γράφει ο Ζάχος Ξύγκας-Γιαννακόπουλος
Το υποκείμενο στο οποίο η βία του κράτους ασκείται με πλήρη ατιμωρησία είναι ο αποκαλούμενος ‘’homo sacer’’, o ιερός άνθρωπος που αποκλείεται από τη νομική προστασία και μπορεί να θανατωθεί ατιμωρητί. Είναι αυτός από τον οποίο το οργανωμένο κράτος δεν απομυζά υπεραξία μέσω της εργασιακής του δύναμης, αλλά από τον οποίο αποκτά θεαματική ισχύ μέσω του ακόλαστου διαμελισμού του. Δεν μας φέρνει άραγε στο μυαλό η εικόνα που μόλις περιγράψαμε, υπό τον τίτλο του ‘’homo sacer’’, το σημερινό πρόσφυγα μετανάστη και το νομικό καθεστώς υπό το οποίο τελεί;
Οι σχεδιασμένοι πνιγμοί στα νερά της Μεσογείου χιλιάδων προσφύγων /μεταναστών, συνεχίζονται με τη μορφή του αργού βυθίσματος στα λασπόνερα των hot spots. Σε συνθήκες που σε τίποτα δεν θυμίζουν 21ο αιώνα, χιλιάδες άνθρωποι στοιβάζονται υποχρεωμένοι να επιβιώσουν σε στρατιωτικού τύπου πειράματα μακριά από συνθήκες υγιούς σίτισης, περίθαλψης, διαβίωσης και στέγασης.
Και φυσικά δεν περιμέναμε κάτι διαφορετικό από μια κυβέρνηση με στιβαρό ευρωπαϊκό προσανατολισμό, η οποία από τη μία επαιτεί για ευρωπαϊκή στήριξη και από την άλλη συνειδητοποιεί ότι οι φιλεύσπλαχνοι οικονομικοί της εταίροι, αφού συμμετείχαν ενεργά υποθάλποντας τους εμφύλιους πολέμους στη Μέση Ανατολή, τώρα στο ίδιο «ανθρωπιστικό» μοτίβο κλείνουν τις πόρτες σε αυτούς τους οποίους ανάγκασαν να εκριζωθούν. Το κράτος λοιπόν ως ο ανώτερος εμπορευματικός μηχανισμός στοιβάζει αυτούς τους ανθρώπους όπως ακριβώς έχει μάθει να κάνει με τα πάσης φύσεως εμπορεύματα που κατά καιρούς διαχειρίζεται, με τη μόνη διαφορά ότι για τα εμπορεύματα δεν υπάρχουν σύνορα.
Η άλλη όψη του ιδίου νομίσματος είναι βέβαια οι διάφορες ΜΚΟ. Εδώ η απολιτίκ φιλανθρωπία συνεχίζει την ιδεολογία της πολιτικής ουδετερότητας που πρώτο ευαγγελίζεται το κράτος. Οι κάθετες ιεραρχικές δομές διατηρούνται σε πλήρη αντίθεση με την οριζόντια έννοια της αλληλεγγύης. Τον τελευταίο καιρό όλοι εμείς οι κάτοικοι της Βορείου Ελλάδας γινόμαστε μάρτυρες ενός τραγικού παραδόξου. Εδώ και τόσο καιρό παρακολουθούμε ανθρώπους να μαντρώνονται κυριολεκτικά από τον άγρυπνο κατασταλτικό μηχανισμό του κράτους, ο οποίος έχει φτάσει σε σημείο να μην επιτρέπει την παροχή βοήθειας σε πρόσφυγες/μετανάστες από αλληλέγγυους παρά μόνο από ΜΚΟ. Ο επιχειρηματικός στόχος και σκοπός των μη κερδοσκοπικών κατά τα άλλα ΜΚΟ είναι άλλος και γνωστός. Οι άνθρωποι αυτοί αφού πρώτα αναγκάστηκαν να αφήσουν τα σπίτια τους λόγω των ιμπεριαλιστικών επεμβάσεων και της υποδαύλισης του πολέμου στις χώρες τους, αφού εξαπατήθηκαν από λαθρεμπόρους ή κόντεψαν να σφαγιαστούν από εμπόρους οργάνων, τώρα μαθαίνουν ότι είναι ανεπιθύμητοι και επικίνδυνοι μάλιστα για τη δημόσια υγεία, την οικονομία και την ασφάλεια των κρατών με τη συγκατάθεση ή και την ενεργητική συμμετοχή των οποίων αυτοί οι άνθρωποι εξορίστηκαν για πάντα από τον τόπο τους.
