Καλλιόπη Παναγιωτίδου Τερζόπουλου
Ξεκίνησε από τη φλεγόμενη Χιλή αλλά σύντομα εξαπλώθηκε ως τσουνάμι διεθνώς, από το Μεξικό και τη Γαλλία μέχρι την Τυνησία και την Κένυα. Πρόκειται για την περφόρμανς «Ένας βιαστής στον δρόμο
σου». Σήμερα σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη.
Ξεκίνησε από τη φλεγόμενη Χιλή αλλά σύντομα εξαπλώθηκε ως τσουνάμι διεθνώς, από το Μεξικό και τη Γαλλία μέχρι την Τυνησία και την Κένυα. Πρόκειται για την περφόρμανς «Ένας βιαστής στον δρόμο
σου». Σήμερα σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη.
Τον τελευταίο μήνα χιλιάδες γυναίκες σε όλο τον κόσμο έχουν ενώσει τις φωνές και τις γροθιές τους για να φωνάξουν έναν νέο φεμινιστικό ύμνο, μια δυνατή κραυγή που έρχεται από γυναίκες στη Χιλή ενάντια στην έμφυλη βία και την πατριαρχική κοινωνία που την γεννά και την αναπαράγει.
H περφόρμανς «A rapist in your path» –στα ισπανικά «Un violador en tu camino»–είναι βασισμένη σε κείμενο της φεμινίστριας ανθρωπολόγου Rita Segato και δημιουργήθηκε από τη Χιλιανή Διαθεματική Γυναικεία Κολεκτίβα Παραστατικών Τεχνών Las Tesis, για τις 25 Νοέμβρη, την Παγκόσμια ημέρα για την εξάλειψη της βίας κατά των γυναικών. Το βίντεο από την αρχική performance έγινε viral και απευθείας δημιουργήθηκαν ομάδες γυναικών σε δεκάδες πόλεις που την αναπαρήγαγαν. Χαρακτηριστικά, μέσα στις πρώτες μέρες από τη δημοσίευση του βίντεο από τη Χιλή, η performance έγινε στο Μεξικό, την Κολομβία, διάφορες πόλεις της Ισπανίας και της Γαλλίας, τον Καναδά, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Ελλάδα, την Κένυα, την Τυνησία, το Περού και σε πολλές ακόμα πόλεις και χώρες.
Στην Ιστανμπούλ διοργανώθηκε αντίστοιχη περφόρμανς και στα μισά επιβεβαιώθηκε ο στίχος του ύμνου «Το κράτος-καταπιεστής είναι ένας μάτσο βιαστής», αφού στις συγκεντρωμένες γυναίκες επιτέθηκε η αστυνομία και προσπάθησε να καταστείλει με τη βία τη συγκέντρωση. Λίγες μέρες αργότερα, η performance έγινε μέσα στην τουρκική βουλή από γυναίκες νομοθέτες, με την συμπαράσταση ανδρών συναδέλφων τους που κρατούσαν εικόνες από δολοφονημένες γυναίκες στην Τουρκία, όπου μόνο φέτος καταγράφηκαν ήδη πάνω από εκατό γυναικοκτονίες.
Η περφόρμανς αυτή έγινε πρώτη φορά εν μέσω των συνεχόμενων διαδηλώσεων των τελευταίων μηνών στη Χιλή, με αφορμή την αύξηση των κομίστρων των μέσων μαζικής μεταφοράς που εξελίχθηκαν σε διαδηλώσεις ενάντια στη λιτότητα, τις νεοφιλελεύθερες μεταρρυθμίσεις, τη φτώχεια και τη βίαιη καταστολή από την κυβέρνηση Piniera. Τους τελευταίους μήνες μόνο ο εξεγερμένος χιλιανός λαός έχει μετρήσει 26 νεκρούς, 4.900 τραυματισμούς, 113 καταγγελίες για βασανισμό, 2.800 κρατούμενους, 345 τραυματισμούς των ματιών από πλαστικές σφαίρες και 24 περιστατικά σεξουαλικής βίας. Ο ύμνος έχει συνδεθεί και με εργατικές διεκδικήσεις, αφού με αφορμή μια διαδήλωση εργαζόμενων στην υγεία στο Σαντιάγο, η περφόρμανς αναπαράχθηκε σε πλήθος άλλων εργατικών διαδηλώσεων.
