ΝΙΚΟΣ ΜΑΝΑΒΗΣ
Το κολαστήριο που έχει δημιουργηθεί στο κέντρο κράτησης της Μόριας δεν αποτελεί ένα λάθος ή μία εξαίρεση. Είναι ένα καλά μελετημένο δημιούργημα των ελληνικών κυβερνήσεων και της Ευρωπαϊκής Ένωσης,το οποίο παράγει κέρδη για το κεφάλαιο μέσα από την πιο στυγερή μορφή εκμετάλλευσης της ανθρώπινης ύπαρξης. Συνδυάζει παλιές και νέες μορφές εκμετάλλευσης, που μεταφράζονται από τη μία σε μισθούς πείνας για τους εργαζόμενους και, από την άλλη, σε τρελά κέρδη για τους διευθυντές των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων (ΜΚΟ), οι οποίοι σταδιακά εξελίσσονται στη νέα νομεκλατούρα της Λέσβου.
Οι απάνθρωπες συνθήκες διαβίωσης για τους πρόσφυγες συνοδεύονται από τρελά κέρδη για τους εργολάβους. Η αστυνομοκρατία στη Μόρια και τη Μυτιλήνη συνδυάζεται αρμονικά με τις μηδενικές παροχές υγείας στους κατοίκους και τους πρόσφυγες του νησιού. Ο ολοκληρωτικός καπιταλισμός ξεγυμνώνεται στη Μόρια και τη Λέσβο, αποκαλύπτοντας ολόκληρο το τρομακτικό και άθλιο μεγαλείο του.
Κάτι ανάλογο συμβαίνει, όπως φαίνεται από τα γεγονότα, συνολικά στον τομέα της υγείας. Εκεί, δηλαδή, όπου το προσφυγικό αναδείχθηκε σε ένα ακόμη πεδίο άντλησης κερδών από το ιδιωτικό κεφάλαιο, το οποίο λυμαίνεται και απομυζά τα κρατικά κονδύλια και τις κοινοτικές επιδοτήσεις. Και μάλιστα, με τον μανδύα του ανθρωπισμού και των ΜΚΟ, οι οποίες κυριολεκτικά «αλωνίζουν» στα ανά την Ελλάδα «κέντρα φιλοξενίας», χωρίς το κράτος και το αρμόδιο υπουργείο να έχουν καν τη δυνατότητα ελέγχου και εποπτείας της δράσης τους.
Δεν θα συνιστούσε υπερβολή ο ισχυρισμός ότι το προσφυγικό και ειδικά όσον αφορά στο θέμα της υγειονομικής περίθαλψης, αποτελεί μια μικρογραφία του μοντέλου επιχειρηματικοποίησης και ιδιωτικοποίησης που επιδιώκεται να επιβληθεί συνολικά στη δημόσια περίθαλψη. Αλλά και ένα «δοκιμαστήριο», πάνω στα βασανισμένα κορμιά των εκατοντάδων χιλιάδων προσφύγων που έχουν καταφέρει να ξεφύγουν από την κόλαση του πολέμου και των διώξεων, για τις «συνέργειες» δημοσίου και ιδιωτικού κεφαλαίου που φαντασιώνεται η αστική πολιτική ηγεσία της χώρας και σε αυτό το επίπεδο – όπως αποτυπώνεται στη συνύπαρξη των ΜΚΟ και του αμαρτωλού ΚΕΕΛΠΝΟ, που επιδίδονται σε ένα άνευ προηγουμένου λαθρεμπόριο υγειονομικής εργασίας.
12 εκατομμύρια ευρώ για μια παραγκούπολη από κοντέινερ;
Στις 16 Φεβρουαρίου, με ανακοίνωση του, ο Πανελλήνιος Σύνδεσμος Τεχνικών Εταιρείων (ΣΑΤΕ) διαμαρτύρεται για τις εξόχως αδιαφανείς διαδικασίες ανάθεσης της κατασκευής του «Προαναχωρησιακού Κέντρου Κράτησης» στην Κω. Σύμφωνα με το δελτίο τύπου, έγινε «διαπραγμάτευση χωρίς προηγούμενη δημοσίευση, διαδικασία στην οποία προσκλήθηκαν να μετάσχουν μόνοι λίγοι και εκλεκτοί εργολήπτες εξαιρώντας όλες τις υπόλοιπες εργοληπτικές επιχειρήσεις της χώρας, μεταξύ των οποίων και τους τοπικούς εργολήπτες». Ο σύνδεσμος αναφέρει ότι «το ειδικό αυτό σύστημα είχε χρησιμοποιηθεί και στις περιπτώσεις ανάλογων έργων στη Λέσβο και στη Σάμο».
