Δημήτρης Τζιαντζής,
▸ Έκρηξη τιμών τον πρώτο μήνα του 2023 δείχνουν τα νέα τιμολόγια
Ακόμα δεν έχουμε συνέλθει από τις τιμές-σοκ του γιορτινού τραπεζιού και όμως όλα δείχνουν πως τα χειρότερα έρχονται. Ποδαρικό με ανατιμήσεις σε εκατοντάδες είδη πρώτης ανάγκης θα κάνει το 2023, σύμφωνα με τα στοιχεία από τους νέους τιμοκαταλόγους των προμηθευτών στα σουπερμάρκετ και τις πληροφορίες από τους «παράγοντες της αγοράς». Οι αυξήσεις αναμένεται μεσοσταθμικά να φτάσουν το 10-15%, ενώ σε πολλά είδη αγγίζουν το 30%. Οι αυξήσεις αφορούν τουλάχιστον 500 βασικά αγαθά, όπως είναι τα τρόφιμα, εκτροχιάζοντας ακόμη περισσότερο τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς και εξαϋλώνοντας τα επικοινωνιακά τρικ όπως το καλάθι του νοικοκυριού και το λεγόμενο market pass. Η πρόσφατη διεθνής και ελληνική εμπειρία, άλλωστε, δείχνει πως τα ψίχουλα «ελεημοσύνης», χωρίς πάταξη της αισχροκέρδειας και παρέμβαση-μαχαίρι στους μηχανισμούς που διαμορφώνουν τις τιμές, οδηγούν σε νέο γύρο αυξήσεων που εξαϋλώνει τις παροχές αυτές. Υπενθυμίζεται πως, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, σε ετήσια βάση οι τιμές στο ψωμί και στα δημητριακά αυξήθηκαν κατά 18,7%, στα κρέατα 16,7%, στα ψάρια 1,9%, στα γαλακτοκομικά και στα αυγά 25,3%, στα έλαια και στα λίπη 20,4%, στα λαχανικά 12,6%, στη ζάχαρη, στις σοκολάτες, στα γλυκά και στα παγωτά 6,1%, στον καφέ 13,4%, στο μεταλλικό νερό, στα αναψυκτικά και στους χυμούς φρούτων κατά 8,6%.
Παρανάλωμα τα 73 λεπτά τη μέρα του «food pass» πριν καν μπει ο Φλεβάρης
Το γενικότερο σκηνικό διαγράφεται εφιαλτικό, καθώς αυτές οι αυξήσεις συνδυάζονται με την ασφυξία που θα φέρουν οι συνεχείς αυξήσεις επιτοκίων έως τον Ιούλιο, που προαναγγέλλουν τα γεράκια της ΕΚΤ. «Είμαστε μόλις στην αρχή του δεύτερου ημιχρόνου», είπε ο κεντρικός τραπεζίτης της Ολλανδίας, Κλάας Νοτ. Ο ρυθμός θα εξαρτηθεί «από το βάθος της ύφεσης». Η πρόσφατη εμπειρία έδειξε ότι τα ληστρικά επιτόκια φορτώνονται αυτούσια στις πλάτες των δανειοληπτών, με μεγάλη μονομερή αύξηση των δανειακών δόσεων. Καμία ανακούφιση στα λαϊκά νοικοκυριά δεν αναμένεται να προσφέρει ο πολυδιαφημισμένος «μηχανισμός ελέγχου» της Κομισιόν στις τιμές διαπραγμάτευσης του φυσικού αερίου, καθώς το μέτρο πάρθηκε με κριτήριο τα κέρδη των μεγάλων παρόχων και τη διασφάλιση της απρόσκοπτης λειτουργίας του Χρηματιστηρίου Ενέργειας, όχι τη μείωση της τιμής στους λογαριασμούς ρεύματος και θέρμανσης.
Ο άλλος τρόπος ελέγχου των τιμών στα βασικά είδη διατροφής αφορά τη μείωση έως και την κατάργηση του ΦΠΑ και των ειδικών φόρων, με τον ΣΥΡΙΖΑ να κινείται στους ρυθμούς του «καν’ το όπως ο Σάντσεθ» της Ισπανίας. Ωστόσο, το μέτρο που θα εφαρμοστεί στην Ισπανία αφορά μόνο ορισμένα είδη (από 4% σε 0% σε ψωμί, αλεύρι, γάλα, τυρί, αυγά, φρούτα, λαχανικά, πατάτες, δημητριακά) μέσα σε έναν ωκεανό ακρίβειαςς και δεν αντισταθμίζει τις ληστρικές αυξήσεις.
Επιπλέον το έκτακτο επίδομα που θα δοθεί στην Ισπανία με εισοδηματικά κριτήρια είναι συγκρίσιμο με την κοροϊδία του αντίστοιχου ελληνικού, με τη διαφορά ότι θα δοθεί εφάπαξ και σε λιγότερους. Η ελληνική κυβέρνηση, από την άλλη, συνεχίζει να αρνείται πεισματικά να συζητήσει οποιαδήποτε μείωση του ΦΠΑ στα τρόφιμα, με τη δικαιολογία ότι «θα εκτροχιαστεί ο προϋπολογισμός» και πως το μέτρο δεν θα φτάσει ποτέ στον καταναλωτή. «Οι εταιρείες θα κρατούσαν τη μείωση για τον εαυτό τους», ισχυρίζεται ο Θ. Σκυλακάκης. Μπροστά σε αυτό το σκηνικό το σύνθημα «δεν θα παγώσουμε για τα κέρδη τους» γίνεται πιο επίκαιρο από ποτέ, όπως και ο αγώνας για αυξήσεις στους μισθούς πάνω από το όριο του πληθωρισμού και πραγματικές μειώσεις αντί για «ελεημοσύνη» σε ενέργεια και βασικά αγαθά.
