Μέλος διεθνούς δικτύου la Izquierda Diario
Ο Φιλίπ Αλκοΐ είναι Βραζιλιάνος στην καταγωγή, ζει και εργάζεται στην Γαλλία, και είναι μέλος της Συντακτικής Επιτροπης της εφημερίδας, Revolution Permannente, καθώς και του διεθνούς δικτύου La Izquierda Diario. Με πολλά τμήματα στην Λατινική Αμερική και στην Βραζιλιά, το δίκτυο κάλυψε πολιτικά τις βραζιλιάνικες εκλογές, το φαινόμενο Μπολσονάρου και την απάντηση του κινήματος.
Συνέντευξη στον Βαγγέλη Μόσχο
Το κύριο εμπόδιο σήμερα είναι η πολιτική του PT (Κόμμα Εργαζομένων), που είναι πλήρως εκλογική και διαχειριστική, αλλά και οι συνδικαλιστικές γραφειοκρατίες που ελέγχει και δεν κάνουν τίποτα
Γιατί ηττήθηκε η Αριστερά στην Βραζιλία? Ήταν μια ήττα προσώπων ή πολιτικής;
Υπάρχουν πολλές αιτίες που εξηγούν τα αποτελέσματα. Μια από τις πιο σημαντικές είναι αυτό που θα μπορούσε να ονομαστεί «θεσμικό πραξικόπημα» του 2016 απέναντι στη Ντίλμα Ρουσέφ καθώς και ο ρόλος των δικαστικών αρχών στην πολιτική της Βραζιλίας. Με επιλεκτικές έρευνες περί διαφθοράς απέναντι στο PT (Κόμμα Εργαζομένων) και την ηγεσία του, έστρεψαν την κοινή γνώμη μεγάλων κομματιών του πληθυσμού απέναντι στο PT. Αλλά αυτό δεν ήταν αρκετό. Ο πρώην πρωθυπουργός ήταν ο κύριος υποψήφιος για τις εκλογές. Η δικαστική εξουσία και ο δικαστής Σέρχιο Μόρο (πλέον υπουργός Δικαιοσύνης στην κυβέρνηση Μπολσονάρου), έριξε αυθαίρετα τον Λούλα στη φυλακή, αποτρέποντας του έτσι την συμμετοχή στην εκλογική κούρσα. Μαζί με μια σειρά άλλων μεθοδεύσεων και παρεμβάσεων, ζήσαμε τις πιο αντιδημοκρατικές εκλογές στην Βραζιλία μετά το τέλος του στρατιωτικού καθεστώτος το ’80.
Αλλά θα ήταν λάθος να πούμε ότι μονάχα οι μεθοδεύσεις της δικαστικής εξουσίας ευθύνονται για την ήττα του PT. Όταν βρισκόταν στην εξουσία, η πολιτική του ήταν καθαρά νεοφιλελεύθερη. Η οικονομική ανάπτυξη του επέτρεψε ορισμένες παραχωρήσεις στους εργάτες και τα λαϊκά στρώματα. Αλλά κατά την τελευταία διακυβέρνηση της Ρουσέφ και την απαρχή της οικονομικής κρίσης στη Βραζιλία (2014-2015), αλλά και ακόμη πιο πριν, εφαρμόστηκαν σκληρά μέτρα λιτότητας. Επίσης, σε όλες τις κυβερνήσεις του PT, αρκετοί από τους ηγέτες του αναμίχθηκαν σε σκάνδαλα διαφθοράς, απογοητεύοντας μεγάλα τμήματα της εργατικής τάξης.
Σηματοδοτεί η εκλογή Μπολσονάρου μια στροφή στο πολιτικό σύστημα;
Το ερώτημα δεν είναι μόνο το «γιατί ηττήθηκε το PT» αλλά και το «γιατί ο Μπολσονάρου νίκησε». Και αυτό καθώς η κύρια επιλογή για την αστική τάξη, την δικαστική εξουσία και τον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό ήταν η φιλελεύθερη δεξιά. Όμως, οι εκλογές αυτές ήταν καταστροφικές για τους φιλελεύθερους. Ο υποψήφιος τους, Τζεράλντο Αλκμίν (του PSDB), έλαβε λιγότερο του 5% των ψήφων, το χειρότερο μέχρι τώρα αποτέλεσμα για το κόμμα του, πυλώνα του μεταδικτατορικού καθεστώτος. Ναι λοιπόν, θα μπορούσαμε να πούμε ότι η εκλογή Μπολσονάρου αντιπροσωπεύει μια στροφή στο πολιτικό καθεστώς.
Ποιες κοινωνικές τάξεις εκπροσωπεί ο Μπολσονάρου;
Η βασική κοινωνική και εκλογική βάση του είναι η μικροαστική τάξη και ιδιαίτερα το βαθιά αντι-PT και πάνω απ’ όλα ρατσιστικό – και απέναντι στην εργατική τάξη – τμήμα της που ζει στις μεγάλες πόλεις. Αυτή ήταν παραδοσιακά η βάση της φιλελεύθερης δεξιάς. Όμως από την εποχή της οικονομικής κρίσης και την λεγόμενη «καμπάνια αντιδιαφθοράς», υπάρχει μια ριζική αντιδραστικοποίηση αυτού του κομματιού της κοινωνίας. Όμως ο Μπολσονάρου, με τους λόγους του για τον Θεό, την οικογένεια, απέναντι στα ΛΟΑΤΚ άτομα, για τον αδιάλλακτο αγώνα απέναντι στους «ληστές» και βεβαίως με πολλά «fake news», κατάφερε να επηρεάσει κομμάτια της εργατικής τάξης και των λαϊκών στρωμάτων με πολύ χαμηλό επίπεδο ταξικής συνείδησης.
