Τέσσερεις ημέρες πριν από το κρίσιμο δημοψήφισμα της ερχόμενης Πέμπτης για την ανεξαρτησία της Σκωτίας ο τρόμος έχει καταλάβει για τα καλά την Αγγλία. Για πρώτη φορά φαίνεται πλέον καθαρά ότι η Σκωτία είναι πολύ κοντά στην ανεξαρτησία, όπως δείχνουν οι απειλές και οι ανοιχτοί εκβιασμοί από την κυρίαρχη τάξη στην Αγγλία. Ο λόγος είναι πολύ απλός: Σύμφωνα με τη βρετανική Τέλετότε αυτό θα σήμαινε καταστροφή για τη βρετανική οικονομία. «Έρχεται σύντομα το τέλος του Ηνωμένου Βασιλείου;» διερωτάται το γαλλικό περιοδικό Νουβέλ Ομπσερβατέρ. «Όποιο κι αν είναι το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος, η Σκωτία θα έχει πλέον πολύ μεγαλύτερη αυτονομία από την Αγγλία» λέει το γαλλικό περιοδικό. Η απόσχιση του αρχαίου βασιλείου της Σκωτίας, ενός εκ των αρχαιότερων εθνών στην Ευρώπη, πρέπει μάλλον να θεωρείται σίγουρη. Δεν είναι μόνο οι περισσότερες δημοσκοπήσεις που δίνουν ισχυρό προβάδισμα στο «Ναι». Είναι η πεποίθηση που έχουν πλέον πλατιά κοινωνικά στρώματα ότι η ζωή τους θα βελτιωθεί σημαντικά σε μια ανεξάρτητη και πολύ πλούσια χώρα με τεράστια αποθέματα πετρελαίου και ισχυρή τουριστική βιομηχανία. Όπως λέει ο Μάικλ Κίτινγκ, καθηγητής της Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο του Αμπερντίν, «η ώθηση των Σκωτσέζων υπέρ της ανεξαρτησίας είναι αποτέλεσμα 40 ετών σοσιαλδημοκρατικής Σκωτίας, που στηρίζει το κράτος πρόνοιας, απέναντι στη βρετανική εξουσία που κυριαρχείται από τον νεοφιλελευθερισμό».
Το αποτέλεσμά του δεν θα επηρεάσει όμως μόνο την ενότητα του Ηνωμένου Βασιλείου, αλλά θα ανοίξει τον ασκό του Αιόλου για την αλλαγή των συνόρων σε πολλές περιοχές της Ευρώπης. Άλλωστε σε λιγότερο από δύο μήνες οι Καταλανοί έχουν επίσης προκηρύξει δημοψήφισμα για την απόσχιση της Καταλονίας από την Ισπανία, αν και η κυβέρνηση της Μαδρίτης το έχει χαρακτηρίσει από τώρα «παράνομο». «Η κατάσταση θυμίζει… τρένο πριν από τη μετωπική σύγκρουση με ένα άλλο που έρχεται από την αντίθετη κατεύθυνση. Ουδείς γνωρίζει τι πρόκειται να συμβεί» λέει ο καθηγητής Κίτινγκ.
Η έκβαση των αναμετρήσεων στη Σκωτία και την Καταλονία θα κρίνει σε μεγάλο βαθμό αν η σπίθα της ανεξαρτησίας θα μετατραπεί σε πυρκαγιά που θα αγκαλιάσει και τις υπόλοιπες… 27 περιοχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στις οποίες υπάρχουν αυτονομιστικά κινήματα που διεκδικούν την ανεξαρτησία τους: Στην Ισπανία η Χώρα των Βάσκων και η Γαλικία, στη Μεγάλη Βρετανία η Ουαλία, η Βόρεια Ιρλανδία, το Γιορκσάιρ και η Κορνουάλη, στη Γαλλία η Βρετάνη, η Αλσατία και η Κορσική, στο Βέλγιο η Φλάνδρα, στην Ιταλία η Σαβοΐα, το Νότιο Τιρόλο, το Φριούλι, το Βένετο, η Λομβαρδία, η Σαρδηνία και η Σικελία, στην Κροατία η χερσόνησος της Ίστριας και η Δαλματία, στη Σερβία η Βοϊβοντίνα, στη Ρουμανία η περιοχή Μπανάτ και η Τρανσυλβανία, η Νότια Σλοβακία, η Σιλεσία στην Πολωνία και η Μοραβία στην Τσεχία είναι μόνο μερικά παραδείγματα περιφερειών στην Ευρώπη που ζητούν ανεξαρτησία ή αυτονομία. Αναμφίβολα αυτά τα αυτονομιστικά κινήματα δεν είναι το ίδιο σημαντικά με εκείνα της Σκωτίας ή της Καταλονίας, αλλά δείχνουν την τάση.
Τι κοινό έχουν όλες αυτές οι περιοχές στην Ευρώπη που ζητούν ανεξαρτησία: Κατά κανόνα είναι οι πλουσιότερες περιοχές εντός των εθνικών ορίων, όπου το σύνθημα που επικρατεί είναι απλό: Γιατί να πληρώνουμε εμείς τη φτώχεια των άλλων περιοχών της χώρας;
