Γιώργος Μουρμούρης
Πύλος όπως Φαρμακονήσι
Ανατριχιαστικές ομοιότητες με το έγκλημα στο Φαρμακονήσι, για το οποίο η Ελλάδα καταδικάστηκε το καλοκαίρι του 2022 από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, παρουσιάζουν οι εξελίξεις γύρω από το ναυάγιο στην Πύλο. Δεν είναι μόνο οι μαρτυρίες των επιζησάντων οι οποίες εκθέτουν το Λιμενικό, αλλά και οι χειρισμοί των αρχών που θυμίζουν την προσπάθεια συγκάλυψης που στήθηκε ήδη από τις πρώτες ώρες του εγκλήματος στα νερά του Αιγαίου. Κινήσεις που δείχνουν ότι το modus operandi των ελληνικών και ευρωπαϊκών αρχών, εννέα χρόνια και πολλές χιλιάδες νεκρούς μετά το Φαρμακονήσι, παραμένει σε γενικές γραμμές ίδιο. Ας πάρουμε τα πράγματα με τη σειρά.
1. Το σχοινί
Τα περί προσπάθειας ρυμούλκησης του υπερφορτωμένου σκάφους με σχοινί από πλοίο του Λιμενικού δεν αναφέρονταν στις πρώτες ανακοινώσεις του Σώματος. Όταν όμως, παρά την «υγειονομική ζώνη» που επιχειρήθηκε να στηθεί γύρω τους, οι διασωθέντες άρχισαν να μιλάνε, ήδη από την αποθήκη στην Καλαμάτα (στην αντιπροσωπεία της ΑΝΤΑΡΣΥΑ, αλλά και στους Α. Τσίπρα και Κ. Αρσένη), η ανατροπή του σκάφους συνδέθηκε με επιχείρηση ρυμούλκησής του από το Λιμενικό. Το ότι η ανατροπή του σκάφους επήλθε κατά την απόπειρα ρυμούλκησής του από το ελληνικό λιμενικό επανέλαβαν πρόσφυγες και στη Μαλακάσα την Κυριακή το απόγευμα, μιλώντας σε κλιμάκιο της ΑΝΤΑΡΣΥΑ, μέσα από τα κάγκελα, αφού η διοίκηση του καταυλισμού και το υπουργείο Μετανάστευσης δεν επέτρεψαν στην αντιπροσωπεία να εισέλθει στο εσωτερικό του. Η ομοβροντία μαρτυριών, που βγήκαν και σε διεθνή ΜΜΕ, ανάγκασε το Λιμενικό να αλλάξει την επίσημη αφήγηση, παραδεχόμενο ότι επιχειρήθηκε ρυμούλκηση του σκάφους αλλά πολύ ώρα πριν τη βύθισή του.
2. Η ταχύτητα
Με την επιχείρηση ρυμούλκησης του σκάφους να θεωρείται πλέον δεδομένη, το ερώτημα που γεννάται είναι: Με τι ταχύτητα επιχειρήθηκε να ρυμουλκηθεί το σκάφος; Στην περίπτωση του Φαρμακονησίου, οι διασωθέντες κατήγγειλαν ότι η βάρκα τους τραβήχτηκε με μεγάλη ταχύτητα και ελιγμούς, παρά τη σφοδρή θαλασσοταραχή, προς τα τουρκικά παράλια.
Στην περίπτωση της Πύλου, οι διασωθέντες αναφέρουν ότι αρχικά το σκάφος του λιμενικού άρχισε να τραβά αργά το υπερφορτωμένο αλιευτικό, όμως κάποια στιγμή ανέπτυξε ταχύτητα. «Το ελληνικό πλοίο ξεκίνησε να μας τραβάει για να μας πάει Ελλάδα […], όταν πάτησαν γκάζι και ζητάω συγνώμη που το αναφέρω, τότε το πλοίο μας βυθίστηκε», ανέφερε ένας εκ των διασωθέντων. «Το ελληνικό πλοίο ανέπτυξε ταχύτητα και εμείς φωνάζαμε στα αγγλικά “στοπ’’, όλοι φωνάζαμε αλλά αυτοί δεν μας καταλάβαιναν», σημείωσε άλλος πρόσφυγας. Ειδικός απεσταλμένος του ΟΗΕ, επικαλούμενος μαρτυρίες, ανέφερε ότι η ελληνική ακτοφυλακή φαίνεται πως επιχείρησε με κάποιον ελιγμό να απομακρύνει το πλοίο από την ελληνική περιοχή έρευνας και διάσωσης, ώστε να κατευθυνθεί σε άλλη χώρα.
