Πολύ ενδιαφέρον είναι το νέο τεύχος των Τετραδίων Μαρξισμού με δύο αφιερώματα: Το πρώτο έχει τίτλο Παιδεία και χειραφέτηση: Κριτικές προσεγγίσεις και δεν αφορά μόνο εκπαιδευτικούς. Το δεύτερο, 250 χρόνια από τη γέννηση του Μπετόβεν και προσεγγίζει το έργο του μεγάλου δημιουργού μέσα στην εποχή του.
Η εκπαίδευση βρίσκεται πάντα στο επίκεντρο ευρύτερων πολιτικών και πολιτισμικών αντιπαραθέσεων γύρω από το νόημα και τις αξίες μιας ιστορικά δεδομένης κοινωνικής πραγματικότητας. Γι’ αυτόν, άλλωστε, τον λόγο, αναδείχθηκε σε βασική προτεραιότητα της νεοφιλελεύθερης αναδιάρθρωσης που κυριαρχεί εδώ και τρεις τουλάχιστον δεκαετίες στις ανεπτυγμένες καπιταλιστικές κοινωνίες. Η εκπαίδευση στον καπιταλισμό γενικά επιτελεί τρεις πολύ σημαντικές λειτουργίες. Την ιδεολογική, η οποία σχετίζεται με τη διατήρηση και εμπέδωση της καπιταλιστικής εξουσίας. Την κατανεμητική που αναφέρεται στη διευρυμένη αναπαραγωγή του καπιταλιστικού καταμερισμού εργασίας και των αντίστοιχων κοινωνικών και παραγωγικών σχέσεων. Μια τρίτη, σχετικά πρόσφατη, λειτουργία της εκπαίδευσης είναι η ανάδειξή της σε σημαντικό –πλέον– πεδίο κερδοφορίας.
Το αφιέρωμα των Τετραδίων Μαρξισμού περιλαμβάνει άρθρα με ποικιλία και πλούτο θεματικών προσεγγίσεων. Στο άρθρο Η κριτική παιδαγωγική στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής των Γούναρη και Γρόλλιου, προσεγγίζεται η κριτική παιδαγωγική ως ρεύμα θεωρητικής σκέψης και πρακτικής για την εκπαίδευση που εμφανίστηκε στην αρχή της δεκαετίας του 1980 στις ΗΠΑ. Η θεωρητική παραγωγή και απήχηση αυτού του ρεύματος είναι σημαντική. Στο παρόν άρθρο οι συγγραφείς επιχειρούν α) να συμβάλουν στην κατανόηση της κριτικής παιδαγωγικής, προσεγγίζοντας τις απόψεις των βασικών εκπροσώπων της στη δεκαετία του 1980 και β) να εξετάσουν κριτικά τις απόψεις τους στις δύο επόμενες δεκαετίες. Στο επόμενο άρθρο ο Γιώργος Γρόλλιος εξετάζει τις βασικές θέσεις του Paulo Freire για το αναλυτικό πρόγραμμα της εκπαίδευσης και επισημαίνει ιδιαίτερα τη σύγχρονη αξία της.
Στο παρόν τεύχος αναδεικνύονται οι λόγοι που η εκπαίδευση βρίσκεται στο επίκεντρο
της αστικής αναδιάρθρωσης
Ακολουθεί η μελέτη Εκπαίδευση, κοινωνική τάξη και μαρξιστική θεωρία του Dave Hill. Ο συγγραφέας εξετάζει τη σχέση κοινωνικής τάξης, κοινωνίας και εκπαίδευσης. Αφού παρουσιάσει τις βασικές έννοιες της μαρξιστικής ανάλυσης των κοινωνικών τάξεων, συσχετίζει αυτές τις έννοιες με τη μαρξιστική θεωρία της εκπαίδευσης.
