Κίμων Ρηγόπουλος
Η εκκλησιαστική ντουντούκα με ήχο μετριασμένο από το σκηνικό της κατάνυξης, κανοναρχεί την υποταγή ως μέτρο και όριο του αβίωτου βίου μας. Τίποτα δεν πρέπει ν’ αλλάξει και τίποτα δεν μπορεί ν’ αλλάξει.
Για ποια καταλλαγή μιλάμε; Και πώς να υπογράψεις μιαν ανακωχή που ισοδυναμεί με παραδοχή της καταδίκης σου;
Το χριστιανικό μήνυμα των ημερών που διανύουμε είναι η καταλλαγή. Ένα «ειρήνη υμίν» αιωρείται αφηρημένο και αμήχανο, έτοιμο να νουθετήσει και να κατευνάσει κάθε θυμωμένη παρεκτροπή. Μια ειρήνευση απ’ τα πάνω, μια θεϊκή ντιρεκτίβα αδιαπραγμάτευτη. Εδώ δεν έχουμε καθόλου να κάνουμε με τη ζωτική ανάγκη αποσυμπίεσης από το βάρος ενός θυμού που μας θολώνει, αλλά με μια εξ ουρανού παραγγελιά: Αμνοί μην αμαρτάνετε, δεν σας επιτρέπω να μαγαρίσετε το γιορτινό τραπέζι των εκδοροσφαγέων σας με πράξεις ή σκέψεις εκτός του κλίματος των ημερών. Η εκκλησιαστική ντουντούκα με ήχο μετριασμένο από το σκηνικό της κατάνυξης, κανοναρχεί την υποταγή ως μέτρο και όριο του αβίωτου βίου μας. Τίποτα δεν πρέπει ν’ αλλάξει και τίποτα δεν μπορεί ν’ αλλάξει. Μακάριοι όσοι δεν σκανδαλίζονται από τα κακώς κείμενα εκεί έξω. Μακάριοι όσοι δεν μπαίνουν στον διαβολικό πειρασμό να «πειράξουν» την τάξη των πραγμάτων, ακόμα κι αν είναι φανερή η αταξία τους. «Η καταιγίδα που θα γεννήσει ο νους του ανθρώπου», όπως λέει ο Ελύτης, πρέπει να αποτραπεί. Το «Ανάσταση στα έαρα! Επανάσταση στα έαρα!», όπως γράφει ο Καρούζος, είναι βλάσφημα λόγια και φτου κακά. Και όταν βλέπεις τους εμπόρους να εισπράττουν σκύβοντας το κέρδος των δικών τους πτωμάτων, κατά τον Ελύτη και πάλι, εσύ μην ταράζεσαι και μην εξεγείρεσαι. Προέχει η καταλλαγή των παθών ακόμα και αν αυτή προϋποθέτει την εθελούσια τυφλότητά σου, διότι η βασιλεία των ουρανών δέχεται και τυφλούς στους κόλπους της.
Απ’ την πολυσημία των εννοιών της Ανάστασης και του Πάσχα (Έξοδος) κρατήστε εσείς όποιον συμβολισμό θέλετε, ψιθυρίζει το υπόρρητο εκκλησιαστικό μήνυμα. Όμως να ξέρετε, τα σύμβολα είναι ανεκτά εφόσον δεν ενοχλούν την κυριολεξία των κοινωνικών σχέσεων. Αν παρασυρμένοι απ’ την ασυδοσία των συμβολισμών, επιχειρήσετε να κάνετε πράξη την αυθάδεια των πιο τολμηρών απ’ αυτούς, τότε θα μας βρείτε απέναντι. Θα μας βρείτε απέναντι, όπως θα έπρεπε να σας έχει διδάξει η ιστορία, και τότε η αγκαλιά μας γίνεται ρομφαία και τα απολωλότα πρόβατα επικηρύσσονται με αμοιβή ανάλογη της παρεκτροπής τους. Υπάρχει ένας κατάλογος ποινών ιστορικά ζυγιασμένος. Σε εποχές, βέβαια, αποκλίνουσες από την καθαγιασμένη κανονικότητα, επιφυλάσσουμε στους εαυτούς μας το δικαίωμα αυστηροποίησης του τιμοκαταλόγου. Αν απευθυνόμαστε κάποιες φορές με τη φωνή της πολιτικής εξουσίας -καλή ώρα τώρα- και όχι με το λόγο τον μειλίχιο προς το ποίμνιό μας, αυτό συμβαίνει διότι οι καιροί είναι πονηροί κι εμείς πονηρότεροι των καιρών. Ή, αλλιώς, το προλαμβάνειν κρείττον εστί του θεραπεύειν. Συνεννοηθήκαμε ή να το κάνουμε ακόμα πιο λιανά, χριστεπώνυμο πλήθος μας;
Καταλλαγή λοιπόν, έστω καταλλαγή. Όχι όμως σαν παραδοχή μιας μοίρας ασάλευτης. Όχι σαν αδύναμο έγχορδο όταν ηχούν τα τύμπανα του ταξικού πολέμου. Όχι σαν εκμάθηση της γλώσσας των ισοβιτών που δεν περιμένουν χάρη. Μια καταλλαγή κατ’ αρχάς που δεν εξισώνει τους δίπλα με τους απέναντι και μας επιτρέπει να καθοδηγούμε το θυμό μας αντί να του παραδινόμαστε. Καταλλαγή για να μην τρέμει το χέρι όταν στοχεύει.
Παλεύουμε για την ειρήνη ανειρήνευτα, κι αυτό δεν είναι ένα ακόμα σχήμα λόγου αλλά ο δίκαιος αγώνας όλων των εβδομάδων παθών και παθημάτων που γίνονται μαθήματα για να φωτίσουν το δρόμο μας. Παλεύουμε για κάτι που περιέχει την επιβίωσή μας αλλά γίνεται ζωή με κατακτημένο το περιεχόμενό της. Ζωή που περιφρονεί τους χαρτζιλικωμένους ψάλτες του υπέρ πάρτης και τα πειθήνια παπαδάκια του ιερατείου.
Γραμματείς και Φαρισαίοι τραμπαλίζονται στα σκάνδαλα και δοξάζουν το Θεό άδοντες: Το ΚΕΕΛΠΝΟ μετά του ωφελίμου. Υποκριτές χτίζουν τα πανωσηκώματα της καριέρας τους αναμιγνύοντας στο σκυρόδεμα το αίμα μας. Κουφοί ιεράρχες ευλογούν τα ευυπόληπτα αρπακτικά μαζί με τα γένια τους. Δεν είναι βόας, δεν είναι κροταλίας. Δεν είναι οι πύλες της κολάσεως, κυρίες και κύριοι, που άνοιξε και μας περιμένει. Είναι ο καπιταλισμός που αγρίεψε και απαιτεί ανθρωποθυσίες.
Για ποια καταλλαγή μιλάμε; Και πώς να υπογράψεις μιαν ανακωχή που ισοδυναμεί με παραδοχή της καταδίκης σου;
