Γιάννης Ελαφρός
Χιλιάδες λαού και νεολαίας διαδήλωσαν το Σάββατο 12 Οκτώβρη ενάντια στον πόλεμο και την τουρκική εισβολή στη Συρία, εξέφρασαν την αλληλεγγύη τους στους Κούρδους. Το ίδιο και την Πέμπτη. Τα αγωνιστικά αντανακλαστικά που δείχνει ο κόσμος, πέρα από τη συμπάθεια προς τον πολύχρονο, δίκαιο και χιλιοπροδομένο αγώνα των Κούρδων για ελευθερία, είναι αποτέλεσμα της συνειδητοποίησης πως απαιτείται επειγόντως αντίσταση στο πολεμικό φρενοκομείο που βλέπουμε να αλέθει την περιοχή μας.
Το αντιπολεμικό σύνθημα «οι ιμπεριαλιστές τη γη ξαναμοιράζουν – με των λαών το αίμα τα σύνορα χαράζουν», γίνεται ξανά τραγικά επίκαιρο. Γιατί πέρα από τα κυνικά διπλωματικά παιχνίδια –εύστοχα ή γελοία– σε Ουάσινγκτον, Άγκυρα, Μόσχα και Βρυξέλλες, υπάρχουν χιλιάδες ζωές που χάθηκαν το προηγούμενο δεκαήμερο στη βορειοανατολική Συρία, δεκάδες χιλιάδες, κυρίως Κούρδοι, που εκτοπίστηκαν. Αίμα, νεκροί, βομβαρδισμοί αμάχων, τρομοκρατικές εκτελέσεις από την πλευρά του τουρκικού στρατού και των μισθοφόρων του, αλλά και σκληρή αντίσταση από τους κούρδους μαχητές (έχοντας στο πλευρό τους πολλούς διεθνιστές).
Η καπιταλιστική κρίση και ο παροξυσμός των ιμπεριαλιστικών-αστικών ανταγωνισμών έχουν μετατρέψει τον πόλεμο σε διαρκή απειλή και φονική πραγματικότητα. Τώρα φαίνεται πόσο τυχοδιωκτικά είναι τα σχέδια της ελληνικής ολιγαρχίας για «στρατηγική συμμαχία» με τις ΗΠΑ και την ΕΕ, για αναβάθμιση της θέση της στην περιοχή, με βασικό όχημα τις εξορύξεις και τα δίκτυα υδρογονανθράκων στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο. Σε μια εποχή που οι συμμαχίες είναι πιο εύθραυστες από ποτέ η μόνη σταθερή αξία για το μέλλον των λαών είναι η συνολική εναντίωση στους ιμπεριαλιστικούς πολεμικούς συνασπισμούς και στα πολεμοκάπηλα σχέδια της ελληνικής αστικής τάξης, ο ανυποχώρητος αγώνας για ειρήνη και αλληλεγγύη των λαών, καταρχήν με τις δυνάμεις που αντιστέκονται στη Συρία και στις κουρδικές περιοχές, αλλά και με το αντιπολεμικό κι εργατικό κίνημα στην Τουρκία.
ΗΠΑ, Ρωσία, Τουρκία, ΕΕ σε ένα κυνικό «παιχνίδι» για την κατάληψη θέσεων στη Συρία
Μια αιματοβαμμένη μοιρασιά εδαφών και θέσεων-ρόλου για την επόμενη μέρα βρίσκεται σε εξέλιξη στις βορειοανατολικές περιοχές της Συρίας. Ξεκάθαρο θύμα αυτής της κυνικής διαδικασίας είναι οι Κούρδοι, που όχι μόνο μετρούν χιλιάδες νεκρούς και τραυματίες, περίπου 150.000 εκτοπισμένους, αλλά και βλέπουν το όραμα της αυτονομίας να απομακρύνεται και τις κατακτήσεις της δημοκρατικής διακυβέρνησης στην περιοχή της Ροζάβα να τίθενται σε αμφισβήτηση. Το σίγουρο είναι πως πέρα από τις προσωρινές ή όχι λυκοφιλίες, το κουβάρι των αντιθέσεων στη Συρία γίνεται ακόμα πιο μπλεγμένο και εκρηκτικό.