Η αναφορά στη Λέσβο αφορά το κέντρο κράτησης της Μόριας. Έξω από αυτό, δίπλα στην είσοδο, υπάρχει μια μεγάλη πινακίδα που γνωστοποιεί σε κάθε διερχόμενο πόσα εκατομμύρια σπαταλήθηκαν στην πρώτη φάση κατασκευής του εκεί κολαστηρίου για τους πρόσφυγες. Γράφει, συγκεκριμένα, ότι ο προϋπολογισμός του έργου ήταν 6,167 εκατ. ευρώ και χρηματοδοτήθηκε από το Ταμείο Εσωτερικής Ασφάλειας και Συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ φορέας υλοποίησης ήταν το υπουργείο Εθνικής Άμυνας. Ο πλήρης τίτλος του έργου είναι: «Άμεση ανταπόκριση στην προσφυγική-μεταναστευτική κρίση παρέχοντας καταφύγιο και κατάλυμα, σίτιση, υγειονομική περίθαλψη, μεταφορά στα hotspots, διασφαλίζοντας έτσι υγεία και ασφαλείς συνθήκες διαβίωσης της ομάδας-στόχου». Από τα όσα αναφέρει αυτή η πινακίδα, ελάχιστα ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα.
Πρώτα από όλα, τα ποσά που έχουν δαπανηθεί για να κατασκευαστεί αυτό το έκτρωμα με τη σημερινή μορφή που έχει είναι τουλάχιστον διπλάσια. Αρχικά, κατασκευάστηκε ένα κέντρο πρώτης υποδοχής, με το ζόρι μπορούσε να παρέχει υποτυπώδεις συνθήκες στέγασης σε 100 ανθρώπους. Δίπλα σε αυτό κατασκευάστηκε με μεγάλη καθυστέρηση ένα προαναχωρησιακό κέντρο. Δηλαδή μια φυλακή για όσους προορίζονταν για απέλαση. Το 2015 και το 2016 ξηλώθηκαν πολλές από τις κατασκευές που είχαν γίνει το 2013 και το 2014. Έγινε η περίφραξη του χώρου με διπλά συρματοπλέγματα, από αυτά που χρησιμοποιούνται σε ΝΑΤΟικά στρατόπεδα. Επίσης δημιουργήθηκαν οι βάσεις πάνω στις οποίες τοποθετήθηκαν κοντέινερ όπου στεγάζονται σήμερα οι υπηρεσίες πρώτης υποδοχής, καταγραφής και ασύλου. Μετά τους θανάτους προσφύγων τον Ιανουάριο, επισπεύσθηκε η τοποθέτηση νέων κοντέινερ για μεταστεγαστούν σε αυτά πρόσφυγες από τις σκηνές, οι οποίες συνεχίζουν να υπάρχουν ως σήμερα.
Το κολαστήριο της Μόριας σε καμία περίπτωση δεν παρέχει καταφύγιο σε πρόσφυγες και μετανάστες, τους επιβάλλει να ζουν μέσα σε καλοκαιρινές σκηνές το καταχείμωνο, με χιόνια, βροχές και παγωνιά και γι’ αυτό πέθαναν τρεις άνθρωποι το Ιανουάριο, το φαγητό είναι σκέτο ρύζι όπως μας είπαν οι ίδιοι οι πρόσφυγες. Ενώ είναι τουλάχιστον αστείο να λέγεται ότι παρέχεται υγειονομική περίθαλψη στους πρόσφυγες που βρίσκονται στο κέντρο κράτησης.
Η Ένωση Ιατρών ΕΣΥ Λέσβου έχει κατ’ επανάληψη καταγγείλει ότι η έλλειψη ιατρών στη Μόρια έχει ως συνέπεια να στέλνονται στο νοσοκομείο περιστατικά που δεν χρειάζονται νοσοκομειακής περίθαλψης. Οι πρόσφυγες πηγαίνουν στο νοσοκομείο χωρίς να τους συνοδεύει μεταφραστής και οι γιατροί ψάχνουν στα τυφλά να δουν από τι πάσχουν οι ασθενείς. Από το 2015, όταν έρχονταν κατά κύματα οι πρόσφυγες στη Λέσβο, ήταν φανερό ότι οι γιατροί που υπηρετούσαν στο Νοσοκομείο και στις πρωτοβάθμιες μονάδες υγείας του νησιού δεν επαρκούσαν να καλύψουν τις ανάγκες. Η κυβέρνηση αντί να στελεχώσει το Νοσοκομείο και το ΠΕΔΥ Μυτιλήνης με γιατρούς και νοσηλευτικό προσωπικό, έστειλε στο νησί μερικές διμοιρίες ΜΑΤ. Η ίδια τακτική ακολουθείται και σήμερα, οι πρόσφυγες χρειάζονται γιατρούς, ψυχολόγους, ψυχιάτρους, εκπαιδευτικούς και κοινωνικούς λειτουργούς κι κυβέρνηση συνεχίζει να στέλνει στο νησί ΜΑΤ, δαπανώντας κάθε χρόνο εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ για πρόσθετες αμοιβές.