Οι μαρτυρίες των ναυαγών αναφέρουν πως το σκάφος ανατράπηκε σε προσπάθεια ρυμούλκησης από το Λιμενικό
3. Οι χρόνοι
Αντιφάσεις στο επίσημο αφήγημα των ελληνικών αρχών προκύπτουν και ως προς τον χρόνο κατά τον οποίον εκτυλίχθηκαν όσα έλαβαν χώρα πριν το ναυάγιο. Στην αρχική παρουσίαση του χρονολογίου της υπόθεσης, το Λιμενικό υποστήριζε ότι από το πρωί της Τρίτης 13 Ιουνίου έως και τις 1.40 π.μ. της 14ης Ιουνίου το πλοιάριο κινούταν προς την Ιταλία, χωρίς να ζητά συνδρομή από την Ελλάδα, διατηρώντας σταθερή πορεία και ταχύτητα. Ανεξαρτήτως του πώς ακριβώς θεωρήθηκε ότι ένα καταφανώς υπερφορτωμένο και μη αξιόπλοο σκάφος θεωρήθηκε ότι… δεν χρειάζεται βοήθεια, η ανακοίνωση των ελληνικών αρχών, ξανά, διαψεύδεται από τα γεγονότα. Όπως αποκάλυψε το BBC, αναλύοντας τη θαλάσσια κυκλοφορία γύρω από το σκάφος, το πλοιάριο των προσφύγων βρισκόταν ακινητοποιημένο επί σχεδόν επτά ώρες, με παραπλέοντα σκάφη να το προσεγγίζουν, επιχειρώντας να διανείμουν στους επιβαίνοντες είδη πρώτης ανάγκης. Σημειώνεται ότι αντιφάσεις ως προς τους χρόνους υπήρχαν και στην υπόθεση του Φαρμακονησίου, με τον εντοπισμό της βάρκας από τις ελληνικές αρχές να τοποθετείται εναλλακτικά στις 12.35 π.μ., στη 1.25 π.μ. στη 01.45 π.μ. και στις 02.00 π.μ..
4. Οι καταθέσεις
Οι παραπάνω αντιφάσεις δημιουργούν πολλά μελανά σημεία γύρω από τη στάση του Λιμενικού, καταδεικνύοντας ότι, λίαν επιεικώς, οι ελληνικές αρχές κάτι προσπαθούν να κρύψουν. Αυτό όμως που μοιάζει με πιστή αντιγραφή του Φαρμακονησίου, είναι η διαχείριση των καταθέσεων των επιζησάντων. Το 2014, μετά το ναυάγιο –και αφού υποβλήθηκαν σε απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση– οι διασωθέντες κατέθεσαν δύο φορές για τα γεγονότα. Οι πρώτες καταθέσεις δόθηκαν στη Λέρο, ενώπιον του Λιμενικού Σώματος, ενώ οι δεύτερες στο Ναυτοδικείο Πειραιά, λίγες ημέρες αργότερα.
Στις πρώτες καταθέσεις οι πρόσφυγες εμφανίζονταν να αποδίδουν το ναυάγιο σε… λάθος χειρισμούς των ίδιων, λέγοντας μάλιστα ότι το λιμενικό επιχείρησε να τους βοηθήσει. «Μαζευτήκαμε όλοι στη μία πλευρά να δούμε τι έχει συμβεί και γι’ αυτό αναποδογύρισε η βάρκα και πέσαμε στη θάλασσα», ανέφερε μεταξύ άλλων ένας εκ των προσφύγων. Η κατάθεση του ίδιου ανθρώπου λίγες ημέρες αργότερα, στο Ναυτοδικείο Πειραιά, ήταν εντελώς διαφορετική.
Ο ίδιος πρόσφυγας ανέφερε ότι το Λιμενικό άρχισε να τους ρυμουλκεί με πολύ μεγάλη ταχύτητα προς τα τουρκικά παράλια. «Έκαναν επίτηδες ελιγμούς για να μπει περισσότερο νερό στο δικό μας σκάφος. […]. Είδα με τα μάτια μου έναν λιμενικό να δίνει εντολή σε κάποιον άλλον, ο οποίος με ένα μαχαίρι έκοψε το σχοινί που συγκρατούσε τα δύο σκάφη. Αμέσως το δικό μας σκάφος άρχισε να βυθίζεται», ανέφερε μεταξύ άλλων.
Αντίστοιχες μεθοδεύσεις φαίνεται πως έχουν επιδιωχθεί και στην περίπτωση της Πύλου. Στις πρώτες καταθέσεις, που δίνονται στο Λιμενικό, οι διασωθέντες εμφανίζονται να αναφέρουν γενικόλογα ότι «κάποια στιγμή το βράδυ ήρθε ένα πλοίο του Λιμενικού για βοήθεια και ξαφνικά το πλοίο τούμπαρε και βρεθήκαμε στο νερό. Τότε αυτοί μας έσωσαν με φουσκωτή βάρκα». Καταθέτοντας όμως, ακολούθως, στην ανακρίτρια Καλαμάτας, οι ίδιοι πρόσφυγες δίνουν μια εντελώς διαφορετική εικόνα, με την έμφαση να δίνεται στην απόπειρα ρυμούλκησης του υπερφορτωμένου σκάφους από το Λιμενικό.
Δημοσιεύθηκε στο ΠΡΙΝ στις 24-06-2023