Πιο συγκεκριμένα η Βόρεια Ελλάδα ‘’φιλοξενεί’’ αυτή τη στιγμή περίπου το 50% του συνολικού αριθμού των προσφύγων/μεταναστών που βρίσκονται στην Ελλάδα. Η Βόρεια Ελλάδα μετατρέπεται ταχύτατα σε ένα απέραντο hot spot όπου οι φράχτες και τα συρματοπλέγματα συνιστούν την αρχή της φασίζουσας μικροαρχιτεκτονικής, που στόχος της είναι ο διαρκής διαχωρισμός: προσφύγων/μεταναστών από ντόπιους, προσφύγων από μετανάστες, προσφύγων ανάλογα με τον τόπο προέλευσής τους.
Η πλέον συγκλονιστική είναι η εικόνα που λαμβάνει τόπο στον μη τόπο της Ειδομένης. Στην Ειδομένη όπου βρίσκονται εγκλωβισμένοι περισσότεροι από 10.000 άνθρωποι μονάχα η στρατοκρατούμενη αστυνομία υποδηλώνει την παρουσία του απόντος κατά τα άλλα κράτος. Το μέρος είναι σχεδόν αποκλεισμένο για τους αλληλέγγυους που σε κάθε τους προσπάθεια να το προσεγγίσουν, ώστε να έρθουν σε επαφή με τους πρόσφυγες δίνοντάς τους πέρα από ορισμένα υλικά αγαθά και την ελπίδα που μονάχα οι δεσμοί αλληλεγγύης μεταγγίζουν, έρχονται αντιμέτωποι με τις ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις. Όπως ακριβώς ο τούρκικος και ο σκοπιανός, έτσι και ο ελληνικός κατασταλτικός μηχανισμός δείχνει όλη του τη βαναυσότητα σε αυτούς που τόλμησαν να μην πνιγούν και κατόρθωσαν να επιβιώσουν.
Η δομική αδυναμία του κράτους να επιμεληθεί με λογικές διαχείρισης έναν τέτοιο πληθυσμό γίνεται ακόμα προφανέστερη όταν συγκρίνουμε το παράδειγμα της Λάρισας και της Ειδομένης με αυτό του Χέρσου (3.852 πρόσφυγες στο πρώην στρατόπεδο Μαζαράκη). Από το στρατιωτικό μοντέλο της κρατικής παρέμβασης σε αυτό της διάχυσης ενός πληθυσμού σε μια περιοχή και ανάμειξης του με τους γηγενείς, η απόσταση είναι πολύ μεγάλη.
Μία παρόμοια κατάσταση επικρατεί στη Νέα Καρβάλη κοντά στην Καβάλα. 1500 άνθρωποι με ανάγκες σε είδη ρουχισμού και ιδίως παπούτσια, είναι στρατιωτικά αποκλεισμένοι από τους αλληλέγγυους και τους επιτρέπεται να δεχτούν βοήθεια μόνο από τις ΜΚΟ. Χειρότερη είναι η κατάσταση στα Διαβατά Θεσσαλονίκης, στο πρώην στρατόπεδο Αναγνωστοπούλου, όπου διαμένουν 2.211 άτομα. Εν τω μεταξύ ξεκίνησαν να καταφθάνουν πρόσφυγες στο λιμάνι Θεσσαλονίκης και να διαμένουν σε άδειες αποθήκες του λιμανιού, όπου η προσέγγιση από αλληλέγγυους δεν είναι επιτρεπτή απ’ το λιμενικό.
Σε ένα αναπτυγμένο σύγχρονο κράτος με τις τόσες θεσμικές διαμεσολαβήσεις και την αυστηρά ιεραρχική του γραφειοκρατία, οι άμεσες λύσεις είναι ένα σχεδόν ουτοπικό πρόταγμα. Είμαστε αντιμέτωποι με έναν κρατικό μηχανισμό εξίσου ιδεολογικά όσο και κατασταλτικά επανδρωμένο στον οποίο στεκόμαστε απέναντι γνωρίζοντας ταυτόχρονα ότι πρέπει να του ασκήσουμε πίεση και να διεκδικήσουμε τον δικό μας απαλλοτριωμένο πλούτο. Ο άνθρωπος είναι ενεργός μόνο όταν αισθάνεται ίσος με τους συνανθρώπους του. Γι’ αυτό και θεωρούμε την αλληλεγγύη ως το μόνο δυνατό ορίζοντα και την αντιπαραθέτουμε στην αστική φιλανθρωπία όπως αντιπαρατάσσουμε τη συμπόνια στον οίκτο. Ένα τέτοιο έμπρακτο παράδειγμα αλληλεγγύης μακριά από τις επιχειρηματικές βλέψεις των ΜΚΟ και της φασιστικού τύπου διαχειριστικές λογικές του κράτους είναι αυτό της κατάληψης του Ορφανοτροφείου στην Τούμπα Θεσσαλονίκης. Στον κατειλημμένο κοινωνικό χώρο-κέντρο αγώνα του Ορφανοτροφείου η αντιμετώπιση του Άλλου δεν ακολουθεί τη λογική της απλής παροχής βοήθειας σε ανθρώπους, σάμπως οι άνθρωποι αυτοί να είχαν πληγεί από μια φυσική καταστροφή. Οι άνθρωποι αυτοί γνωρίζουν πολύ καλά γιατί εκπατρίστηκαν και ακριβώς αυτές τις εμπειρίες μεταδίδουν στους ανθρώπους με τους οποίους έρχονται καθημερινά σε επαφή. Είναι θύματα ενός πολέμου που εξελίσσεται στη χώρα τους με συγκεκριμένους θύτες και όχι καταραμένα όντα ή χτυπημένοι από τη μοίρα.
