του Θανάση Σκαμνάκη
Το νησί Ναούρου, 21.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων και 10.000 κατοίκων, βρίσκεται στη μέση του Ειρηνικού ωκεανού, 3.000 χιλιόμετρα μακρυά από την κοντινότερη κατοικημένη στεριά. Το κοραλλιογενές σύμπλεγμα χρησιμοποιούσαν επί χιλιάδες χρόνια τα πουλιά για ανεφοδιασμό, αφήνοντας εκεί τα περιττώματά τους πάνω στα οποία προστέθηκε χώμα, δημιουργώντας ένα εύφορο νησί με πυκνά δάση, το οποίο οι Ευρωπαίοι ονόμασαν «Νησί της ευτυχίας». Μέχρι που ανακαλύφθηκε πως τα περιττώματα είχαν γίνει αμιγής φωσφορίτης, πολύτιμο γεωργικό λίπασμα. Και οι πολυεθνικές εταιρείες άρχισαν εξόρυξη, γεγονός που προσέφερε στο νησί ιλιγγιώδη «ανάπτυξη», ώστε το 1985 να θεωρείται πως έχει το υψηλότερο κατά κεφαλήν ΑΕΠ του κόσμου. Οι κάτοικοι, ζάπλουτοι, έφτιαξαν μεγάλους δρόμους και πήραν λιμουζίνες, σε ένα νησί που χρειάζονταν είκοσι λεπτά να το διασχίσεις με τα πόδια. Το 1960, λόγω της εξόρυξης, είχε απομείνει μια λουρίδα με κοκοφοίνικες κατά μήκος της ακτογραμμής και στο εσωτερικό το έδαφος είχε διαβρωθεί και αποψιλωθεί. Όσο για τους κατοίκους, η οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ είναι η πιο συνηθισμένη αιτία θανάτου, ο μισός ενήλικος πληθυσμός πάσχει από διαβήτη εξαιτίας της κατανάλωσης εισαγόμενων επεξεργασμένων τροφίμων και είναι οι πιο παχύσαρκοι στη Γη. Η Αυστραλία, που κατείχε το νησί μέχρι το 1968, οπότε έγινε ανεξάρτητο, καθώς και οι εξορυκτικές εταιρείες, είχαν αποφασίσει πως είναι μια αναλώσιμη χώρα. Εν συνεχεία ακολούθησαν και άλλες περιπέτειες. Η ανεξάρτητη χώρα επένδυσε τα κέρδη της σε ακίνητα στην Αυστραλία και τη Χαβάη και τα έχασε. Μετά έγινε παράδεισος ξεπλύματος μαύρου χρήματος, έδρα τετρακοσίων εικονικών τραπεζών. Τα σχέδια γρήγορου πλουτισμού απέτυχαν. Με το 90% να έχει απογυμνωθεί εξαιτίας των εξορύξεων αντιμετωπίζει μια οικολογική χρεοκοπία και με το χρέος να αγγίζει τα 800 εκατ. δολάρια μια οικονομική χρεοκοπία. Ταυτόχρονα, με τη στάθμη της θάλασσας να ανεβαίνει σταθερά από το 1993 κατά 5 χιλιοστά ετησίως εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής, απειλείται με εξαφάνιση. Και επειδή δεν έχει τέλος αυτό το πανηγύρι, από τη δεκαετία του 2010 χρησιμοποιείται από την Αυστραλία ως «αποθήκη» μεταναστών, που στοιβάζονται και χάνονται στο πουθενά του Ειρηνικού.
Οι πληροφορίες αναφέρονται στο βιβλίο της Ναόμι Κλάιν: Αυτό αλλάζει τα πάντα. Καπιταλισμός εναντίον κλίματος (εκδ. Λιβάνη).
Αυτή η περιγραφή μπορεί να συνιστά μια περίληψη της πορείας του καπιταλιστικού μας κόσμου και των ανθρώπινων συμπεριφορών. Η «ανάπτυξη» σκεπάζει τα πάντα. Και προ παντός τα μάτια μας.
