Νικόλα Βουκομπράτοβιτς
▸Αξιοποίησε εκλογικά τη συσπείρωση σημαντικού τμήματος του πληθυσμού στην κυβέρνηση εξαιτίας της πανδημίας ο συντηρητικός Κροάτης ηγέτης Αντρέι Πλένκοβιτς. Παρ’ όλα αυτά, η νίκη του δεν μπορεί να κρύψει πως μόνο ένας στους δύο ψηφοφόρους προσήλθε στις κάλπες.
Η συντριπτική νίκη του δεξιού HDZ στις κροατικές εκλογές ήταν μια έκπληξη, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις αλλά και την επικρατούσα αφήγηση για τον ηγέτη του Αντρέι Πλένκοβιτς ως έναν πρωθυπουργό «που έχασε την επαφή με τον λαό». Ο Πλένκοβιτς μετατράπηκε από έναν άχρωμο τεχνοκράτη της ΕΕ σε έναν χαρισματικό εθνικιστή αυτοκράτορα, όπως δείχνουν οι τίτλοι για τη «μεγαλύτερη νίκη της Κροατικής Δημοκρατικής Ένωσης (HDZ) από την εποχή Τούτζμαν».
Είναι αλήθεια, όμως, ότι αυτό το αποτέλεσμα δεν είναι το καλύτερο του HDZ. Κέρδισε 37% των ψήφων, αλλά η συμμετοχή δεν ξεπέρασε το 47% των ψηφοφόρων –μικρότερη από ό,τι στις πρόσφατες εκλογές στη Σερβία, όπου η αντιπολίτευση κάλεσε σε μποϊκοτάζ– και σημείωσε σημαντική πτώση στον απόλυτο αριθμό των ψήφων του. Ωστόσο, το εκλογικό σύστημα και η ισορροπία εξουσίας μεταξύ των κομμάτων επιτρέπουν στον Πλένκοβιτς να μπορεί, ουσιαστικά, να σχηματίσει κυβέρνηση μόνος του, χωρίς κανένα σημαντικό συνεργάτη.
Η σοσιαλδημοκρατική αντιπολίτευση κατέρρευσε, ενώ τρίτο κόμμα αναδείχθηκε το ακροδεξιό Κίνημα Πατρίδας. Αν και ένα φαινομενικά καλό αποτέλεσμα για το Κίνημα Πατρίδας, έχουν προκύψει σοβαρές αμφιβολίες για το μέλλον, καθώς απέτυχε στον στόχο να γίνει απαραίτητος εταίρος για τον σχηματισμό κυβέρνησης με το HDZ και να επιτρέψει στους χρηματοδότες του να επηρεάσουν την κρατική πολιτική. Προκειμένου να «κλέψει» τους ψηφοφόρους του HDZ, χρησιμοποίησε σοβινιστική και υπερ-συντηρητική ρητορική. Ωστόσο, το βράδυ των εκλογών παραιτήθηκε από όλες τις απαιτήσεις, ζητώντας μόνο να μην συμμετέχουν Σέρβοι στην κυβέρνηση και την κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Ο θρίαμβος του Πλένκοβιτς ήταν, τελικά, αποτέλεσμα περισσότερο της ανεπάρκειας των αντιπολιτευόμενων κομμάτων. Αυτό αποδεικνύεται και από το εξαιρετικά χαμηλό ποσοστό συμμετοχής. Είναι αδύνατο να μετρηθεί με ακρίβεια πόσο μεγάλο μέρος της εντύπωσης για «μεγαλύτερη ικανότητα» του Πλένκοβιτς σε σχέση με τους αντιπάλους του, οφείλεται στην τρέχουσα πανδημία. Είναι βέβαιο, όμως, ότι το HDZ γνώριζε πολύ καλά ότι η ατμόσφαιρα της κατάστασης έκτακτης ανάγκης ενθαρρύνει ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού να σταθεί δίπλα στην κυβέρνηση. Υπό αυτήν την έννοια, το «βρόμικο κόλπο» της κήρυξης πρόωρων εκλογών εν μέσω πανδημίας σίγουρα συνέβαλε στη νίκη. Οι κινήσεις του Πλένκοβιτς δίνουν πιο συχνά την εντύπωση ότι δημιουργεί ένα βιογραφικό σημείωμα για μια πιο σημαντική λειτουργία από εκείνη του πρωθυπουργού ενός επαρχιακού μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Δεν είναι εντελώς ασήμαντο το γεγονός ότι ο Πλένκοβιτς ανέφερε ήδη την προστασία των ανθρωπίνων και μειονοτικών δικαιωμάτων μεταξύ των βασικών στόχων της νέας κυβέρνησής του στη νικηφόρα ομιλία του. Είναι όμως δύσκολο να παραγραφεί η ιστορία του κόμματός του που βασίστηκε στον κροατικό εθνικισμό, ειδικά σε μια περίοδο βαθιάς οικονομικής κρίσης και ύφεσης.
Αν και δεν είναι νέο κόμμα, η «Γέφυρα» που είχε εμφανιστεί στις προηγούμενες εκλογές ως κόμμα τεχνοκρατών, τώρα εμφανίστηκε ως «καινοτόμος σχηματισμός» σε σύνδεση με την εκκλησία. Ο πρόεδρος της «Γέφυρας» δεν διστάζει να ερμηνεύσει τη δική του πολιτική επιβίωση ως υπερφυσική παρέμβαση: «Ο Θεός δεν μας επέτρεψε να πεθάνουμε». Το ποσό των χρημάτων που επενδύθηκαν στην εκστρατεία τους υποδηλώνει ότι έχουν τη συμπάθεια ορισμένων πλούσιων εγχώριων κύκλων. Το ίδιο ισχύει και για τον συνασπισμό φιλελεύθερων κομμάτων που βρίσκονται στην ίδια γραμμή με τη «Γέφυρα» όσον αφορά τις αντικοινωνικές, νεοφιλελεύθερες πολιτικές, αν και δεν προσπαθούν να τις «ψεκάσουν με αγιασμό».
Με 7% εισήλθε στη βουλή η πολυσυλλεκτική Κοκκινο-πράσινη Αριστερά
Τέλος, η είσοδος στη βουλή με 7% του συνασπισμού της Κοκκινο-πράσινης Αριστεράς είναι η μεγαλύτερη είδηση. Παρά την ευφορία μετά την εκλογή, η δουλειά της δεν θα είναι εύκολη και θα έχει σκαμπανεβάσματα, καθώς η ενότητα του συνασπισμού που περιλαμβάνει το Εργατικό Μέτωπο, με θέσεις ενάντια σε ΝΑΤΟ και ΕΕ, και κόμματα οικολογικά μέχρι κεντροαριστερά, δεν είναι δεδομένη. Ο αριστερός εκλογικός συνασπισμός καρπώθηκε την επιτυχία του στις δημοτικές εκλογές του Ζάγκρεμπ, όπου έχει καταφέρει να αποσταθεροποιήσει την κυριαρχία του δεξιού δημάρχου. Η κοινοβουλευτική εκπροσώπηση, όμως, έχει σαφώς αλλά δεδομένα από αυτά ενός δήμου και θα φανεί, αν αυτός ο συνασπισμός μπορεί να είναι κάτι περισσότερο από μια «επιλογή διαμαρτυρίας».
Ο Νικόλα Βουκομπράτοβιτς είναι δημοσιογράφος, που συνεργάζεται με πολλά κροατικά και ευρωπαϊκά ΜΜΕ.