Στις 29 Αυγούστου του 2013, στην τοπική εφημερίδα της Μυτιλήνης Εμπρός, η δημοσιογράφος Μαρίνα Πολλάτου έγραφε πως στις αρχές του Σεπτεμβρίου εκείνης της χρονιάς αναμενόταν να λειτουργήσει το Κέντρο Πρώτης Υποδοχής Παράνομων Μεταναστών Λέσβου, οι εργασίες κατασκευής του αναμένονταν να ολοκληρωθούν ως το τέλος του έτους. Αυτό είχε δηλώσει σε επίσκεψη του στην Μυτιλήνη, στις 11 Ιουλίου του 2013 ο τότε υπουργός Δημόσιας Τάξης Νίκος Δένδιας. Μερικούς μήνες νωρίτερα είχε αποφασισθεί το έργο να κατασκευαστεί με τις προαναφερόμενες αδιαφανείς διαδικασίες. Ήταν ένα δωράκι της κυβέρνησης ΝΔ-ΠΑΣΟΚ σε δικούς της εργολάβους. Ως το καλοκαίρι του 2015 είχε λειτουργήσει μόνο το κέντρο πρώτης υποδοχής, ενώ το λεγόμενο προαναχωρησιακό κέντρο παρέμενε κλειστό καθώς δεν είχαν ολοκληρωθεί οι εργασίες.
Είναι όμως εντυπωσιακό το πώς κατάφεραν οι κυβερνήσεις ΝΔ-ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ να ξοδέψουν περί τα 12 εκατομμύρια ευρώ για να κατασκευάσουν το έκτρωμα της Μόριας, μέσα στο οποίο ακόμη και σήμερα υπάρχουν άνθρωποι που διαμένουν σε σκηνές, κι όσοι διαμένουν σε κοντέινερ θεωρούνται προνομιούχοι. Οι τουαλέτες και τα λουτρά είναι ελάχιστα και σε άθλια κατάσταση, όπως είχαμε την ευκαιρία να διαπιστώσουμε τον περασμένο Φεβρουάριο. Τα λύματα φεύγουν από το κέντρο κράτησης με βυτία ή ρίχνονται στο ποτάμι, καθώς δεν κατασκευάστηκε αγωγός που να συνδέει την αποχέτευση του χώρου με τον βιολογικό καθαρισμό του οικισμού της Μόριας. Το αποτέλεσμα είναι μια απίστευτη δυσοσμία για τους πρόσφυγες και για τους κατοίκους του παρακείμενου οικισμού της Μόριας. Η έκταση που καταλαμβάνει το κέντρο είναι περί τα 45 στρέμματα σήμερα μέσα σε αυτό ζουν 2.500 άνθρωποι. Το 2015 είχαν φθάσει να ζουν μέσα και γύρω από αυτό 6.500 άνθρωποι.
Αυτή την περίοδο κατασκευάζεται, για δεύτερη φορά, προαναχωρησιακό κέντρο. Δηλαδή μια φυλακή μέσα σε αυτή την ιδιότυπη φυλακή της Μόριας. Εκεί σχεδιάζεται να κρατούνται όσοι πρόκειται να απελαθούν αλλά και όσοι χαρακτηρίζονται ως «παραβατικοί», οι οποίοι επίσης θα απελαύνονται, με βάση την ισχύουσα νομοθεσία.
Η παραγκούπολη από κοντέινερ και σκηνές της Μόριας, τα 12 εκατομμύρια ευρώ που πετάχτηκαν χωρίς να υπάρχει καμία κατασκευή που να μπορεί να δικαιολογήσει αυτό το ποσό, οι συμβάσεις με ΜΚΟ που διαχειρίζονται αθρόες κρατικές χρηματοδοτήσεις χωρίς να δίνουν λογαριασμό και χωρίς να προσφέρουν επαρκείς υπηρεσίες στους πρόσφυγες είναι η ακριβής αποτύπωση της μεταναστευτικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ή –ορθότερα– είναι η μια πλευρά αυτής της πολιτικής. Η άλλη πλευρά είναι οι πρόσφυγες οι οποίοι –αφού έχουν γλιτώσει από τους διακινητές, τις σφαίρες των «φρουρών» στην απέναντι ακτή και τα κύματα της θάλασσα– πεθαίνουν από το κρύο, τα ανήλικα ασυνόδευτα παιδιά που εξαφανίζονται, οι γυναίκες και οι νεαροί πρόσφυγες που διοχετεύονται σε δίκτυα πορνείας.
Έγκλημα και σκάνδαλο διαρκείας, που κάποιοι τολμούν να βαφτίζουν «επιτυχία» και «ανθρωπιά»…