Η τουρκική εισβολή στη Συρία και στις κουρδικές περιοχές, κατά παράβαση κάθε έννοιας διεθνούς δικαίου και συνόρων (που οι ιμπεριαλιστές τα θυμούνται μόνο όταν τους συμφέρει) είναι φανερό πλέον πως είχε το πράσινο (ή έστω το πορτοκαλί) φως των ΗΠΑ και της Ρωσίας. Στη συμφωνία της Αστάνα για το συριακό (μεταξύ Ρωσίας, Τουρκίας, Ιράν) είχε προβλεφθεί η δημιουργία μιας «ζώνης ασφαλείας» από την Τουρκία, 5-10 χιλιομέτρων μέσα στη Συρία! Αντίστοιχη συμφωνία φαίνεται πως υπήρχε μεταξύ ΗΠΑ και Τουρκίας. Το ίδιο εξάλλου είχε κάνει και η Τουρκία στην περιοχή του Αφρίν το 2018. Γι’ αυτό η Ρωσία εμπόδισε καταδικαστική για την Τουρκία απόφαση από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, όχι βέβαια πως οι ΗΠΑ «καίγονταν». Συμπεράσματα: Πρώτο, ΗΠΑ και Ρωσία δεν υποστηρίζουν τον αγώνα των Κούρδων, παρότι οι Αμερικανοί τους χρησιμοποίησαν ως δυνάμεις εδάφους στη σκληρή μάχη κατά του ISIS (ανάλογη θέση έχει και το Ιράν, που επίσης έχει Κούρδους στα εδάφη του). Δεύτερο, ΗΠΑ και Ρωσία δέχονται την ανησυχία της Τουρκίας για την ασφάλειά της(!), της Τουρκίας που έχει εισβάλλει σε τρεις χώρες της περιοχής (Συρία, Ιράκ, Κύπρος), ενώ ο Τραμπ μίλησε ανοικτά για τρομοκράτες του ΡΚΚ («πιο επικίνδυνους από τον ISIS»!). Βεβαίως πολλά κράτη-μέλη της ΕΕ χαρακτηρίζουν επίσης «τρομοκρατική οργάνωση» το ΡΚΚ. Τρίτο, η Τουρκία έχει μετατραπεί σε πολύφερνη νύφη, καθώς τόσο η Ουάσινγκτον όσο και η Μόσχα προσπαθούν να την τραβήξουν προς το μέρος τους. Βεβαίως, ο διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες, καθώς δεν υπήρχε συμφωνία για το μέχρι που θα φτάσουν οι Τούρκοι και βεβαίως πόσο και πως θα μείνουν, παρότι σε αυτές τις περιπτώσεις ισχύει το ουδέν μονιμότερο του προσωρινού…
Οι αντιφάσεις αποτυπώνονται και στη συμφωνία εκεχειρίας που ανακοίνωσαν ο Ερντογάν και ο αμερικανός αντιπρόεδρος Μάικ Πέινς την Πέμπτη στην Άγκυρα. Η συμφωνία προβλέπει εκεχειρία πέντε ημερών, με σκοπό να υποχωρήσουν οι κουρδικές δυνάμεις. Καθόλου τυχαία το πενθήμερο της εκεχειρίας τελειώνει την Τρίτη, που ο Ερντογάν θα συναντηθεί με τον Πούτιν… Η συμφωνία αποτέλεσε επιτυχία του Ερντογάν, που από εισβολέας και σφαγέας, εμφανίζεται ως έγκυρος συνομιλητής, εγγυητής της ειρήνης! Αλλά έσωσε και τα προσχήματα για τις ΗΠΑ, που μετά τα καραγκιοζιλίκια του Τραμπ, εμφανίστηκαν να πετυχαίνουν «κάτι καλό», παρότι είναι «περίεργο» δύο ξένες δυνάμεις να συμφωνούν τι θα γίνει στη Συρία και τι θα κάνουν οι Κούρδοι. Αμέσως μετά άρχισαν τα προβλήματα. Καταρχάς, παρότι οι Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (SDF), με βασικό στοιχείο τις κουρδικές πολιτοφυλακές YPG, δέχθηκαν την εκεχειρία (μόνο αυτό το σημείο) οι τουρκικές δυνάμεις συνέχισαν τις επιθέσεις για την κατάληψη θέσεων. Δεύτερο, ο Ερντογάν μιλάει για μια ζώνη μήκους 440 χλμ. και πλάτους 30-32 χλμ, από την Μιανμπίτζ μέχρι τα σύνορα με το Ιράκ, αλλά αυτό δεν φαίνεται να το δέχονται οι Ρώσοι και η Δαμασκός, οι οποίες σε συμφωνία με τους Κούρδους έσπευσαν να καταλάβουν θέσεις γύρω από την Μιανμπίτζ, το Κομπάνι και άλλες περιοχές, ανακόπτοντας την προέλαση των Τούρκων. Εξάλλου, οι τουρκικές δυνάμεις έχουν περιορισμένα κέρδη στο πεδίο των μαχών, καθώς έχουν εισβάλλει κυρίως στην περιοχή μεταξύ Ταλ Αμπιγιάντ και Ρας Αλ Αΐν (μήκους περίπου 100 χλμ.), όπου ακόμα και τώρα συναντούν σκληρή αντίσταση από κούρδους μαχητές. Τρίτο, δεν έχει μέχρι στιγμής εκδηλωθεί καμία κίνηση υποχώρησης των δυνάμεων των Κούρδων.
