Δημήτρης Γρηγορόπουλος
Γέμισαν οι τηλεοράσεις με εικόνες λεηλασίας καταστημάτων και τα συστημικά ΜΜΕ με καταγγελίες για πλιάτσικο, κλοπές και καταστροφές, σε μια προσπάθεια απαξίωσης του κινήματος που σαρώνει την πιο πλούσια χώρα του κόσμου, με το τεράστιο ποσοστό των εντελώς φτωχών.
Η βάρβαρη δολοφονία του Αφροαμερικανού Τζορτζ Φλόιντ από αστυνομικούς έχει πυροδοτήσει πρωτοφανείς σε έκταση και ένταση κινητοποιήσεις σε ολόκληρη την Αμερική. Σε συστηματική προσπάθεια αμαύρωσης των κινηματικών εκρήξεων επιδίδεται το σύστημα με σημαιοφόρους πολιτικούς και ιδεολογικούς εκπροσώπους του. Η απαξίωση έχει υιοθετήσει στερεοτυπικές κατηγορίες: Τυφλή βία των εξεγερμένων πολλαπλάσια των αφορμών που την προκαλούν, εκτεταμένες καταστροφές, φωτιές, ιδιοποίηση ξένης περιουσίας, μαζικές κλοπές (πλιάτσικο), παρεμπόδιση λειτουργίας της οικονομίας κ.α. Η ιδεολογική αυτή επίθεση έχει προφανή ταξική στόχευση: Να απαξιωθούν στη συνείδηση της λαϊκής πλειοψηφίας τα κινήματα και οι εξεγέρσεις. Να συσκοτιστούν τα αντικειμενικά συστημικά αίτιά τους, να συκοφαντηθούν οι προθέσεις και τα ριζοσπαστικά οράματά τους, να παραγνωριστεί η ηθική αγανάκτηση ευρύτερων κοινωνικών μαζών για την κτηνώδη βία και αντιδραστικότητα του συστήματος, να ταυτιστούν αντισυστημικά κινήματα και εξεγέρσεις με μειοψηφίες, που έχουν κάνει τη βία και την καταστροφή αυτοσκοπό («μπαχαλάκηδες») ή, ακόμη χειρότερα, υιοθετούν την αρπαγή και το πλιάτσικο («κλεφτρόνια»).
Έτσι, το σύστημα «ξεπλένεται» από τα ανομήματά του και προβάλλεται ως εύλογη και κοινωνικά αναγκαία για την προστασία των νοικοκυραίων η ακραία αυταρχικοποίησή του. Δεν είναι τυχαίο ότι ο Τραμπ οξύνει την ένταση στις ΗΠΑ, διακηρύσσοντας ότι θα κυβερνήσει με γνώμονα «το νόμο και την τάξη» και απειλώντας ότι θα καταστείλει την εξέγερση, κατεβάζοντας στους δρόμους τον στρατό, έστω κι αν δεν συναινέσουν οι κυβερνήτες των πολιτειών. Η σύγχρονη ακροδεξιά, σ’ όλο το φάσμα των αποχρώσεών της, αξιοποιεί τις λαϊκές αντιδράσεις, για να κινδυνολογεί και να επιβεβαιώνει την αναγκαιότητα της σε εποχές κοινωνικών αναστατώσεων και εκρήξεων.
Αλλά και τα συστημικά αστικοδημοκρατικά, καθώς και τα ρεφορμιστικά κόμματα, αξιοποιούν τις κοινωνικές κρίσεις για να διαφοροποιηθούν «ριζικά» απ’ την ακροδεξιά και να προβληθούν ως συστημική εναλλακτική λύση που θα ενσωματώσει τη λαϊκή αγανάκτηση και θα εξασφαλίσει ομαλή διέξοδο απ’ την κοινωνική κρίση με μικρομεταρρυθμίσεις-ασπιρίνες για τα διογκωμένα προβλήματα. Σε αυτήν την κατεύθυνση, οι ηγέτες του Δημοκρατικού Κόμματος στις ΗΠΑ, Μπάιντεν και Ομπάμα –και άλλοι επιφανείς συστημικοί παράγοντες– συμμερίστηκαν την κοινωνική αγανάκτηση για την κτηνώδη βία των αστυνομικών, αλλά απηύθυναν «έκκληση» στις εξεγερμένες μάζες να αποποιηθούν τη βίαιη δράση και να αποθέσουν τις ελπίδες τους στην επιλογή του Δημοκρατικού υποψήφιου αντί του Τραμπ στις προεδρικές εκλογές του Νοεμβρίου του 2020.
Η αστική τάξη, ενώ σ’ όλες τις εκφάνσεις της εμφανίζεται ως υπέρμαχος της δημοκρατίας, των δικαιωμάτων, της ειρηνικής συμβίωσης και επίλυσης των προβλημάτων, είναι η κατ’ εξοχήν βίαιη τάξη στην ιστορία της ανθρωπότητας που έχει προκαλέσει και προκαλεί τα μεγαλύτερα δεινά. Η βία είναι αντικειμενικά ενσωματωμένη στον καπιταλισμό. Δεν μπορεί να νοηθεί και να υπάρξει καπιταλισμός χωρίς τη συστηματική χρήση βίας, ιδίως σε συνθήκες οικονομικών, κοινωνικών και πολιτικών κρίσεων. Σε αντίθεση με τα προγενέστερα εκμεταλλευτικά συστήματα που εδραίωναν την κυριαρχία τους σε γυμνή και απροκάλυπτη βία (δούλοι, δουλοπάροικοι), ο καπιταλισμός συγκαλύπτει με ιδεολογικά μέσα τον εκμεταλλευτικό χαρακτήρα του, αλλά αναπόφευκτα προσφεύγει και στην εξωοικονομική βία για να επιβάλει και να εδραιώσει την κυριαρχία του.
