Εξαρχής ήταν γνωστό πως η πιο κρίσιμη από τις τέσσερις υποθέσεις που εκδικάστηκαν επί 5,5 ολόκληρα χρόνια (χωρίς σε καμία περίπτωση να υποτιμώνται οι άλλες) ήταν αυτή που τις συνέδεε σαν μαύρο νήμα: Το κατά πόσο η νεοναζιστική Χρυσή Αυγή θα χαρακτηριζόταν εγκληματική οργάνωση και τα κορυφαία στελέχη της ως διευθυντές της. Όταν, λοπόν, λίγο μετά τις 12 το μεσημέρι της περασμένης Τετάρτης 7 Σεπτεμβρίου, η πρόεδρος του δικαστηρίου, Μαρία Λεπενιώτη, έφτασε στην απόφαση για τη συγκεκριμένη κατηγορία –την οποία είχε αφήσει τελευταία– οι πάντες κράτησαν την ανάσα τους, έχοντας υπόψη και την αθωωτική πρόταση που είχε κάνει η εισαγγελέας, και τη μετέτρεψαν σε επιφωνήματα, συνθήματα και χειροκροτήματα ενθουσιασμού αμέσως μόλις η ετυμηγορία έκρινε επτά στελέχη –Μιχαλολιάκο, Κασιδιάρη, Παπά, Λαγό, Παναγιώταρο, Γερμενή και Ματθαιόπουλο κανείς τους δεν έδωσε το παρών στην αίθουσα, καθώς στο εδώλιο βρέθηκαν μόνο οι δέκα από τους 68 κατηγορούμενους– ένοχα για τη διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης και άλλα 11 (πρώην βουλευτές) για ένταξη σε αυτήν. Ο κύβος είχε πλέον ριφθεί. Πλέον, η προσοχή έπεφτε αυτομάτως στην αμέσως επόμενη κρίσιμη απόφαση: Εάν και ποια ελαφρυντικά θα αναγνωρίζονταν στους καταδικασθέντες, ποια ποινή θα τους επιβαλλόταν και εάν θα είχε ανασταλτικό χαρακτήρα η έφεση. Η πολυπληθής υπεράσπιση προχώρησε σε μακροσκελείς αγορεύσεις, ζητώντας ελαφρυντικά στους κατηγορούμενους, με αποτέλεσμα –τουλάχιστον καθώς το Πριν πήγαινε στο τυπογραφείο– να μην έχει γίνει γνωστή η τελική απόφαση. Αλγεινή εντύπωση προκάλεσε η «απολογία» της εισαγγελέως προς τους κατηγορούμενους. Το αντιφασιστικό κίνημα παραμένει σε επιφυλακή. Ούτως ή άλλως, κερδήθηκε μια μάχη, αλλά ο πόλεμος δεν έχει τελειώσει.
Το Πριν ζήτησε την πρώτη γνώμη δύο από τους συνηγόρους πολιτικής αγωγής:
Κώστας Παπαδάκης
Θρίαμβος του κινήματος, αλλά ο αγώνας συνεχίζεται
▸ Αβάσιμες οι προτάσεις για αναγνώριση ελαφρυντικών στους ενόχους
Η απόφαση καταδίκης της Χρυσής Αυγής ως εγκληματικής οργάνωσης είναι ένας μεγάλος θρίαμβος του αντιφασιστικού κινήματος το οποίο επέβαλε τα χρόνια αυτά σε όλο τον πολιτικό κόσμο, τα ΜΜΕ και τελικά τη δικαστική εξουσία, να πάρουν θέση και να αποδώσουν δικαιοσύνη. Η καταδικαστική απόφαση είναι πρωτόγνωρη στην ιστορία και η επιτυχία της έγκειται στο γεγονός ότι δεν καταδικάστηκαν μόνο τα εκτελεστικά όργανα, αλλά και η ηγεσία της εγκληματικής οργάνωσης, καθώς και το ότι κατανικήθηκε το «βαθύ κράτος» της ατιμωρησίας της φασιστικής εγκληματικής βίας στην Ελλάδα, του οποίου τελευταία έκφανση υπήρξε η αθωωτική εισαγγελική πρόταση.
Η πολιτική αγωγή, όπως είναι γνωστό, δεν έχει λόγο στην παραπέρα διαδικασία, δεν έχει λόγο μέσα στο δικαστήριο. Ωστόσο, εκφράζουμε τις απόψεις μας έξω από αυτό και συνεχίζουμε τη μάχη, γιατί ο λαός έχει λόγο. Η δίκη δεν θα ολοκληρωθεί μέχρι να απαγγελθούν οι ποινές και να αποφανθεί το δικαστήριο αν θα έχουν ή όχι ανασταλτικό χαρακτήρα οι εφέσεις. Συνεπώς, ο αγώνας δεν έχει τελειώσει. Οι συνήγοροι υπεράσπισης είναι φυσικό ότι θα δώσουν με νύχια και με δόντια τη μάχη για τα ελαφρυντικά, διότι αν αυτή στεφθεί με επιτυχία οδηγεί στον υποδιπλασιασμό των απειλούμενων ποινών. Η αίσθησή τους πια, η βεβαιότητά τους ότι έχουν χάσει την κρατική στήριξη και τη στήριξη από τον δικαστικό μηχανισμό, τους οδηγεί σε μία απόγνωση και είναι φυσικό επόμενο αυτό να επιμηκύνει το χρόνο μέχρι να φτάσουμε στο τέλος.