Μέχρι στιγμής πάντως το τουρκικό κράτος βγαίνει κερδισμένο από τις εξελίξεις, καθώς έκανε εισβολή χωρίς συνέπειες, κτύπησε τους Κούρδους και έπληξε καίρια το σχέδιο της μερικής αυτονομίας τους εντός Συρίας, ενώ έβαλε περαιτέρω πόδι στη Συρία. Ταυτόχρονα, ο Ερντογάν ενισχύθηκε στο εσωτερικό της Τουρκίας, όπου επικρατεί εθνικιστικός πυρετός και καταστολή της αντιπολεμικής στάσης και γνώμης (24 άτομα συνελήφθησαν την Τετάρτη για επικριτικά σχόλια για την εισβολή στο διαδίκτυο). Βεβαίως, πολλές φορές πιο εύκολα μπαίνεις σε ένα πόλεμο (και μια χώρα) παρά βγαίνεις.
Η Ρωσία ενισχύει αποφασιστικά το ρόλο της, ενώ το συριακό καθεστώς του Άσαντ θέτει υπό τον έλεγχό της σημαντικά εδάφη μετά από εφτά χρόνια, ενώ και οι Κούρδοι υποχρεώνονται να δεχθούν την κυριαρχία της (αν και πριν δεν είχαν θέσει ζήτημα απόσχισης). Όμως τα ζητήματα της σχέσης με την Τουρκία και της διασφάλισης της ακεραιότητας της Συρίας παραμένουν ανοικτά.
Πίσω από τις τραγελαφικές καταστάσεις και την ανοικτή αντιπαράθεση στην Ουάσινγκτον δεν βρίσκεται μόνο ή κυρίως η «τρέλα» του Ντόναλντ Τραμπ, ούτε βέβαια όσοι θέλουν να αναγνωριστεί η «ηθική υποχρέωση» στους συμμάχους Κούρδους «για να διαφυλαχθεί το κύρος της Αμερικής». Η αφετηριακή αιτία βρίσκεται όμως στη βαθιά κρίση και σχετική υποχώρηση του αμερικανικού καπιταλισμού, η οποία ενίσχυσε την άποψη της απόσυρσης των ΗΠΑ από μέτωπα που δεν θεωρούνται κρίσιμα, για να επικεντρωθεί στα πιο σοβαρά. Αυτή τη θέση εκφράζει ο Τραμπ, η οποία συναντά βεβαίως μεγάλες αντιστάσεις και οδηγεί σε απίστευτες παλινωδίες. Δεν σημαίνει πως οι ΗΠΑ γίνονται λιγότερο επιθετικές, αλλά πιο απρόβλεπτες και τυχοδιωκτικές.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση για μια ακόμα φορά αναδεικνύεται ως μια δύναμη αντιπροσφυγικού κυνισμού και οικονομικού ωφελιμισμού. Με χλιαρές ανακοινώσεις καταδίκης, ένα εμπάργκο όπλων στην Τουρκία προσχηματικό, καθυστερημένο και διάτρητο (η Γερμανία συνεχίζει το πρόγραμμα παραγωγής υποβρυχίων με την Τουρκία!), βασικά παρακαλά τον Ερντογάν να συνεχίσει να κρατά φυλακισμένους τους πρόσφυγες στην Τουρκία.
Οι Κούρδοι νιώθουν στο πετσί τους πως δεν μπορεί να προχωρήσει η εθνική και κοινωνική απελευθέρωση με σπόνσορα τον ιμπεριαλισμό και τις ΗΠΑ και θα βρεθούν υπό μεγάλη πίεση. Οι δυνάμεις που μάχονται για την ελευθερία και ειδικά εκείνες που καλλιεργούν χρόνια τώρα πρακτικές αυτοδιεύθυνσης και χειραφέτησης έχουν ανάγκη την αλληλεγγύη μας.
