Δημήτρης Γρηγορόπουλος
1969 ● Ο Αμπιμαέλ Γκουσμάν
ιδρύει το κομμουνιστικό κόμμα
Φωτεινό Μονοπάτι.
1980 ● Κλιμακώνεται η επαναστατική δράση της οργάνωσης.
1982 ● Οι επαναστάτες καταλαμβάνουν την πρωτεύουσα
της περιοχής Αγιαγκούτσο.
1989 ● Η οικονομική κρίση
ενισχύει το αντάρτικο.
1992, Σεπτέμβριος ● Η ισχύς του Φωτεινού Μονοπατιού φτάνει
στο απόγειό της.
1992, 12 Σεπτεμβρίου ●
Ο Γκουσμάν συλλαμβάνεται.
2021, 11 Σεπτεμβρίου ●
Ο Γκουσμάν πεθαίνει στη φυλακή. Η κηδεία του μετατρέπεται σε λαϊκή κινητοποίηση.
Εικοσιεννιά χρόνια από τη σύλληψή του, ο ηγέτης της οργάνωσης Φωτεινό Μονοπάτι του Περού, Αμπιμαέλ Γκουσμάν, απεβίωσε μέσα στη φυλακή. Όλα αυτά τα χρόνια υπήρχαν πολλές καταγγελίες για καταπάτηση βασικών ανθρωπίνων δικαιωμάτων του. Ο Αλμπέρτο Φουχιμόρι, ο δικτάτορας που συνέλαβε –με τη βοήθεια των ΗΠΑ– τον Γκουσμάν, καταδικάστηκε το 2009 σε 25 χρόνια κάθειρξης για παραβιάσεις δημοκρατικών δικαιωμάτων. Βεβαίως, σύμφωνα με τη φιλολογία των αστικών ΜΜΕ, «τρομοκρατική οργάνωση» ήταν το Φωτεινό Μονοπάτι…
Στις 11 Σεπτεμβρίου 2021 πέθανε σε ηλικία 86 ετών ο ιστορικός ηγέτης της επαναστατικής οργάνωσης Φωτεινό Μονοπάτι (Sendero Luminoso) Aμπιμαέλ Γκουσμάν. Είχε επιδεινωθεί η υγεία του στη φυλακή υψίστης ασφαλείας της ναυτικής βάσης του Καλάο, κοντά στην πρωτεύουσα του Περού, Λίμα, όπου κρατούνταν σε άθλιες συνθήκες, κλεισμένος σε ένα υπόγειο και ανήλιαγο κελί, μία «φυλακή μέσα στη φυλακή». Ο Γκουσμάν και οι υπαρχηγοί του είχαν συλληφθεί στη Λίμα το 1992, επί προεδρίας του Αλμπέρτο Φουχιμόρι (1992-2000), ο οποίος είχε εξαπολύσει απηνή διωγμό κατά του επαναστατικού κινήματος.Ισπανικά και ισπανόφωνα πρακτορεία ειδήσεων, όπως η εφημερίδα ABC μετέδωσαν την είδηση ότι από το καλοκαίρι ο Γκουσμάν βρισκόταν σε απεργία πείνας. Όταν επιδεινώθηκε σοβαρά η υγεία του διακομίστηκε στο νοσοκομείο. Έδωσε την τελευταία μάχη του αγέρωχος και ανυπότακτος. Ο Γκουσμάν ακόμη και νεκρός εμπνέει τρόμο στην αστική εξουσία. Όπως μεταδίδει το BBC, η κυβέρνηση ήθελε να δει το πτώμα του να αποτεφρώνεται για να μην υπάρχει τόπος στον οποίο να συρρεύσουν Περουβιανοί για να αποτίσουν φόρο τιμής στον Γκουσμάν. Σύμφωνα με την El Mundo η κυβέρνηση απαγόρευσε κάθε είδους εκδηλώσεις, ακόμη και τα γκράφιτι, θεωρώντας τες διατάραξη της δημόσιας τάξης και απειλώντας με συλλήψεις όσους πολίτες συμμετέχουν σε αυτές.
