Έτοιμος για …καταλανική υποχώρηση ο Πουτζντεμόντ

Αυτός ο γύρος, εκτός απροόπτου, μοιάζει να λήγει με το θρίαμβο της Μαδρίτης έναντι της Βαρκελώνης στο ένα μέτωπο και με την επικράτηση της τάσης της υποταγής και του συμβιβασμού έναντι εκείνης της πολιτικής ανυπακοής και της σύγκρουσης μέχρι τέλους στο άλλο. Όμως, το ρήγμα της Καταλονίας δεν πρόκειται να κλείσει εδώ.

του Γιώργου Παυλόπουλου

Μέχρι τη Δευτέρα (με δυ­νατότητα παράτασης δύο-τριών ημερών) έχει διορία ο πρόεδρος της Καταλο­νίας για να απαντήσει στο τελεσίγραφο του Ραχόι και της Μαδρίτης και να δηλώσει ξεκάθαρα εάν κήρυξε ή όχι ανε­ξαρτησία. Εάν απαντήσει «ναι», τότε είναι βέ­βαιο ότι θα ενεργοποιηθεί πλήρως το άρθρο 155 του συντάγματος του 1978, το οποίο κα­ταλύει κάθε είδος αυτονομίας της Καταλονί­ας και κηρύσσει την περιφέρεια σε κατάστα­ση έκτακτης ανάγκης. Σε αντίθετη περίπτω­ση, θα εκτεθεί πλήρως, δι­καιώντας την Ελ Παΐς και όλους όσοι τον χαρακτήρι­σαν χρησιμοποιώντας τον απολύτως ελληνικό όρο «κωλοτούμπας», που έγι­νε διεθνώς γνωστός με τα όσα έκανε ο Τσίπρας μετά το δημοψήφισμα του Ιου­λίου του 2015.

Προφανώς, ο Που­τζντεμόντ δεν είναι επα­ναστάτης ούτε έχει καμία πρόθεση να περάσει μεγά­λο μέρος της υπόλοιπης ζωής του σε μια ισπανική φυλακή. Όπως δεν ήταν επαναστάτης ούτε ο προκάτοχος και μέντο­ράς του Μας, ο οποίος το 2014 και υπό την απειλή αντίστοιχης καταστολής, είχε μετατρέ­ψει το τότε δημοψήφισμα σε μια μη δεσμευ­τική έκφραση γνώμης – για να τιμωρηθεί με στέρηση πολιτικών δικαιωμάτων. Απλώς, ο νυν πρόεδρος εκτίμησε ότι έπρεπε και μπο­ρούσε να πάει ένα βήμα πιο πέρα, ελπίζοντας να κερδίσει κάποιους πόντους στη διαπραγ­μάτευση με τη Μαδρίτη.

Έπεσε, όμως, έξω και πλέον όλα δείχνουν ότι βρίσκεται σε από­γνωση και απειλεί­ται με άτακτη υποχώ­ρηση. Το κράτος και το παρακράτος της Ισπανίας, το συντρι­πτικά μεγαλύτερο τμή­μα του κεφαλαίου και της αστικής της τάξης (της καταλανικής συ­μπεριλαμβανομένης, καθώς 540 μεγάλες και μεσαίες επιχειρήσεις έχουν μεταφέρει την έδρα τους εκτός Κατα­λονίας μετά την 1η Οκτωβρίου), η Κομισιόν και όλες ανεξαιρέτως οι κυβερνήσεις των χω­ρών-μελών της ΕΕ, το ΝΑΤΟ και οι ΗΠΑ, οι οίκοι αξιολόγησης και το ΔΝΤ που επέσεισαν το φάσμα της χρεοκοπίας, συγκρότησαν μια τρομακτική και πανίσχυρη ιερή συμμαχία. Δι­αμηνύοντας στον Πουτζντεμόντ ότι δεν θα του επέτρεπαν να κάνει ρούπι χωρίς να έχει τεράστιο κόστος – ακόμη και σε αίμα εάν χρει­αζόταν. Μόλις δε έκανε την πρώτη υποχώ­ρηση, διαψεύδοντας όσους είχαν πιστέψει ότι θα κήρυττε την ανεξαρτησία από τη βήμα της βουλής την περασμένη Τρίτη και επιβεβαιώ­νοντας εκείνους που είχαμε πει εξαρχής ότι επιδιώκει έναν καλύτερο συμβιβασμό, σάλ­πισαν γενική επίθεση. Μετέτρεψαν το μπα­λάκι που επιχείρησε να τους πετάξει σε μπού­μερανγκ το οποίο απειλεί να τον αποκεφαλί­σει πολιτικά και τον εξευτέλισαν ακόμη και σε επικοινωνιακό επίπεδο, καλώντας τον αν τολ­μάει να πει ανοιχτά αυτό που θέλει. Έσφιξαν τον δικαστικό κλοιό γύρω από όλα τα βασικά στελέχη της κυβέρνησής του, απειλώντας τα με παραπομπή για εσχάτη προδοσία. Ταυτό­χρονα, με την ευκαιρία της εθνικής εορτής της Ισπανίας στις 12 Οκτωβρίου (την ημέρα που ο Κολόμβος πάτησε το πόδι του στην Αμερι­κή ανοίγοντας τον δρόμο στους κονκισταδό­ρες), έστειλαν στη Βαρκελώνη ορδές παρα­κρατικών «ούλτρας», νεοφασιστών και νο­σταλγών του Φράνκο που φορούσαν τις φα­νέλες της Ρεάλ και της Εσπανιόλ.

