Νίκος Μανάβης
Η γενική τάση μείωσης των τιμών παραγωγού η οποία απόκτησε μονιμότερα και πιο έντονα χαρακτηριστικά το 2018 και είναι αποτέλεσμα εφαρμογής της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, επιφέρει τεράστιο πλήγμα στη φτωχομεσαία αγροτιά.
Απαιτείται αγωνιστική και μαχητική κινητοποίηση για τον καθορισμό τιμών ασφαλείας για το σύνολο των αγροτικών προϊόντων
Πριν μια διετία η τιμή του πρόβειου γάλακτος κινούνταν λίγο πάνω ή λίγο κάτω από το 1 ευρώ ανά κιλό για τους κτηνοτρόφους, αυτές τις μέρες η επικρατούσα τιμή παραγωγού διαμορφώνεται από τα 0,70 ως τα 0,80 ευρώ το κιλό. Αντίστοιχη κατρακύλα έχουν πάρει οι τιμές παραγωγού του αρνίσιου και κατσικίσιου κρέατος. Συγκεκριμένα αυτές τις μέρες η τιμή παραγωγού στην Λέσβο είναι στα 3,30 ευρώ το κιλό. Την αντίστοιχη περίοδο του 2016 η τιμή ήταν 4,50 ευρώ το κιλό. Σε πανελλαδικό επίπεδο οι τιμές παραγωγού δεν αναμένεται να ξεπεράσουν τα 4,50 ευρώ το κιλό ως τα χριστούγεννα, όταν πριν μερικά χρόνια έφθασαν ως τα 6 ευρώ το κιλό.
Στα 2,70 ευρώ το κιλό αγοράζουν το έξτρα παρθένο ελαιόλαδο στη Λέσβο οι ελαιομεσίτες, από 2,80 ως 3 ευρώ το κιλό έχει διαμορφωθεί η τιμή παραγωγού στην Κρήτη για την ίδια ποιοτική κατηγορία. Στα 2,90 ευρώ διαμορφώνεται η τιμή παραγωγού στη Μεσσηνία. Πριν από ένα χρόνο η τιμή παραγωγού κυμαίνονταν πάνω από τα 3,50 ευρώ με ανοδική τάση. Στο βαμβάκι οι αγρότες καταγγέλλουν ότι η τιμή παραγωγού στην Ελλάδα διαμορφώνεται στα 0,47 ευρώ το κιλό, όταν στο εξωτερικό αντίστοιχης ποιότητας βαμβάκι πωλείται από τους παραγωγούς στα 0,60 ευρώ το κιλό. Οι βαμβακοπαραγωγοί της Θεσσαλίας είναι ανάστατοι και μιλούν για αισχροκέρδεια εμπόρων και εκκοκκιστών.
Η συνολική εικόνα δείχνει πως οι τιμές παραγωγού καταρρέουν στα περισσότερα αγροτικά προϊόντα και δεκάδες χιλιάδες αγρότες οδηγούνται προς πτώχευση με ταχύτατους ρυθμούς. Η γενική τάση μείωσης των τιμών παραγωγού έγινε σαφής από το 2017, ωστόσο το 2018 αποκτά μονιμότερα και πιο έντονα χαρακτηριστικά. Η μείωση αυτή πιέζει το σύνολο των αγροτών, ωστόσο αυτοί που πλήττονται περισσότερο είναι οι φτωχομεσαίοι αγρότες που οδηγούνται με ταχύτατους ρυθμούς σε καταστροφή και ξεκλήρισμα. Η αγροτική γη συγκεντρώνεται σε όλο και λιγότερα χέρια, στην κτηνοτροφία τα κοπάδια γίνονται όλο και μεγαλύτερα, κάποια από αυτά φθάνουν ως τα 2.000 πρόβατα.
Με την εξέλιξη αυτή ολοκληρώνεται με επιτυχία η εφαρμογή της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) και των άλλων μέτρων που είχαν παρθεί για το ξεκλήρισμα των φτωχομεσαίων αγροτών. Πρόκειται για έναν σχεδιασμό που υλοποιείται από το σύνολο των ελληνικών κυβερνήσεων τις τρεις τελευταίες δεκαετίες χωρίς καμία εξαίρεση. Σε αυτόν τον σχεδιασμό εντάσσεται η ασύδοτη δράση των καρτέλ και των ολιγοπωλίων στον χώρο του λιανικού και χονδρικού εμπορίου, στην αγορά των εφοδίων, φαρμάκων και μηχανημάτων, που καρπώνονται τον κόπο των αγροτών και των εργατών γης και το μεγαλύτερο μέρος των επιδοτήσεων που δίνονται μέσα από τα επενδυτικά προγράμματα (π.χ. σχέδια βελτίωσης).
Μια χούφτα αλυσίδες σούπερ μάρκετ από κοινού με τις μεγάλες βιομηχανίες γάλακτος επέβαλαν την μείωση της τιμής του πρόβειου γάλακτος. Στον τομέα του ελαιολάδου λιγότερες από δέκα είναι οι εταιρείες –με επικεφαλής το ελληνικό παράρτημα της πολυεθνικής Unilever– που ελέγχουν το χονδρικό εμπόριο και ιδιαίτερα το κρίσιμο τομέα των εξαγωγών προς την Ιταλία. Είναι εντυπωσιακό ότι η τιμή παραγωγού του έξτρα παρθένου ελαιολάδου στην Ελλάδα είναι 30-40% χαμηλότερη από την τιμή παραγωγή αντίστοιχης ποιοτικής κατηγορίας ελαιολάδου στην Ιταλία, παρά τη μεγάλη μείωση της εγχώριας παραγωγής τον φετινό χειμώνα.
Η κυβέρνηση, όπως και οι προηγούμενες, κάνει τα στραβά μάτια στις εκβιαστικές πρακτικές των σούπερ μάρκετ οι οποίες πληρώνουν τα αγροτικά προϊόντα που αγοράζουν έξι μήνες μετά την παραλαβή τους. Την ίδια στάση έχουν και οι αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το καρτέλ που ανεβάζει και κατεβάζει τις τιμές παραγωγού σύμφωνα με τους δικούς του σχεδιασμούς. Χάρη σε αυτή την ανοχή οι αλυσίδες σούπερ μάρκετ λειτουργούν με περιθώρια κέρδους από 30% και άνω στην Ελλάδα και 50% και άνω στις χώρες τις ΕΕ.
Αυτές τις εξελίξεις οι αγρότες και οι κτηνοτρόφοι δεν πρέπει να τις δεχτούν μοιρολατρικά. Πρέπει να αντιδράσουν αγωνιστικά και μαχητικά και να απαιτήσουν τον καθορισμό τιμών ασφαλείας για το σύνολο των αγροτικών προϊόντων, κρατική παρέμβαση για τις συγκέντρωση τους και πάταξη της αισχροκέρδειας των καρτέλ και των ολιγοπωλίων.