Μάλιστα, η καπιταλιστική βία είναι πρωτοφανής σε έκταση και αγριότητα βία στην ανθρώπινη ιστορία, λόγω της παγκόσμιας επέκτασής της, της όξυνσης των καπιταλιστικών αντιθέσεων που οδήγησαν σε παγκόσμιους πολέμους με εκατόμβες νεκρών και καταστροφών, αλλά και λόγω της έκρηξης κοινωνικών αντιθέσεων, αγώνων, εξεγέρσεων και επαναστάσεων που καταστέλλονται με βία και αίμα. Για πρώτη φορά στην ιστορική εξέλιξη αναγνωρίστηκε στο αστικό κράτος, με συνταγματική επικύρωση και λαϊκή, υποτίθεται, συναίνεση το «μονοπώλιο της άσκησης νόμιμης βίας» αλλά και το δικαίωμα να επιβάλει δικτατορία σε προβλεπόμενες απ’ το σύνταγμα καταστάσεις. Σε ουκ ολίγες περιπτώσεις η αστική τάξη επέβαλε δικτατορία, καταργώντας το σύνταγμα και τις αστικοδημοκρατικές ελευθερίες, όπως συνέβη με τις φασιστικές δικτατορίες του μεσοπολέμου. Μέγιστα εγκλήματα της αστικής βίας είναι οι δύο παγκόσμιοι πόλεμοι και άλλες πολεμικές συγκρούσεις, η χρήση ακόμη και ατομικών όπλων και γενικότερα όπλων μαζικής καταστροφής, η κατακτητική δημιουργία αποικιών που καταδίκασε αυτές τις χώρες σε χρόνια, μέχρι και σήμερα,καθυστέρηση, η βίαιη καταστολή και ανατροπή προοδευτικών, επαναστατικών, εθνικοαπελευθερωτικών καθεστώτων ή και αποτυχημένες απόπειρες σε άλλες περιπτώσεις (Οκτωβριανή Επανάσταση, Κούβα, Βενεζουέλα κά).
Το σύστημα προβάλλει ως εύλογη και κοινωνικά αναγκαία για την προστασία των νοικοκυραίων την ακραία αυταρχικοποίησή του
Στην εποχή μας το καπιταλιστικό σύστημα αντί σε κάποιο βαθμό έστω να «εξανθρωπίζεται» χάρη στα πολιτιστικά άλματα, την τεχνολογική έκρηξη, τη συσσωρευμένη αρνητική εμπειρία απ’ την αλόγιστη ανάπτυξη και τους πολέμους, γίνεται βιαιότερο, επιθετικότερο και πιο απάνθρωπο. Το επιβεβαιώνουν η καταστροφή του περιβάλλοντος στο βωμό του κέρδους, τα θέατρα πολέμου που διαρκώς ξεφυτρώνουν με την υποκίνηση και κάλυψη ιμπεριαλιστικών δυνάμεων, τα κύματα προσφυγιάς ωθούμενα απ’ τις πολεμικές και περιβαλλοντικές καταστροφές προς τις ανεπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες και απωθούμενα απ’αυτές, παρά τις καθοριστικές ευθύνες τους σε περιφερειακές χώρες, όπως η Τουρκία και η Ελλάδα, όπου τους επιφυλάσσεται άθλια διαβίωση.
Αλλά και στις ανεπτυγμένες καπιταλιστικές κοινωνίες επαναλαμβάνονται ή και οξύνονται κρίσεις, όπως η παρούσα υγειονομική και οικονομική. Ιδίως όταν κλιμακώνονται σ’ αυτές οι λαϊκές αντιδράσεις, επιβάλλεται και παγιώνεται η λιτότητα, σε ανιούσα κινείται η ανεργία και η ελαστική εργασία, γενικεύεται το κοινωνικό επίδομα αφού θα γενικεύεται η ανέχεια. Και σε πρώτη γραμμή βέβαια η καταστολή, όταν εκδηλώνονται κοινωνικές αντιδράσεις ή και προληπτικά, για να αποτρέπονται. Το βιοτικό επίπεδο και στις ανεπτυγμένες χώρες υποβαθμίζεται, ενώ αναβαθμίζεται η ανεργία και η ελαστική μισοεργασία, εντείνονται οι ακραίες διακρίσεις, υπονομεύεται η υγεία και το περιβάλλον, κλιμακώνεται η κρατική βία. Σε αυτές τις συνθήκες ο λαός μπορεί να διαπιστώνει πως αυτό το σύστημα είναι άδικο και καταστροφικό. Τότε θα εξεγείρεται κατά αυτού του συστήματος, έστω αυθόρμητα και χωρίς σχέδιο και συνειδητότητα. Το σύνθημα των εξεγερμένων στις ΗΠΑ για τον αδικοχαμένο Τζορτζ Φλόιντ θα κερδίζει συνεχώς έδαφος: «No justice, no peace»: Αν δεν υπάρξει δικαιοσύνη, δεν θα υπάρξει ειρήνη…
