Τα ημέτερα ΜΜΕ, οι χορηγοί κι ένα ανεπιθύμητο… σώβρακο
του Διονύση Ελευθεράτου
Διττή πάλι η ποδοσφαιρική πραγματικότητα. Στα γήπεδα της Βραζιλίας διεξάγονται ματς των οποίων η ποιότητα κυμαίνεται από το «καλό» έως το «υπέροχο» (εξηγήσεις υπάρχουν, αλλά δεν αφορούν το παρόν σημείωμα). Έξω από αυτά, στους δρόμους, η οργή δεν έχει γίνει παντελώς σιωπηρή – όσο κι αν οι κάμερες στερούνται πλέον προθυμίας να την «τιμήσουν», ακόμη κι όταν εκδηλώνεται. Πλαστικές σφαίρες έριξε προσφάτως η αστυνομία στο Σάο Πάολο, για να διαλύσει μια συγκέντρωση που αξίωνε την απελευθέρωση φυλακισμένων διαδηλωτών.
Είναι βέβαιο ότι, τηρουμένων των αναλογιών, το Μουντιάλ αυτό θα το θυμόμαστε στο μέλλον όπως τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1968. Υπογραμμίζουμε το «τηρουμένων των αναλογιών», διότι τότε η κτηνωδία των μεξικανικών αρχών αφαίρεσε τη ζωή εκατοντάδων ανθρώπων – φοιτητών κυρίως. Αδύνατον να ξεχάσεις τη θηριωδία του μισητού καθεστώτος. Αδύνατον να ξεχάσεις τις υψωμένες γροθιές της «μαύρης δύναμης», στο ολυμπιακό βάθρο, κατά την απονομή του χρυσού μεταλλίου της σκυταλοδρομίας 4Χ400 στην ομάδα των ΗΠΑ. Αδύνατον να ξεχάσεις την εκπληκτική επίδοση του Μπίμον στο άλμα εις μήκος ή τον «ακροβάτη» Φόσμπερι, τον άνθρωπο που καθιέρωσε το άλμα εις ύψος με την πλάτη, αλλάζοντας το ίδιο το άθλημα.
Ναι, κάπως έτσι θα θυμόμαστε και το Μουντιάλ της Βραζιλίας: Για την ανέγερση των σκανδαλωδώς πανάκριβων γηπέδων. Για την εξέγερση του κόσμου που λατρεύει την μπάλα, αλλά δεν ανέχεται άλλο τους «νταβατζήδες» της. Για την έγερση τόσων ανθρώπων, την ώρα των πολλών πανέμορφων γκολ.
Δεν έχει νόημα εν προκειμένω να διαχωρίσεις «σημαντικά» και «ασήμαντα». Όραση, κρίση και μνήμη δεν αγαπούν κανενός είδους αναχωρητισμό, ούτε έχουν το κουσούρι να ανακαλύπτουν ανύπαρκτες σχέσεις «αιτίου κι αιτιατού». Τον διαχρονικό κυνισμό του «εκλαμπρότατου» κηφηναριού της FIFA τον απειλούν οι παρακαταθήκες των ανθρώπων που εξεγέρθηκαν κι όχι η προσποιητή, τεχνητή «αδιαφορία» για τα σλάλομ του Μέσι ή για τα σουτ του Ρόμπεν. Εκτός εάν μιλάμε για τους παγίως αδιάφορους και τις παγίως αδιάφορες, οπότε ας μην ενδύεται «ριζοσπαστικό – πολιτικό» μανδύα αυτός ο «σνομπισμός».