Την δική τους απάντηση έδωσαν άλλωστε οι ίδιοι οι πρόσφυγες με την πορεία εξόδου από την Ειδομένη. Δεν ήταν κίνηση απελπισίας, ούτε ήταν το αποτέλεσμα “παραπληροφόρησης” και “υποκίνησης”, όπως υποστήριξαν τα ΜΜΕ και η κυβέρνηση. Οι περίπου 2.000 πρόσφυγες που σχημάτισαν τη μεγάλη πορεία προς τα φυλασσόμενα από πολυεθνική στρατιωτική δύναμη σύνορα έκαναν την μοναδική επιλογή που τους δίνει η Ευρώπη-φρούριο. Ήταν μια δυναμική πράξη αντίστασης και αγώνα, μια πολιτική πράξη που αμφισβήτησε έμπρακτα τα σιδερόφρακτα σύνορα, αρνήθηκε το μέλλον που επιφυλάσσει για αυτούς και τα παιδιά τους το ελληνικό κράτος και η ΕΕ. Οι πρόσφυγες όχι μόνο δεν υποκινήθηκαν, αλλά αντίθετα αυτοί είναι που μας υποκινούν να αναλάβουμε πιο ενεργή δράση για να σταματήσουμε την εγκληματική πολιτική της κυβέρνησης και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Να ανοίξουν τώρα για τους πρόσφυγες οι συνοριακές δίοδοι μεταξύ των χωρών της Ευρώπης. Όχι στην παρεμπόδιση των διαδρομών τους από στρατό και αστυνομία. Άμεση αποχώρηση του ΝΑΤΟ από το Αιγαίο. Όχι στη συμμετοχή του ΝΑΤΟ σε επιχειρήσεις ενάντια στους πρόσφυγες και σε δολοφονικές επαναπροωθήσεις.
Ασφαλής, ελεύθερη διέλευση από χερσαία και θαλάσσια σύνορα της Ελλάδας, για τους πρόσφυγες του πολέμου, της καταπίεσης και της φτώχιας. Να μπει τέλος στο έγκλημα στο Αιγαίο. Να σταματήσουν οι δολοφονικές επιχειρήσεις αποτροπής και επαναπροώθησης της Frontex και της ελληνικής συνοριοφυλακής. Όχι σε δημιουργία Ευρωπαϊκής συνοριοφυλακής-ακτοφυλακής. Να πέσει ο φράχτης του Έβρου. Κανένας φράχτης στην Ευρώπη. Όχι στην Ευρώπη-φρούριο.
Όχι στον εγκλεισμό και την γκετοποίηση των προσφύγων, όχι στα στρατόπεδα συγκέντρωσης, στα hot spot και τα μέτρα διαλογής. Όχι στη στρατιωτικοποίηση της διαχείρισης του προσφυγικού.
Όχι στην ποινικοποίηση της μετανάστευσης. Νομιμοποίηση και πλήρη δικαιώματα για τους οικονομικούς και πολιτικούς πρόσφυγες. Όχι στις διώξεις αλληλέγγυων για βοήθεια στους πρόσφυγες. Κατάργηση της ποινικοποίησης της βοήθειας στους πρόσφυγες.
Κατάργηση των συνθηκών του Δουβλίνου. Δικαίωμα στο άσυλο. Προστασία των προσφύγων-μεταναστών από τα κυκλώματα εκμετάλλευσης. Πρόνοια και φροντίδα για τους ανήλικους. Κατάλληλα δημόσια κτίρια και δομές.