Στη συνέχεια, δημοσιεύεται άρθρο του Γάλλου φιλόσοφου Ζαν Πολ Σαρτρ για τους διανοούμενους. Βασική θέση του άρθρου είναι ότι στην εκπαίδευση έχει επικρατήσει ο τεχνοκρατισμός και ότι είναι αναγκαία η διαμόρφωση αναμορφωτών διανοουμένων και εκπαιδευτικών, ως προϋπόθεση για τη μορφωτική χειραφέτηση των εργαζομένων. Στο άρθρο του για την Εξ αποστάσεως εκπαίδευση, ο Γιώργος Γρόλλιος προβάλλει την άποψη ότι αυτή η μορφή εκπαίδευσης δεν πρέπει να θεωρείται μόνον αναγκαστική λύση σε συνθήκες υγειονομικής κρίσης, αλλά πρέπει να χρησιμοποιηθεί ευρύτερα στο άμεσο μέλλον. Ακολουθεί άρθρο του Σταύρου Μαυρουδέα για την Πολιτική οικονομία των νεοσυντηρητικών αναδιαρθρώσεων στην ανώτατη εκπαίδευση. Αναφέρεται ιδιαίτερα στο επιχειρηματικό πανεπιστήμιο, το οποίο χαρακτηρίζεται από την άμεση υπαγωγή της επιστήμης στο κεφάλαιο και την εμφάνιση μαζικής μισθωτής εργασίας στο εσωτερικό του.
Με τη θέση που έχει Το πανεπιστήμιο στη νέα εποχή ασχολούνται στο άρθρο τους οι Βασίλης Μηνακάκης και Γιώργος Κάργας. Οι συγγραφείς θεωρούν ότι οι εξελίξεις στο Πανεπιστήμιο σηματοδοτούν το πέρασμα απ’ την τυπική στην πραγματική και καθολική υπαγωγή του πανεπιστημίου στο κεφάλαιο. Ακολουθεί άρθρο της Γιάννας Κατσιαμπούρα για τη Νεοφιλελεύθερη πολιτική στην εκπαίδευση και τις κοινωνικές αντιστάσεις. Κύριο θέμα είναι η ανάλυση των κυρίαρχων χαρακτηριστικών, που αποκτά η εκπαίδευση στο καθεστώς του νεοφιλελευθερισμού. Στο τελευταίο άρθρο του αφιερώματος ο Χρήστος Ρέππας καταπιάνεται με το θέμα: Ενιαίο σχολείο και απελευθερωτική εκπαίδευση, όπου εξετάζονται διάφορα μοντέλα του ενιαίου σχολείου. Στη συνέχεια, αναδύεται η έννοια της απελευθερωτικής αγωγής και η συμβολή της στον εκπαιδευτικό και κοινωνικό μετασχηματισμό.
Στο αφιέρωμα για τον Μπετόβεν επιχειρείται, παρά την ιδιαιτερότητα της μουσικής γλώσσας, να κατανοηθεί το πολιτικό-κριτικό περιεχόμενο του μπετοβενικού έργου σε σχέση με την εποχή του, δηλαδή με τον ευρωπαϊκό Διαφωτισμό και τη Γαλλική Επανάσταση και υπό το πρίσμα αυτού που είναι ουσιώδες για την ανθρωπότητα. Η θεματολογία του αφιερώματος είναι ενδεικτική: Ο Μπετόβεν και η μουσική ενσάρκωση της Γαλλικής Επανάστασης, του Μάρκου Τσέτσου, Μπετόβεν, Χέγκελ και Μαρξ του Christopher Ballantine, Humanitätsmelodie: Ο Μπετόβεν και η ολότητα, της Ηρώς Μανδηλαρά και του Σπύρου Ποταμιά. Η «Ηρωϊκή» Συμφωνία του Μπετόβεν του Ρίχαρντ Βάγκνερ. Η όπερα Φιντέλιο του Μπετόβεν ως αντανάκλαση των κοινωνικών εξελίξεων και των ανακατατάξεων της Γαλλικής Επανάστασης, της Ματίνας Γεροθανάση. Η πρόσληψη της μουσικής του Μπετόβεν, του Τίτου Γουβέλη. Ο Μπετόβεν των «ηθικών» ανθρώπων, του Albrecht Riethmüller. Γλωσσάρι μουσικών όρων, του Aλεξάνδρου Γουργουλιού.
Το περιοδικό περιλαμβάνει επίσης σχόλια και βιβλιοκριτικές.