Ευτυχώς πάντως που οι κώδικες της ποδοσφαιρικής βιομηχανίας, τα «θέλω» των εμπόρων του δημοφιλέστερου παγκοσμίως αθλήματος, ενίοτε παράγουν και… τερατάκια λιγότερο «βαριά». Κινδυνεύει, λέει, να τιμωρηθεί με βαρύ πρόστιμο ο βραζιλιάνος άσος Νεϊμάρ. Η FIFA ερευνά με τη δέουσα προσοχή την περίπτωσή του. Αχός βαρύς ακούγεται, πολλές μουρμούρες πέφτουν… Μήπως κανέναν χτύπησε, πήρε κάνα χαπάκι; Μηδέ κανένα χτύπησε, μηδέ πήρε χαπάκι. Φορούσε άλλου χορηγού -και παρδαλό- βρακάκι!
Ω, ναι, κυρίες και κύριοι… Αυτό ήταν το έγκλημα του Νεϊμάρ: κατά τη διάρκεια του ματς Βραζιλία – Καμερούν κάποια στιγμή τραβήχτηκε προς τα κάτω το σορτσάκι του και τότε φάνηκε πως το εσώρουχό του, ένα στα χρώματα της Βραζιλίας, δεν ήταν του… κανονικού χορηγού. Σύμφωνα με μια εκδοχή το «τράβηγμα» δεν ήταν τυχαίο – ο παίκτης ήθελε όντως να φανεί η φίρμα. Είτε επρόκειτο για ατύχημα είτε για έμμεση διαφήμιση, η FIFA δεν τα σηκώνει αυτά. Σε τελική ανάλυση δεν γίνεται να εισπράττει (στη δεύτερη εκδοχή) ο αθλητής και αυτή να μένει εκτός μοιρασιάς.
Νοέμβριος του 2004 ήταν όταν ο Πιρές, παίκτης της εθνικής Γαλλίας, κλήθηκε σε απολογία ενώπιον της ποδοσφαιρικής ομοσπονδίας της χώρας. Το ατόπημά του; Εμφανίστηκε σε τηλεοπτική εκπομπή με φανελάκι της Πούμα, μολονότι ως διεθνής όφειλε να φορά Αντίντας ή απλώς… πολιτικά ρούχα. Επί μία ώρα κι ένα τέταρτο απολογήθηκε ο δύσμοιρος Πιρές – ούτε ύποπτος για συμμετοχή στο χτύπημα της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 να ήταν… Απέφυγε την τιμωρία με ένα στεντόρειο «συγγνώμη» και με τη διαβεβαίωση ότι δεν επρόκειτο να το ξανακάνει.
Πολλοί τότε αναρωτήθηκαν: πού ακριβώς θα σταματήσει το «αποφασίζομεν και διατάσσομεν» των χορηγών; Αν ο Πιρές κλήθηκε για «ανάρμοστη περιβολή» σε μια τηλεοπτική εκπομπή, πόσο απέχει η ημέρα κατά την οποία οι κανόνες ένδυσης-υπόδησης θα δεσμεύουν κάθε δημόσια εμφάνιση ενός αθλητή; Κι αν η ποδοσφαιρική ομάδα διαφημίζει στη φανέλα φίρμα αυτοκινήτου ή κινητού κι ένας παίκτης της φωτογραφηθεί -ας πούμε για κάποιο λάιφ στάιλ περιοδικό- με το άλλης μάρκας όχημα ή τηλέφωνό του; Θα έχει «τραβήγματα»; Δέκα χρόνια αργότερα τα ερωτήματα αυτά ηχούν εξόχως ήπια: ακόμη και τα σώβρακα θα ελέγχονται, γατάκια, και σ’ όποιον αρέσει… Επειδή δε η πρόληψη είναι προτιμότερη τής εκ των υστέρων τιμωρίας (τότε το «κακό» έχει ήδη γίνει), ίσως μια καλή λύση θα ήταν να αγωνίζονται εφεξής οι παίκτες με σκελέες. Θα εξαλειφθεί έτσι ο κίνδυνος της -εκούσιας ή ακούσιας- εμφάνισης κάποιου μη εγκεκριμένου εσωρούχου. Αφήστε που η FIFA μπορεί να στηριχτεί στον τέως ποδοσφαιράνθρωπο, νυν σχεδιαστή ρούχων Μπέκαμ, ο οποίος πριν από τρία χρόνια παρουσίασε ένα είδος σκελέας. Φαντάζεστε το σύνθημα ή μάλλον το τραγούδι, στο ρυθμό των «καβουριών» του Τσιτσάνη; «Και στο Κατάρ, θα είναι ωραία, με του Μπε, με του Μπέκαμ τη σκελέα».
