Ισμήνη Στέλιου
Με τον ελληνικό τίτλο Skywalker η άνοδος, (The rise of Skywalker), κυκλοφόρησε αυτή την εβδομάδα η ταινία που ολοκληρώνει την τρίτη τριλογία της σειράς ταινιών Star Wars.
Κατώτερη των προσδοκιών αλλά και των δυνατοτήτων που παρέχει η μυθολογία του αγαπημένου αυτού φανταστικού κόσμου σε έναν μακρινό γαλαξία, ανοίγει μια σειρά προβληματισμών για το μέλλον των ταινιών αυτών, τη σχέση κοινού-δημιουργών-εταιρειών και την ευρεία κατανάλωση πολιτισμικών προϊόντων μεγάλης κλίμακας.
Συγκεκριμένα, η προηγούμενη ταινία της τριλογίας, Τhe Last Jedi, προσπάθησε να ϕέρει κάποια νέα στοιχεία στο σύμπαν του Star Wars και να ξεϕύγει από την πεπατημένη. Η ταινία αυτή προκάλεσε πλήθος συζητήσεων και πήρε ανάμεικτες κριτικές. Στο επίκεντρο βρέθηκε η επιλογή του σκηνοθέτη Ράιαν Τζόνσον να μην ικανοποίησει εξολοκλήρου τις προσδοκίες μέρους του κοινού και να μην παίξει τόσο πολύ το χαρτί της νοσταλγίας. Με έναν τρόπο, «τσαλάκωσε» τους παλιούς πρωταγωνιστές για να τονίσει ότι η νέα γενιά πρέπει να βρει και να βαδίσει τον δικό της δρόμο. Αντί για ένα έπος θάρρους και θριάμβου που τελικά νικάνε ξεκάθαρα οι «καλοί», έδωσε μία ιστορία διαϕυγής με κεντρικό μήνυμα «ζήσε για να πολεμήσεις μια άλλη μέρα» («live to fight another day»). Αντί για μάτσο πρωταγωνιστές που επινοούν σχέδια και τα εκτελούν στην ακρίβεια, έδωσε ένα πλουραλιστικό καστ με τις γυναίκες σε πρωταγωνιστικό ρόλο.
Ωστόσο, η εταιρεία παραγωγής Disney, για το κλείσιμο της τριλογίας προτίμησε να κινηθεί σε μία πιο συμβατική κατεύθυνση και έδωσε τα ηνία πίσω στον Τζέι Τζέι Έιμπραμς, σκηνοθέτη και σεναριόγραϕο που έγινε γνωστός για τα πρωτότυπα και περίπλοκα σενάρια του. Ο ίδιος, αυτή τη ϕορά, προτίμησε να δώσει αυτό που –νόμιζε ότι ήθελε– το κοινό. Επανάϕερε τον βασικό ανταγωνιστή των παλιών ταινιών και έδωσε στην πρωταγωνίστρια ένα βαρυσήμαντο παρελθόν, «διορθώνοντας» μία από τις καινοτομίες της προηγούμενης ταινίας. Περισσότερο από όλα, προσάρμοσε ολόκληρο το δεύτερο μισό της ταινίας Επιστροφή των Τζεντάι, αυτής που το μακρινό 1983 ολοκλήρωσε την πρώτη τριλογία. Σε κάποιες περιπτώσεις, μιμείται καρέ προς καρέ την παλιά ταινία, επενδύοντας στο αίσθημα νοσταλγίας των θεατών που έχουν συνδέσει αυτή την ταινία με την παιδική-εϕηβική ηλικία τους.
Το αποτέλεσμα, δυστυχώς, είναι μία συρραϕή από σκηνοθετικά και σεναριακά κλισέ που πολύ γρήγορα κουράζουν. Το βάθος της ιστορίας και η εξέλιξη των χαρακτήρων υποτιμώνται στο όνομα μίας ταχύτατης εναλλαγής από σεκάνς δράσης σε διάφορους πλανήτες. Προσπαθώντας διαρκώς να «ξεζουμίσει» την αγάπη για τις παλιές ταινίες, φέρνει πίσω στην οθόνη παλιούς χαρακτήρες, γνώριμα τοπία και διαστημικά σκάϕη. Τίποτα από αυτά δεν προκύπτει με οργανικό τρόπο από την εξέλιξη της ταινίας, με αποτέλεσμα να χάνεται κάθε συνοχή. Η αίσθηση που μένει είναι σαν κάποιος να σκουντάει διαρκώς τον θεατή: «είδες τι έκανα τώρα», «θυμάσαι ποιος είναι αυτός;». Σαν ένα γρήγορο τηλεπαιχνίδι για το σύμπαν του Star Wars όπου, αντί για διαϕημίσεις, παρεμβάλλονται συνεχώς σκηνές μάχης προτού πάμε στην επόμενη ερώτηση.
Το επικό ϕινάλε της ταινίας βρήκε πολλούς από τους θεατές να αδιαϕορούν για την έκβαση της μάχης και για το ποιοι πρωταγωνιστές και πρωταγωνίστριες θα βγουν ζωντανοί. Λογικό από τη στιγμή που το σενάριο επέλεξε να παραμερίσει πολλούς από τους νέους χαρακτήρες που είχαν αναδειχθεί στις τελευταίες δύο ταινίες. Ειδικότερα, συρρικνώθηκε ο χρόνος σε χαρακτήρες, όπως η Ρόουζ (την υποδύεται η βιετναμέζικης καταγωγής Κέλλυ Μαρί Τραν), που βρέθηκαν στο επίκεντρο της συζήτησης ανάμεσα στο κοινό της προηγούμενης ταινίας πριν δύο χρόνια. Η ηθοποιός δέχτηκε διαδικτυκά ρατσιστικές και σεξιστικές επιθέσεις από το alt-right κομμάτι των ϕαν και είναι εμϕανές ότι η Disney –που στήριξε την ηθοποιό σε πρώτη ϕάση– προτίμησε να νίψει τας χείρας της τώρα και να υποχωρήσει στην πίεση των ακροδεξιών φωνών.
Από την άλλη, οι δύο πρωταγωνιστές, η Ρέι (Ντέιζι Ρίντλεϊ) και ο Κάιλο Ρεν (Άνταμ Ντράιβερ), βιώνουν, ο καθένας με το δικό του τρόπο, μία έντονη εσωτερική σύγκρουση. Μέχρι και το τέλος της ταινίας, αμϕιβάλλουν σε ποια μεριά του πολέμου θα καταλήξουν, καθώς αδυνατούν να στρατευθούν ολόψυχα είτε στους Jedi είτε στους Sith. Ένα ενδιαϕέρον σεναριακό εύρημα που δεν μπορεί να αναπτυχθεί λόγω της εμμονής του σεναρίου με το αίμα και την καταγωγή. Εμμονή που δεν κρύβεται με κανένα τρόπο, καθώς διάϕοροι περαστικοί του γαλαξία ρωτάνε διαρκώς την πρωταγωνίστρια και αρχηγό των «καλών» Ρέι, «τίνος είσαι εσύ». Με καθόλου διακριτικό τρόπο, η ταινία μας έχει προετοιμάσει από το πρώτο πεντάλεπτο για την υποτιθέμενη «ανατροπή», που όμως ούτε αυτή δίνεται ικανοποιητικά.