Ο ύμνος αυτός έρχεται όχι μόνο να εκφράσει την αγανάκτηση των γυναικών απέναντι στη βίαιη καταστολή, τις σεξουαλικές επιθέσεις και τις πρακτικές βασανιστηρίων πάνω στα σώματά τους, αλλά και για να δηλώσει την καταπίεση της πατριαρχίας και της κουλτούρας του βιασμού συνολικά και να ενώσει γυναίκες από όλο τον κόσμο που παλεύουν για την αυτοδιάθεση του σώματός τους και την απελευθέρωση φύλου, σώματος και σεξουαλικότητας. Οι στίχοι του τραγουδιού ασκούν έντονη κριτική στους βασικούς πυλώνες της πατριαρχίας, τη συγκάλυψη των γυναικοκτονιών, αλλά και τη διαδεδομένη πλέον έννοια του victim blaming — το να κατηγορείται δηλαδή το άτομο που έχει υποστεί τη σεξουαλική επίθεση, βάσει του τι φορούσε, που ήταν κλπ. Βλέπουμε, δηλαδή, να ξεδιπλώνεται μια συνολική κριτική στην κουλτούρα του βιασμού και ό,τι αυτή γεννά, μέσα από απλά λόγια και βιώματα με τα οποία ταυτίζονται χιλιάδες γυναίκες ανά τον κόσμο. Η απλότητα της περφόρμανς, της χορογραφίας και των στίχων, σε συνδυασμό με το πλούσιο πολιτικό και φεμινιστικό της νόημα, είναι αυτά που την έκαναν να ακουστεί δυνατά αλλά και να δώσει ένα δυναμικό πολιτικό περιεχόμενο στους αγώνες των σύγχρονων φεμινιστικών κινημάτων.
«Ο βιαστής ήσουν εσύ / Ο βιαστής είσαι εσύ / Είναι οι μπάτσοι
/ Οι δικαστές / Είναι το κράτος / Οι βουλευτές / Το κράτος της καταστολής είναι
ο macho βιαστής / Ο βιαστής ήσουν εσύ
Πριν λίγες μέρες η περφόρμανς έγινε και στην Αθήνα, σε στάσεις του μετρό αλλά και στη ΓΑΔΑ, με συγκλονιστικές στιγμές όπου οι γυναίκες που συμμετείχαν φώναζαν ονόματα δολοφονημένων γυναικών. Σήμερα Κυριακή 22 Δεκεμβρίου θα πραγματοποιηθεί μεγάλη συγκέντρωση και περφόρμανς σε Αθήνα (Σύνταγμα) και Θεσσαλονίκη (Πλ. Αριστοτέλους), στις 11 π.μ., όπου για άλλη μια φορά θα ακουστεί δυνατά η κραυγή γυναικών από όλον τον κόσμο: Ο βιαστής είσαι εσύ!
Ανισότητα
Ας περιμένουν οι γυναίκες… 257 χρόνια
Μιχάλης Ρόθος
Δεν βλέπει στο άμεσο μέλλον «φως στο τούνελ» για το ζήτημα της ισότητας μεταξύ των δύο φύλων το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ, σύμφωνα με την ετήσια έκθεσή του για το ζήτημα. Συγκεκριμένα, με την έννοια «άμεσο», εννοούμε ότι κανένας άνθρωπος που ζει αυτήν τη στιγμή στον πλανήτη δεν θα ζήσει για να δει την «ψαλίδα» να εξαφανίζεται.
Ούτε ένα, ούτε δύο, ούτε δέκα, αλλά 257 χρόνια θα χρειαστεί να… ζήσουν οι γυναίκες που θέλουν να δουν την οικονομική ανισότητα μεταξύ των δύο φύλων να εξαλείφεται. Ακόμη, όσον αφορά το πολιτικό και οικονομικό επίπεδο, είναι περισσότερο τυχερές, καθώς θα πρέπει να περιμένουν μόνο 100 χρόνια από σήμερα.
Μάλιστα, η περσινή έκθεση του Φόρουμ προέβλεπε πως η οικονομική ανισότητα θα εξαλειφόταν σε 202 χρόνια. Η κατάσταση αυτή οφείλεται στη διαχείριση της ταχείας τεχνολογικής ανάπτυξης από τον καπιταλισμό που οδήγησε πολυάριθμες γυναίκες σε αυτοματοποιημένες θέσεις εργασίας, αποκλείοντάς τις από αναπτυσσόμενους κλάδους. Δηλαδή, αντί οι δυνατότητες για λιγότερη εργασία που δίνει η τεχνολογία να βελτιώσουν τη ζωή μιας καταπιεσμένης κοινωνικής ομάδας, τη χαντάκωσαν ακόμη περισσότερο!
Στη χώρα μας, η κατάσταση δεν αποτελεί εξαίρεση στον γενικότερο κανόνα. Από το 2006, η Ελλάδα έχει πέσει 15 θέσεις στην κατάταξη του Φόρουμ, καταλαμβάνοντας την 84η θέση, καθώς στα υπόλοιπα κράτη υπήρχε μια σχετική πρόοδος, η οποία δεν φαίνεται να μας επηρέασε.
Παρ’ όλα αυτά, η γυναικεία ανισότητα δεν αποτελεί μονόδρομο για την ανθρωπότητα. Η σταθερή έλλειψη συνολικής λύσης δεν δείχνει πως το μέλλον των γυναικών είναι προδιαγεγραμμένα αρνητικό, παρά μονάχα στο υπάρχον σύστημα. Τα φεμινιστικά κινήματα που ξεπηδούν παγκοσμίως δείχνουν έναν δρόμο ανατροπής και μόνο αν μαζικοποιηθούν και αναπτύξουν αντικαπιταλιστική κατεύθυνση μαζί με το εργατικό και λαϊκό κίνημα το κάθε Φόρουμ θα αλλάξει δραματικά αυτούς τους αριθμούς.