Ποια είναι η επόμενη μέρα μετά την εκλογή του Μπολσονάρου. Ακούμε διαρκώς για συλλήψεις, ακόμη και δολοφονίες αγωνιστών…
Ασχέτως με τις επιδιώξεις του Μπολσονάρου τώρα που κατέχει την εξουσία – όπου πιθανά θα προσπαθήσει να μετριάσει τους λόγους και τις πράξεις του – η καμπάνια του απελευθέρωσε αντιδραστικές δυνάμεις που ίσως να μην μπορεί να ελέγξει και να ικανοποιήσει. Αυτό έγινε σαφές κατά τη διάρκεια των εκλογών και κυρίως μετά τον πρώτο γύρο.
Ακούμε όμως και για την αντιπολίτευση που γεννάει το κίνημα. Ποια ήταν η απάντηση του; Ποιες οι προοπτικές του;
Τα καλά νέα είναι ότι υπάρχουν κάποια σημάδια αντίστασης, κυρίαρχα στη νεολαία. Πολύς κόσμος αντιλαμβάνεται ότι πρέπει να οργανωθεί η ανυπακοή απέναντι στον Μπολσονάρου, την δικαστική εξουσία και τις μεταρρυθμίσεις τους. Το κύριο εμπόδιο σε αυτό το στόχο σήμερα είναι η πολιτική του PT. H στρατηγική του είναι πλήρως εκλογική και διαχειριστική. Οι συνδικαλιστικές γραφειοκρατίες, ελεγχόμενες από το PT, δεν κάνουν τίποτα για να αντισταθούν στα πρώτα αντιλαϊκά μέτρα του νέου προέδρου (συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση), όπως δεν κάναν τίποτα απέναντι στο θεσμικό πραξικόπημα, την αυθαίρετη φυλάκιση του Λούλα, απέναντι στις μεταρρυθμίσεις του προέδρου Τέμερ κ.ο.κ. Συνεισφέραν στην απογοήτευση σημαντικών τμημάτων της εργατικής τάξης. Σε κάθε περίπτωση είναι καθαρό ότι ο Μπολσονάρου θα περάσει από τη δοκιμασία της ταξικής πάλης. Αν οι εργαζόμενοι, η νεολαία, οι γυναίκες, το κίνημα ΛΟΑΤΚ, οι νέγροι μπορέσουν να υπερνικήσουν τις γραφειοκρατίες στα συνδικάτα και τα κοινωνικά κινήματα πιθανόν ο Bolsonaro να βρει δύσκολες μέρες μπροστά του.
Ποια είναι η στάση της Βραζιλιάνικης Αριστεράς, που εμφανίζεται πολυδιασπασμένη?
Η ριζοσπαστική και αντικαπιταλιστική αριστερά, υιοθέτησε διαφορετικές θέσεις κατά τη διάρκεια της κρίσης. Ένα τμήμα της, με εντελώς λανθασμένη λογική, υποστήριξε την μομφή και ανατροπή της Ρουσέφ το 2016, ακόμη και την φυλάκιση του Λούλα. Ένα άλλο τμήμα πάλεψε απέναντι στο θεσμικό πραξικόπημα άλλα στήριξε άκριτα το PT. Εν αντιθέσει, πιστεύω ότι ήταν αναγκαία η πάλη απέναντι στο θεσμικό πραξικόπημα, την αυθαίρετη φυλάκιση Λούλα, όλες τις μεθοδεύσεις της δικαστικής εξουσίας αλλά και απέναντι στα μέτρα λιτότητας της κυβέρνησης Τέμερ. Και όλα αυτά χωρίς να δίνεται πολιτική υποστήριξη στο PT και την συμβιβαστική και εκλογίστικη πολιτική του. Αυτή ήταν η στάση των συντρόφων μου, του Εργατικού Επαναστατικού Κινήματος (MRT), καθ’όλη τη διάρκεια της κρίσης.
Σήμερα, για την αντικαπιταλιστική και επαναστατική Αριστερά, είναι επείγουσα η οργάνωση στους χώρους εργασίας, τα πανεπιστήμια και τα σχολεία, της αντίστασης απέναντι στον Μπολσονάρου και την κυβέρνησή του: Να απαιτηθεί από τις ηγεσίες των συνδικάτων να οργανώσουν τους εργαζόμενους και να εκπονήσουν σχέδιο αγώνα. Είναι πολύ σημαντικό επίσης να μπει μπροστά η οικοδόμηση μιας επαναστατικής, εργατικής οργάνωσης ανεξάρτητης από το PT. Διαφορετικά, το μέλλον για την εργατική τάξη και τις μάζες μπορεί να είναι καταστροφικό.