Αυτό που απαιτούν τώρα από τον Που­τζντεμόντ είναι ακριβώς ό,τι απαίτησαν και οι «θεσμοί» από τον Τσίπρα, αμέσως μετά το δημοψήφισμα: Πλήρη και άνευ όρων συν­θηκολόγηση, έτσι ώστε να τον περιφέρουν ως τρόπαιο και να τον αξιοποιήσουν ως πα­ράδειγμα για το τι μπορεί να πάθει όποιος ση­κώσει κεφάλι απέναντι στην κεντρική εξουσία και το κράτος.

Η αλήθεια δε είναι ότι τα περιθώρια που έχει είναι εξαιρετικά στενά και οι σύμμαχοί του έχουν λιγοστέψει. Τα εκατομμύρια των Καταλανών που αψήφισαν την τρομοκρατία της εθνοφυλακής και των ΜΑΤ του Ραχόι και συμμετείχαν στο δημοψήφισμα, οι εκα­τοντάδες χιλιάδες που συμμετείχαν στη με­γάλη γενική απεργία της 3ης Οκτωβρίου, όλοι τους βλέπουν πια με πολύ μεγάλη καχυπο­ψία τον Πουτζντεμόντ και αναρωτιούνται για τους πραγματικούς του σκοπούς. Αξίζει δε να σημειωθεί ότι ακόμη και οι Βάσκοι, από τους οποίους ενδεχομένως θα περίμενε να τον στηρίξουν πιο επιθετικά και ενεργά, έχουν τηρήσει εξαιρετικά χαμηλούς τόνους, μην θέ­λοντας να διακινδυνεύσουν τα μεγάλα οικο­νομικά προνόμια που έχουν διασφαλίσει τα προηγούμενα χρόνια, ως αντάλλαγμα για να απομονώσουν την ΕΤΑ.

Έτσι, σε πολιτικό επίπεδο, μόνο το CUP εμμένει πλέον να στην άμεση κήρυξη ανεξαρ­τησίας, έστω κι αν αυτό σημαίνει την κατά μέ­τωπο σύγκρουση με τη Μαδρίτη. Και στις τά­ξεις του, όμως, είναι φανερό ότι υπάρχει ταλά­ντευση και προβληματισμός – όπως ακριβώς είχε συμβεί και την περίοδο που αποφα­σιζόταν η συμμετοχή ή μη στην κυβέρνηση του Που­τζντεμόντ και είχε ως αποτέ­λεσμα να επικρατήσει η πιο δεξιά τάση, που έδινε σαφές προβάδισμα στο εθνικό στοι­χείο έναντι του ταξικού. Είναι χαρακτηριστικό, άλλωστε, ότι οι βουλευτές του CUP δεν κατήγγειλαν τον πρόε­δρο ούτε ήραν την υποστή­ριξή τους προς την κυβέρνη­ση, κάτι που θα σήμαινε την αυτόματη πτώση της – διεκ­δικώντας παράλληλα την ηγεμονία ολόκλη­ρου του ρεύματος σύγκρουσης με τη Μαδρί­τη και, αντικειμενικά, με το μεγάλο κεφάλαιο.

Δεν αποκλείεται, βεβαίως, το CUP –που αναμφίβολα γνωρίζει πολύ καλύτερα την κα­τάσταση από εμάς– να εκτίμησε πως οι συσχε­τισμοί που υπάρχουν αυτή τη στιγμή στην κα­ταλανική κοινωνία δεν ευνοούν ένα τέτοιο άλ­μα, που θα έπρεπε να συνοδεύεται και από δι­αφορετικές, αμεσοδημοκρατικές, μαζικές και ταξικές μορφές άσκησης εξουσίας. Να θεώ­ρησε ότι οι δύο μεγά­λες κοινωνικοπολιτι­κές συλλογικότητες που στήριξαν όλο το προηγούμενο διάστη­μα το αίτημα της ανε­ξαρτησίας δεν επαρ­κούν ή δεν αφήνουν περιθώρια διεκδίκη­σης της ηγεμονίας.

Ακόμη κι έτσι, όμως –και υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα υπάρξει κάποια έκπληξη πρώτου μεγέθους από τον Πουτζντεμόντ– αυτός ο γύρος μοιά­ζει να κρίνεται με τον θρίαμβο της Μαδρίτης έναντι της Βαρκελώνης στο ένα μέτωπο, αλ­λά και με την επικράτηση της τάσης της υπο­ταγής και του συμβιβασμού έναντι εκείνης της πολιτικής ανυπακοής και της σύγκρου­σης ως το τέλος στο άλλο.

Η υπόθεση, όμως, δεν τελειώνει εδώ και το ρήγμα αυτό δεν θα κλείσει εύκολα. Όχι μόνο επειδή το καταλανικό ζήτημα έχει πο­λύ βαθιές ρίζες, αλλά επειδή η κρίση του καπιταλισμού και των θεσμών του συνεχί­ζεται και εντείνεται.