της Μαριάννας Τζιαντζή
Ούτε ο «Οκτώβρης» του Αϊζενστάιν δεν γλίτωσε από το αντικομμουνιστικό μένος με το οποίο κάποιοι αντιμετώπισαν τα 100 χρόνια της Ρωσικής Επανάστασης. Μες στο σκοτάδι πρέπει να ζούσαν τα καημένα τα σοβιετικά παιδάκια αφού, όπως διαβάζουμε, στο σχολείο τούς έδειχναν εικόνες από τη θρυλική ταινία κι εκείνα νόμιζαν πως ήταν αληθινές και όχι σκηνοθετημένες, όπως την εικόνα όπου ένας μπολσεβίκος σκαρφαλώνει στις πανύψηλες σιδερένιες πύλες των Χειμερινών Ανακτόρων: «Οι μπολσεβίκοι», λέει σήμερα ο διευθυντής του μουσείου Ερμιτάζ, «μπήκαν κανονικά από την κύρια είσοδο χωρίς να συναντήσουν ιδιαίτερη αντίσταση. Όμως κάθε επανάσταση που σέβεται τον εαυτό της χρειάζεται και μια έφοδο – κι έτσι ο σκηνοθέτης φρόντισε να μας την προσφέρει». Όμως οι «New York Times» λένε ότι οι μπολσεβίκοι τρύπωσαν στα Χειμερινά Ανάκτορα από τα ξεκλείδωτα παράθυρα και ακολούθησε μια άγρια κρασοκατάνυξη στην κάβα του παλατιού όπου έκαναν επίθεση στα κρασιά του τσάρου, στο πανάκριβο (τότε και σήμερα) Château d’Yquem 1847.
Αποφασίστε, βρε παιδιά! Οι μπολσεβίκοι μπήκαν από την πόρτα ή από το παράθυρο; Πάντως ο λαός μπήκε τότε ορμητικά στο προσκήνιο, στο κάστρο της Ιστορίας, όχι όμως αυτή τη φορά όχι σαν θύμα αλλά σαν υποκείμενο, θέλοντας να ορίζει ο ίδιος τη μοίρα του. Επισήμως ο σοσιαλισμός βγήκε ταπεινωμένος από την πόρτα το 1989, όμως η ψυχή του είχε ήδη πετάξει και είχε φύγει λίγη λίγη από το παράθυρο. Και σήμερα προσπαθούμε, με περισσότερη ή λιγότερη επάρκεια, να καταλάβουμε πότε, πώς και γιατί άρχισε και συνεχίστηκε αυτή η άδοξη αντίστροφη πτήση.
