Γιάννης Ελαφρός
▸ Περιορισμένο τελικά το πακέτο της ΕΕ, θα χρησιμοποιηθεί για την αναδιάρθρωση του ελληνικού καπιταλισμού
Τι έγινε, το αφεντικό τρελάθηκε; Η Ευρωπαϊκή Ένωση μοιράζει λεφτά; Από κει που συναγωνίζονταν τον Σκρουτζ, ειδικά στην κορύφωση της πανδημίας, επιδεικνύοντας μηδενική αλληλεγγύη προς τους δοκιμαζόμενους λαούς (όπως στην Ιταλία), ξαφνικά έγιναν ανοικτοχέρηδες και Μέρκελ-Μακρόν θέλουν να σώσουν την Ευρώπη; Μάλιστα, μετά την προχθεσινή απόφαση της ΕΚΤ –με την Κριστίν Λαγκάρντ στο τιμόνι– να επεκτείνει το έκτακτο πρόγραμμα αγοράς ομολόγων (PEPP) με ακόμα 600 δισ., οι ζητωκραυγές των ευρωλάγνων ενισχύονται. Τι τρέχει λοιπόν;
Πρώτο, το γεγονός πως οι Μέρκελ-Μακρόν και η Λαγκάρντ προωθούν αυτά τα μέτρα είναι ενδεικτικό του βάθους της κρίσης που βρίσκεται σε εξέλιξη και πλήττει όλες τις χώρες της ΕΕ. Μάλιστα, σε ένα κλίμα μεγάλης αμφισβήτησης της καπιταλιστικής ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Άρα επιχειρούν να στηρίξουν το οικοδόμημα που δίνει πολλαπλάσια οφέλη στις ευρωπαϊκές πολυεθνικές και τα ισχυρότερα καπιταλιστικά κράτη-οικονομίες της ηπείρου. Ας σημειωθεί μόνο (και δεν είναι το πιο βασικό) πως στην τεχνική έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη δημιουργία του Ταμείου Ανάκαμψης (αυτό των «750 δισ.») αναφέρεται πως οι χώρες που θα δώσουν κονδύλια θα έχουν ευεργετικά αποτελέσματα, καθώς θα αυξηθούν οι εξαγωγές τους…
Δεύτερο, θα περάσει τελικά το πακέτο Μέρκελ-Μακρόν; Το στρατόπεδο των ευρω-φραγκοφονιάδων διευρύνθηκε την Πέμπτη, καθώς η Φινλανδία ανακοίνωσε πως απορρίπτει την πρόταση της κομισιόν, συντασσόμενη με Αυστρία, Ολλανδία, Δανία και Σουηδία. Μιλά όμως για «την παρούσα μορφή της», ανοίγοντας το μεγάλο ευρωπαϊκό παζάρι — χειρότερο από το ανατολίτικο. Η πρόταση λογικά θα περάσει, καθώς υποστηρίζεται από Παρίσι και Βερολίνο. Αλλά θα χειροτερεύσει και όσον αφορά τα οικονομικά της δεδομένα και, κυρίως, όσον αφορά τους όρους. Εν ολίγοις, θα θυμίζει όλο και περισσότερο μνημόνιο…
Τρίτο, μα δεν είπαν τέλος τα μνημόνια; Παιδιά, προσοχή στα… ψιλά γράμματα. Από την αρχή η κομισιόν είχε πει πως κάθε χώρα πρέπει να υποβάλει ένα Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης με «μεταρρυθμίσεις που πρέπει να γίνουν “κτήμα” της κάθε κυβέρνησης». Για τον έλεγχο υπάρχουν μόνιμες διαδικασίες της ΕΕ, όπως το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο αλλά και η αυξημένη εποπτεία για υπερχρεωμένες χώρες όπως η Ελλάδα. Ακόμα πιο καθαρά τα είπε την Τρίτη, στη γερμανική εφημερίδα Welt, ο αντιπρόεδρος της Κομισιόν, Βάλντις Ντομπρόβσκις: «Εάν δεν υπάρξουν μεταρρυθμίσεις, δεν θα δοθούν χρήματα […]. Τα κεφάλαια διανέμονται σε δόσεις και θα εισρέουν μόνο όταν έχουν επιτευχθεί ορισμένοι μεταρρυθμιστικοί στόχοι ή έχουν ολοκληρωθεί οι επενδυτικές φάσεις». Σας θυμίζει τίποτα;
Τέταρτο, αλλά πόσα είναι τα λεφτά; Η κυβέρνηση της ΝΔ μιλάει για 32 δισ., από τα 750 δισ. συνολικά του Ταμείου Ανάκαμψης, εκ των οποίων 500 θα είναι χορηγίες και 250 δάνεια. Για το συνολικό ποσό υπάρχουν αμφισβητήσεις, με αναφορές πως μόνο τα 310 από τα 500 δισ. των χορηγιών είναι εξασφαλισμένα. Το ποσό, έτσι κι αλλιώς, δεν είναι συγκλονιστικό, εάν υπολογίσουμε πως μόνο η Γερμανία ενεργοποιεί πακέτο 1 τρισ., η Γαλλία 320 δισ. και η Ιταλία 300 δισ.
Για την Ελλάδα προβλέπονται 22,5 δισ. ενισχύσεις και 9,4 δισ. δάνεια. Με το κρατικό χρέος στα ύψη, τα δάνεια αποκλείονται. Τα υπόλοιπα 22,5 δισ. –αν δεν είναι λιγότερα– είναι για τέσσερα έτη, από τα οποία πρέπει να αφαιρεθούν και οι υποχρεώσεις των κρατών στον αυξημένο προϋπολογισμό της ΕΕ (αύξηση κατά 0,6% του ΑΕΠ), που στην Ελλάδα αναλογεί άνω του ενός δισεκατομμυρίου ανά έτος. Τελικό αποτέλεσμα, περίπου 4,5 δισ, το χρόνο, σχεδόν 2,5% του σημερινού ΑΕΠ. Δεν το λες και μπαζούκας…
Πέμπτο, τι θα τα κάνει η κυβέρνηση; Το πιο σημαντικό όλων όμως είναι ποια θα είναι η χρήση αυτών των κονδυλίων. Η κυβέρνηση μιλά για ένα ακόμα ΕΣΠΑ, αλλά κανένα ΕΣΠΑ δεν άλλαξε την Ελλάδα προς το καλύτερο, αντίθετα, έδωσε ώθηση στα σχέδια του κεφαλαίου. Η ΝΔ θα χρησιμοποιήσει αυτά τα κονδύλια για την αναδιάρθρωση του ελληνικού καπιταλισμού. Εξάλλου, ξεκαθαρίζει πως θα υπάρχει κεντρική διαχείριση και δεν θα σπαταληθούν σε «παροχές και συντεχνιακές διεκδικήσεις κοινωνικών ομάδων και επιχειρηματικών κλάδων». Το πρώτο μέτρο που σχεδιάζει ο Μητσοτάκης για τον Σεπτέμβριο είναι η ακόμα μεγαλύτερη μείωση των εργοδοτικών εισφορών κατά 1,1%…
