του Δημήτρη Σταμούλη
Η πανελλαδική καμπάνια seasonFIGHT που διοργάνωσε η αγωνιστική εργατική συσπείρωση «Λάντζα» στο χώρο του τουρισμού και επισιτισμού για την καλοκαιρινή σεζόν ανέδειξε σε αρκετές περιπτώσεις όχι μόνο τη σκληρή εργασιακή πραγματικότητα που βιώνουν πολλοί εργαζόμενοι του κλάδου, αλλά και το πώς «χτίζει» τα κέρδη του το τουριστικό και ξενοδοχειακό κεφάλαιο πάνω στις πλάτες του κόσμου της εργασίας.
Υπερεκμετάλλευση, ατελείωτα ωράρια, απασχόληση φτηνού και αναλώσιμου δυναμικού, παιδική εργασία, εργοδοτική τρομοκρατία και ασυδοσία, αποτελούν τον κανόνα σε αρκετούς χώρους δουλειάς. Αποκαλυπτική ήταν η πρόσφατη αποκάλυψη στην οποία προέβη η «Λάντζα» που δραστηριοποιείται στην τουριστική ζώνη Πάργας-Λευκάδας.
Ιδιοκτήτες καταλυμάτων δημοφιλούς περιοχής της Λευκάδας απασχολούσαν δυο εργαζόμενες από Αθήνα ως καθαρίστριες, στις οποίες παρείχαν ως κατάλυμα ένα παμπάλαιο και σάπιο τροχόσπιτο. Μάλιστα η καταγγελία έγινε από πελάτες των καταλυμάτων που είδαν αρχικά τα σκουπίδια γύρω από το τροχόσπιτο και μετά διαπίστωσαν ότι εκεί διαμένουν δύο εργαζόμενες υπό άθλιες συνθήκες, με βρομερή χημική τουαλέτα, χώρο για ντουζ, με αποτέλεσμα συχνά να αναγκάζονται να πλένονται με το… λάστιχο.
Μιλώντας στο Πριν η Έλσα Υφαντή, μέλος της «Λάντζας» και της συνέλευσης των αντιπροσώπων του Εργατικού Κέντρου Πρέβεζας, που με άλλους εργαζόμενους έκαναν περιοδείες στην ευρύτερη τουριστική περιοχή της Πάργας, κατήγγειλε και άλλα απίστευτα περιστατικά εργοδοτικής αυθαιρεσίας και τρομοκρατίας. Σε ένα από αυτά, 15χρονο παιδί που απασχολούταν σε επιχείρηση με καταλύματα και χώρο εστίασης στην περιοχή της Πάργας, βίωνε όχι μόνο εξαντλητικά ωράρια εργασίας, πολύ παραπάνω από το νόμιμα προβλεπόμενο τετράωρο για παιδί, αλλά και ακραία εργοδοτική βία, που περιλάμβανε από σπρώξιμο μέχρι …μαλλιοτράβηγμα, όταν το παιδί διαμαρτυρόταν για τις συνθήκες εργασίας ή για την κούρασή του. Αντί ο εργοδότης να τηρεί το νόμιμο ωράριο, δίνοντας λίγα ψίχουλα παραπάνω, μόλις 600 ευρώ το μήνα, εξανάγκαζε το 15χρονο παιδί να απασχολείται έως και δέκα ώρες ημερησίως. Σε άλλο περιστατικό, 14χρονος που έβγαλε όλη τη σεζόν δουλεύοντας από τις 6 το πρωί έως τις 8 το βράδυ, δηλαδή για πάνω από 12 ώρες, όταν πήγε στον ΟΑΕΔ, ανακάλυψε ότι δεν του είχε κολληθεί ούτε ένα ένσημο. Σκανδαλώδες είναι και το καθεστώς που έχει επιβληθεί με τα βάουτσερ τουρισμού, μέσω των οποίων εκατοντάδες νέοι και νέες από την Ανατολική Ευρώπη έρχονται στα ξενοδοχεία της περιοχής –και όλης της Ελλάδας– και αντί για πρακτική, τελικά εργάζονται υπό συνθήκες ληστρικής εκμετάλλευσης. Όπως επισημαίνει η Ε. Υφαντή, «συχνά το ωράριο εργασίας των βαουτσεράδων ξεπερνά το 10ωρο, φτάνει ακόμα και το 14ωρο, παραπέμποντας σε «κανονική δουλειά», όπως την εννοούν οι εργοδότες και όχι σε μαθητεία ή πρακτική άσκηση». Η αμοιβή σε τέτοιες περιπτώσεις δεν ξεπερνά τα 300 ευρώ το μήνα. Πολλοί εργοδότες ενώ υποχρεούνται να τους παρέχουν διαμονή, στην πράξη είναι άγνωστο πού τους εγκαθιστούν, και συνήθως έχουμε παραδείγματα διαμονής σε παραπήγματα, κοντέινερ και άλλες πρόχειρες και άθλιες κατασκευές». Η τάση αυτή, όπως εξηγεί η συνδικαλίστρια, συμπεριλαμβάνει και νέα παιδιά από ελληνικά ιδιωτικά ΙΕΚ που εργάζονται αντί για τρίωρα, έως και 9ωρα ή 12ωρα σε τουριστικές ή επισιτιστικές επιχειρήσεις της περιοχής. Τέλος, εντείνονται και παραδείγματα εργοδοτικής αυθαιρεσίας και κατά μεταναστών εργατών (από Πακιστάν κ.α.) που τελειώνουν τη σεζόν απλήρωτοι και καταδιωκόμενοι από την εργοδοσία.
Σε ερώτηση του Πριν για τη στάση των τοπικών ελεγκτικών αρχών, η Ε. Υφαντή καταρχήν μας εξήγησε ότι στο άκρως τουριστικό νησί της Λευκάδας έχει καταργηθεί το ΣΕΠΕ! Όλη η περιοχή υπάγεται πλέον στο ΣΕΠΕ Πρέβεζας, το οποίο ωστόσο δεν εκδήλωσε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την παραμικρή παρέμβαση, παρά την επίσημη καταγγελία του ΕΚ Πρέβεζας για την περίπτωση των δύο καθαριστριών που στοιβάζονταν σε κοντέινερ. Ο επόπτης εργασίας Πρέβεζας άφησε άναυδους τους συνδικαλιστές λέγοντας: «Για να κάνω τον συνήγορο του διαβόλου… οι ιδιοκτήτες ενοικιαζόμενων καταλυμάτων δεν υποχρεούνται να προσφέρουν κατάλυμα»!
Η αλήθεια είναι ότι οι εργαζόμενοι στη βιομηχανία της βαριάς …εκμετάλλευσης σε τουρισμό-επισιτισμό, έχουν να αντιμετωπίσουν αφενός μια αδίστακτη και βουλιμική εργοδοσία, μαθημένη στο εύκολο και γρήγορο κέρδος, αλλά και ένα κράτος που πετσοκόβει δικαιώματα και κάθε μηχανισμό προστασίας των συμφερόντων τους. Σε αυτό τον αφόρητο συσχετισμό δύναμης, συνήθως επικρατεί ο φόβος απέναντι στην εργοδοσία, δεν γίνονται καταγγελίες και αναπαράγεται η υποταγή. Εκεί οφείλει να απαντήσει το μαχόμενο εργατικό κίνημα ώστε να αντιστραφεί το κλίμα προς μια ταξική αναγέννηση της συλλογικής πάλης.
