τότε αστικού δικομματισμού ήταν τυχοδιωκτισμός που δεν μπορεί να δικαιολογηθεί και να εξωραϊστεί. Γι΄ αυτό επιβλήθηκε με αντικαταστατικές διαδικασίες, με «χειρισμούς» της ηγετικής ομάδας υπό τον Χ. Φλωράκη, οι οποίοι εγκρίθηκαν εκ των υστέρων από το ΠΓ και την ΚΕ του ΚΚΕ.

Παράλληλα, αποτελεί λαθροχειρία η επίκληση σαν «ιστορικό προηγούμενο» της συμμετοχής του ΕΑΜ στην κυβέρνηση Παπανδρέου το 1944. Εκείνο το ολέθριο για τον λαό σφάλμα ήρθε από το ΕΑΜ που διεκδικούσε άμεσα την εξουσία αλλά θεώρησε ότι θα φτάσει εκεί δια της κυβέρνησης και όχι με τον ένοπλο λαό που είχε μαζί του. Δεν έχει ιστορικές αναλογίες με τον τυχοδιωκτισμό της ηγεσίας του ΚΚΕ το 1989 και τις αυταπάτες ότι θα μπει με τέσσερα υπουργεία στο «επίκεντρο της πολιτικής ζωής», όπως λεγόταν, βάζοντας στο περιθώριο το ΠΑΣΟΚ, το οποίο αναζωογονήθηκε για άλλα 20 χρόνια.

Σχετικοποιείται έτσι το ιστορικό λάθος του ΚΚΕ για συμμετοχή του στις αστικές κυβερνήσεις, που ήταν η πεμπτουσία της πολιτικής των στελεχών του μετέπειτα ΣΥΡΙΖΑ, τις οποίες κατακεραυνώνει ο Ριζοσπάστης στο αφιέρωμα του. Οι κυβερνήσεις αυτές έλυσαν το θέμα της πολιτικής σταθερότητας και οδήγησαν στην αυτοδύναμη κυβέρνηση της ΝΔ που άνοιξε τον κύκλο των νεοφιλελεύθερων μέτρων για την υλοποίηση των καπιταλιστικών αναδιαρθρώσεων που χτυπούν τους εργαζόμενους μέχρι και σήμερα.

Δεν είναι ανεξήγητη λοιπόν η επίθεση στην «ανταρσία της ΚΝΕ» και στις δυνάμεις που διαφώνησαν εντός του ΚΚΕ με τη συμμετοχή στις αστικές κυβερνήσεις. Ειδικά στο δυναμικό που συγκρότησε το ΝΑΡ και μίλησε για κομμουνιστική επαναθεμελίωση. Για τον Ριζοσπάστη ήταν ο «αριστερός οπορτουνισμός» που ταυτίζεται με τον «δεξιό οπορτουνισμό» του ΣΥΝ στην εναντίωσή τους στην «πλειοψηφία της ΚΕ». Ένα σχήμα δανεισμένο από την πολιτική απόφαση του 10ου συνεδρίου που, όπως φάνηκε, δεν «θωράκιζε» από τα δεξιά. Εξάλλου, στην πραγματικότητα, οι δεξιοί οπορτουνιστές ήταν μέρος της «πλειοψηφίας της ΚΕ», σε μια σειρά από κρίσιμες επιλογές, όπως η εγκατάλειψη της αντιΕΕ στάσης με τις «Θέσεις για την ενιαία αγορά», το Κοινό Πόρισμα ΚΚΕ-ΕΑΡ και τη συγκρότηση του Συνασπισμού, οι κυβερνήσεις Τζαννετάκη και Ζολώτα, η απόφαση υποστήριξης της Περεστρόικα ακόμα και την ώρα που κατέρρεε ο υπαρκτός σοσιαλισμός και τα ντοκουμέντα του 13ου συνεδρίου, που είχαν φιλοΕΕ και σοσιαλδημοκρατική κατεύθυνση. Μαζί πήραν τα οργανωτικά μέτρα για τη διάσπαση της ΚΝΕ, τη φίμωση και τη διαγραφή της αριστερής διαφωνίας. Σε επόμενη φάση, συγκρούστηκαν για τον χαρακτήρα του κόμματος που θα βάδιζε τον δρόμο που από κοινού χάραξαν.
Δεν είναι τυχαίο πως δεν υπάρχουν διαθέσιμα στις ιστοσελίδες και τις εκδόσεις του ΚΚΕ τα ντοκουμέντα και τα συνεδριακά κείμενα αυτής της περιόδου, ούτε και τα πρακτικά της ΚΕ, όπως συμβαίνει με τις κρίσεις του 1956 και 1968.

Οι «δεξιοί οπορτουνιστές» ήταν στην πλειοψηφία της ΚΕ που ενέκρινε τη συγκρότηση του ΣΥΝ, τη συγκυβέρνηση Τζαννετάκη και τη διαγραφή της αριστερής διαφωνίας

Το ΝΑΡ έχει δικαιωθεί ιστορικά για την κριτική για τις κυβερνήσεις Τζαννετάκη-Ζολώτα. Δέχεται σήμερα μια πολεμική για «αντινεοφιλελεύθερο, αντιδεξιό μέτωπο απέναντι στην κυβέρνηση Μητσοτάκη», κάτι που φυσικά δεν υπάρχει ούτε στα ντοκουμέντα ούτε στην καθημερινή πάλη του ΝΑΡ. Πρόκειται για επιλογή περιχαράκωσης από το ΚΚΕ, όχι τυχαία σε συνθήκες που έχουν αναπτυχθεί περιπτώσεις κοινής δράσης στο κίνημα.