του Θανάση Σκαμνάκη
Ο Νοέμβρης του 1989, τότε η πανσέληνος δεν είχε τόση λάμψη όσο την προηγούμενη Δευτέρα, έχει μια περίεργη «λάμψη», από την πτώση του Τείχους του Βερολίνου. Στα χρόνια που ακολούθησαν, πολύ γρήγορα καταλάβαμε όλοι τι πήγαινε να πει. Αλλά έχει ενδιαφέρον να παρατηρήσουμε κάποιες σοβαρές ματιές σ’ εκείνα τα συμβάντα. Όπως εκείνη του Τζορτζ Στάινερ (τον περασμένο μήνα κυκλοφόρησε στην Ελλάδα το βιβλίο του Περί λόγου, τέχνης και ζωής, εκδ. Πατάκη, μετ. Γιωρ. Λαμπράκου). Σε ένα από τα άρθρα του, γραμμένο για τον Μπέρτολτ Μπρεχτ, το Σεπτέμβριο του 1990, γράφει:
«Το θορυβώδες λεφούσι που ξεχύθηκε προς τα δυτικά μέσα από τα ανοίγματα του Τείχους του Βερολίνου τον περασμένο Νοέμβριο άδειασε τα σουπερμάρκετ και τα βιντεοκλάμπ. Εντός ωρών δεν είχε μείνει ούτε φαστ φουντ ούτε αποσμητικό. Τα εμπορικά καταστήματα ξηλώθηκαν από μεγάλες ποσότητες βιντεοκασετών σοφτ και ενίοτε χαρντ πορνό… Με μάτια ορθάνοιχτα και συνειδητά, κινούμενοι στον ρυθμό του χέβι μέταλ και του ροκ, που, παράνομα ή απροκάλυπτα, ήταν οι ωδές της ελευθερίας σε όλη την Ανατολική Ευρώπη, οι νέοι και οι όχι τόσο νέοι έκαναν την πρώτη τηλεοπτική επανάσταση. Μόλις το Ντάλλας βρέθηκε στο δρόμο τους, μόλις οι κασέτες με τις δυτικές σαπουνόπερες και τις ροκ συναυλίες μπορούσαν να αναπαράγονται και να πωλούνται πέρα από τη «γραμμή Ντάλλας», ο κατακλυσμός και τα ξεφαντώματα ήταν αναπόφευκτα. Η τηλεόραση πυροδότησε το μεγάλο, άγριο κύμα προς μια καταναλωτική οικονομία και οργάνωσε (καταπληκτικά) το πραγματικό γιουρούσι…
Σιγά σιγά οι άνθρωποι ανατολικά του Βερολίνου …ξανακερδίζουν τον αυτοσεβασμό τους, την ελευθερία να κινούνται, την αίσθηση ενός δυνατού μέλλοντος… Η ιστορία αρχίζει να εισέρχεται ξανά στο αβέβαιο φως της αλήθειας. Ποτέ μετά το 1789 δεν ένιωσε η Ευρώπη τόσο ζωντανή, τόσο μεθυσμένη από δυνατότητες… Οι παλιές καμπάνες της Πράγας και της Κρακοβίας μπορούν να ακουστούν σε ένα σκοτεινό, μα ζωντανό έδαφος. Το Λένινγκραντ και η Οδησσός ανοίγουν και πάλι τα παράθυρά τους στο δυτικό φως… Μόνο ένας ανεύθυνος μανδαρίνος δε θα πανηγύριζε σε αυτή την εποχή της ελπίδας». Εν συνεχεία, ο Στάινερ αναφέρεται και σε κάποιες απώλειες, τις ορχήστρες που διαλύθηκαν, τον Γκαίτε που είναι «χασούρα στο σουπερμάρκετ» και άλλα.
Διαβάζοντας σήμερα εκείνες τις εκτιμήσεις, τις τόσο σοβαρές, μόνο ως ειρωνεία μπορείς να τις εκλάβεις!