Τα ελαφρυντικά τα οποία προτείνονται δεν είναι βάσιμα. Το ελαφρυντικό της μη τέλεσης εγκληματικών πράξεων, που εισηγείται η εισαγγελέας, εφαρμόζεται όταν η οργάνωση ολόκληρη δεν έχει τελέσει εγκληματικές πράξεις και όχι το συγκεκριμένο μέλος που καταδικάζεται για ένταξη σε μία οργάνωση η οποία έχει τελέσει εγκληματικές πράξεις, τις οποίες έχουν διαπράξει άλλα μέλη. Συνεπώς, αβάσιμα ζητείται και υποστηρίζεται από την εισαγγελέα. Το δε ελαφρυντικό της μη εύλογης διάρκειας της δίκης επίσης δεν ευσταθεί, γιατί η διάρκεια οφείλεται κυρίως στο μεγάλο όγκο των ηχογραφιών και στην –επιτυχή τελικά από δικονομικής άποψης– επιλογή, που ήταν και αίτημα της πολιτικής αγωγής, να συνεκδικαστούν όλες οι υποθέσεις, προκειμένου να συνταχθούν ενιαία κριτήρια για τα συνδετικά στοιχεία των εγκληματικών πράξεων, τα οποία οδηγούν στη στοιχειοθέτηση της εγκληματικής οργάνωσης. Εξάλλου, για την καθυστέρηση της δίκης έχουν μεγάλη ευθύνη και οι ίδιοι οι κατηγορούμενοι, διότι κωλυσιέργησαν αρκετά είτε σπαταλώντας συνεδριάσεις με την ανάγνωση αυτολεξεί κειμένων κοινοβουλευτικών ερωτήσεων είτε με τη μη προσέλευση μαρτύρων κατηγορούμενων συνηγόρων σε φάση εξέτασης απολογίας αγορεύσεων κλπ. Τέλος, σε σχέση με το ελαφρυντικό του πρότερου σύννομου βίου, αυτή τη στιγμή είναι διαμφισβητούμενο αν είναι αρκετό το ποινικό μητρώο για να αποδείξει ότι ο υπαίτιος είχε νόμιμη ζωή μέχρι την τέλεση της πράξης. Θυμίζω ότι εκκρεμεί στον Άρειο Πάγο η υπόθεση Κορκονέα-Γρηγορόπουλου που εκδικάστηκε πριν από 20 μέρες. Το δικαστήριο σε καμία περίπτωση δεν είναι υποχρεωμένο να παρέχει ελαφρυντικά ούτε είναι υποχρεωμένο να παρέχει το συγκεκριμένο ελαφρυντικό επειδή ο κατηγορούμενος έχει λευκό ποινικό μητρώο.
Όσον αφορά τη στέρηση των πολιτικών δικαιωμάτων, αποτελεί πράγματι ένα από τα «δώρα» του νέου ποινικού κώδικα στη Χρυσή Αυγή. Το σπουδαιότερο «δώρο», βέβαια, ήταν η μείωση της ποινής του αδικήματος περί διεύθυνσης εγκληματικής οργάνωσης — και πάλι καλά, διότι το αρχικό σχέδιο προέβλεπε πλήρη κατάργηση της διεύθυνσης εγκληματικής οργάνωσης ως αυτοτελούς αδικήματος και εξίσωση του ελάχιστου και του ανώτατου ορίου ποινών για τα μέλη και τα στελέχη και μόνο μετά από αγώνες της Πολιτικής Αγωγής μετριάστηκε στο σχετικό κείμενο του ποινικού κώδικα. Η στέρηση των πολιτικών δικαιωμάτων καταργήθηκε, οφείλω όμως να πω ότι κι αν βρισκόταν σε ισχύ θα απαιτούσε αμετάκλητη απόφαση. Είναι, πάντως, εφικτό με αλλαγή της εκλογικής νομοθεσίας να αντιμετωπιστεί η απαγόρευση του δικαιώματος εκλογής, εκλέγειν και εκλέγεσθαι στους κατάδικους για εγκληματική οργάνωση και αυτό μπορεί να γίνει χωρίς συνταγματικά προβλήματα.
Θανάσης Καμπαγιάννης
Ο λαός πιο ισχυρός από το «βαθύ κράτος»
Η ομόφωνη καταδίκη των κατηγορούμενων στη δίκη της Χρυσής Αυγής, τόσο για τα εγκλήματα που διέπραξαν όσο και, κυρίως, για ένταξη και διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης, συνιστά μια ιστορική απόφαση και μια πολύ μεγάλη επιτυχία του αντιφασιστικού κινήματος. Το πιο σημαντικό από όλα ήταν, άλλωστε, αυτό που έγινε έξω από το Εφετείο την ημέρα της απόφασης, με τη μεγαλειώδη συγκέντρωση δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων, οι οποίοι βροντοφώναξαν ότι η θέση των εγκληματιών ναζί είναι στη φυλακή. Γι’ αυτό και χτυπήθηκαν άγρια και απρόκλητα από την αστυνομία.
Το κίνημα απέδειξε, και με αυτό τον τρόπο, ότι είναι πιο δυνατό από το «βαθύ κράτος» και τις επιδιώξεις του. Αυτός είναι και ο λόγος που έπεσε στο κενό η αθωωτική πρόταση την οποία διατύπωσε η εισαγγελέας, που όμως δεν έγινε δεκτή από τους δικαστές.