Εμπόριο του ποδοσφαίρου βεβαίως δεν νοείται δίχως εμπόριο «τσιτωμένων» συναισθημάτων, εκ μέρους του -«έμπειρου» και εξειδικευμένου, σε κάτι τέτοια- Τύπου. Γράφαμε πριν από μία εβδομάδα ότι τα ελληνικά αθλητικά ΜΜΕ ανέκαθεν «ξίνιζαν» με τον Σάντος, διότι η μετρημένη συμπεριφορά του δεν έδινε αφορμές για «πιασάρικες» ιστορίες έντονης φόρτισης. Τι ήταν να το γράψουμε; Αποδείχθηκε για πολλοστή φορά ότι οι αφορμές εφευρίσκονται πανεύκολα, αν «χρειάζεται». Κι όταν η ομάδα αποχαιρετά το Μουντιάλ «χρειάζεται», διότι επείγει ένας «δυνατός επίλογος». Τι θα πουληθεί μέχρι να «ζεσταθούν» για τα καλά τα θερινά μεταγραφικά σενάρια;
Είπε ο Σάντος σε μέσο ενημέρωσης της χώρας του ότι στο κρίσιμο ματς με την Κόστα Ρίκα 2-3 παίκτες της ομάδας περισσότερο «κυνηγούσαν» ένα προσωπικό, ιστορικό γκολ παρά επιδείκνυαν το αναγκαίο ομαδικό πνεύμα. Είπε εν ολίγοις κάτι που με… απείρως λιγότερη «κομψότητα» εκστομιζόταν σε αρκετές παρέες τηλεθεατών αλλά και σε δημοσιογραφικά γραφεία. Προφανώς όμως ο Σάντος δεν είχε το δικαίωμα να εκφέρει την ίδια άποψη. Ούτε καν έπειτα από την ολοκλήρωση της -ωραίας και επιτυχημένης, ομολογουμένως- περιπέτειας της ομάδας στο Μουντιάλ. Τα εν οίκω μη εν δήμω, έστω και πορτογαλικώ δήμω…
Διάβολε, όταν ο παλιός προπονητής της Λίβερπουλ Μπλι Σάνκλι έλεγε πως το ποδόσφαιρο αναπαράγει ως άθλημα το σοσιαλιστικό πνεύμα, μάλλον δεν φανταζόταν ότι η αναπαραγωγή αυτή θα αναβίωνε και τον «δημοκρατικό συγκεντρωτισμό! Άρχισε λοιπόν η «πώληση» του πνεύματος του «Ελληναρά»…. Ο Σάντος, που μίλησε για 2-3 παίκτες, πρόσβαλε (!) συνολικά την ομάδα, ει μη κι αυτό ακόμη το έθνος που τον φιλοξένησε. Στο χωρό των… θιγμένων, των επικριτών του προπονητή βρέθηκε κι ο Γ. Αλαφούζος. Α, να χαθείτε συκοφάντες, που αμφισβητούσατε πως το εφοπλιστικό κεφάλαιο έχει πατρίδα και την τιμά…
Αχ, μπαλίτσα, σε ποια ναρκοπέδια υποχρεώνεσαι να κινείσαι!…
ΥΓ: Η στήλη φαντάζεται ότι διατηρεί το δικαίωμα να δημοσιοποιήσει την προτίμησή της στη συνέχεια του Μουντιάλ: Βάμος Αρτζεντίνα! (Αλλά είσαι χλομή, ανάθεμά σε…)
