του Θανάση Σκαμνάκη
Το προηγούμενο σημείωμα έμπλεκε με τον Μπωντλαίρ και το ιδανικό. Ημέρες που είναι, του εκατόχρονου «Οκτώβρη», και του Νοέμβρη από τη δική μας έφοδο στον μικρό μας ουρανό, τα ερωτήματα φρεσκάρονται. Οι ήττες εκτόπισαν τα ιδανικά; Τώρα διαβιούν στο παρελθόν ή στη φαντασία; Η γενιά μας, έκανε μια θυελλώδη θητεία στην υπηρεσία του ιδανικού και υπέστη μια παταγώδη διάψευση. Μεγάλα της μέρη ξαναγύρισαν σε κάποια πιο ασφαλή τοποθέτηση, εισπράττοντας τοκομερίδια, άλλοι παραμένουν σε μια αδιέξοδη επιμονή, που παρέχει κι αυτή τη σχετική ασφάλειά. Κι είναι ακόμα εκείνοι που βολοδέρνουν στις θάλασσες των διαρκών αναζητήσεων. Άλλοι μόνοι, άλλοι πιο πολλοί, τις περισσότερες φορές ναυαγώντας, και κάποιες φορές ανακαλύπτοντας φλοίδες στεριάς να στήσουν μια σημαία.
Προστρέχω λοιπόν προς αρωγήν τους καλώντας κάποιον σοφό να συνδράμει:
«Γινόμαστε μάρτυρες των ιδανικών του Μαρξ σε μια πραγματικότητα που αντικαθιστά την αυτοπροσδιορισμένη ζωτική δραστηριότητα των ελεύθερα συνεταιρισμένων κοινωνικών ατόμων με έναν εξαναγκασμένο συνεταιρισμό ανθρώπων που κυβερνάται από μια αλλότρια πολιτική εξουσία», έτσι σχολιάζει το 1977, ο σπουδαίος Ούγγρος μαρξιστής Ίστβαν Μεσσάρος (Τετράδια Μαρξισμού τ. 4), την κατάσταση στη Σοβιετική Ένωση και τις συναφείς χώρες. Και συνεχίζει: «… όμως δεν πρέπει να συναινέσουμε σε “όρους” που εξαλείφουν το ίδιο το ιδανικό και το μετατρέπουν στο αντίθετό του. Το να αγνοήσουμε τη “δύναμη των περιστάσεων” θα ισοδυναμούσε με το να ζούμε στον κόσμο της φαντασίας. Αλλά, ανεξάρτητα από τις περιστάσεις, το ιδανικό εξακολουθεί να παραμένει έγκυρο ως η ζωτικής σημασίας πυξίδα που εξασφαλίζει τη σωστή κατεύθυνση του ταξιδιού και ως το απαραίτητο διορθωτικό μέτρο προς την εξουσία της ανώτερης δύναμης που τείνει να πάρει τον έλεγχο όσο απουσιάζουν τέτοια διορθωτικά μέτρα… Και τέλος, αν οι μεταβατικές μορφές εξουσίας αρνούνται πεισματικά να δείξουν σημάδια “απονέκρωσης”, πως θα πρέπει να αξιολογήσει κανείς τις εμπλεκόμενες αντιφάσεις: ως την αποτυχία ενός “ουτοπικού” μαρξισμού ή ως την ιστορικά καθορισμένη εκδήλωση των αντικειμενικών ανταγωνισμών, η αποσαφήνιση των οποίων εμπίπτει στο πλαίσιο του αρχικού μαρξιστικού σχεδίου;».
Είναι μια ειλικρινής και εις βάθος αναζήτηση. Μια άντληση της γνώσης των πηγών.
Κι έτσι μου φαίνεται πως μπορούμε να ξαναδούμε την ήττα ως αυτό που είναι και το ιδανικό στέρεο στη θέση του, να διεκδικεί ακέραιο το μερίδιο του.