Ο Γκουσμάν ήταν μαρξιστής καθηγητής φιλοσοφίας στο πανεπιστήμιο του Σαν Κριστόμπαλ. Εγκατέλειψε την ηρεμία και τις δάφνες της πανεπιστημιακής καριέρας, για να ηγηθεί του επαναστατικού κινήματος. Το 1964 ο Γκουσμάν με άλλα στελέχη του Κ.Κ. Περού αποσχίστηκαν, υποστηρίζοντας την ένοπλη δράση για την κατάκτηση της εξουσίας. Το 1969 πρωτοστάτησε στην ίδρυση του Κομμουνιστικού Κόμματος Φωτεινό Μονοπάτι. Το κόμμα δραστηριοποιήθηκε αρχικά στην περιοχή του Αγιακούτσο, όπου ο Γκουσμάν δίδασκε φιλοσοφία. Προχώρησε στην προετοιμασία του αντάρτικου, στρατολογώντας αρχικά κυρίως νέους. Στο συνέδριο του Φωτεινού Μονοπατιού το 1979 ο Γκουσμάν πρότεινε την άμεση έναρξη ένοπλου επαναστατικού αγώνα.
Τη δεκαετία 1960-70 στη Λατινική Αμερική στον απόηχο της νίκης της Κουβανέζικης Επανάστασης και της ίδρυσης σοσιαλιστικού καθεστώτος αλλά και στη βάση των οξύτατων προβλημάτων της μεγάλης λαϊκής πλειοψηφίας αναπτύχθηκαν αντάρτικα επαναστατικά κινήματα σε πολλές χώρες της Λατινικής Αμερικής. Στον αντίποδα, στις δεκαετίες του 1960-70 και την αρχή της δεκαετίας του 1980 αναπτύχθηκε στη Λατινική Αμερική η «τρομοκρατία του κράτους». Με την καθοδήγηση της CIA αναδείχθηκαν σε πολλές χώρες δικτατορικές κυβερνήσεις (επιχείρηση «Κόνδωρ») για να καταστείλουν με άγρια βία τα επαναστατικά κινήματα και να υπερασπίσουν τα συμφέροντα των αστικών τάξεων και των ΗΠΑ, που θεωρούσαν τη Λατινική Αμερική «πίσω αυλή τους».
Έτσι αντιμετωπίστηκε και η επαναστατική δράση του Φωτεινού Μονοπατιού, που από τον Μάιο του 1980 αναπτύχθηκε έντονα: Σαμποτάζ, επιθέσεις σε στρατόπεδα της πολιτοφυλακής, εναντίον αξιωματούχων του καθεστώτος, κατάληψη της πόλης Ουαμάγκα, πρωτεύουσας της περιοχής Αγιακούτσο. Στην περιοχή αυτή το επαναστατικό κίνημα είχε κερδίσει τη λαϊκή υποστήριξη γιατί η πλειοψηφία των ιθαγενών ζούσε σε συνθήκες απόλυτης φτώχειας. Στα τέλη της δεκαετίας του 1980 η οικονομική κρίση που ξέσπασε ενίσχυσε κατά πολύ τους επαναστάτες, αφού εξάντλησε ολοκληρωτικά τα λαϊκά στρώματα αλλά και τους υπαλλήλους του δημοσίου που έβλεπαν τους μισθούς τους να μειώνονται, όπως και τα μεσαία στρώματα που ζημιώνονταν από τη μείωση της αγοραστικής τους δύναμης.
Στο απόγειο της δύναμής του, το Σεπτέμβρη του 1992, το Φωτεινό Μονοπάτι αριθμούσε 25.000 άνδρες και δρούσε απειλητικά στο μεγαλύτερο μέρος της χώρας. Με κεντρικό σύνθημα την κατάσχεση της γης των μεγάλων γαιοκτημόνων προσείλκυσε άμεσα την αγροτική φτωχολογιά στις γραμμές του. Παράλληλα, ο Γκουσμάν τόνιζε ότι στον ταξικό αγώνα πρέπει να κερδηθούν οι εργάτες και υπάλληλοι στις πόλεις, ώστε, όταν το αντάρτικο θα πολιορκούσε ασφυκτικά τις πόλεις, να πυροδοτηθεί εξέγερση και σ’ αυτές ώστε το κίνημα να καταλάβει την εξουσία.
Ο Γκουσμάν απέβλεπε σε μία κρατική εξουσία, που θα περιερχόταν σε τρεις τάξεις το προλεταριάτο, την αγροτιά και τη μικροαστική τάξη. Θεωρούσε ότι είναι δυνατή η συμμαχία με την εθνική αστική τάξη, η οποία όμως δεν υπήρχε στο Περού. Το κυβερνητικό σύστημα θα βασιζόταν σε λαϊκές συνελεύσεις πυραμιδωτής μορφής.
Η επικίνδυνη ανάπτυξη του Φωτεινού Μονοπατιού ώθησε τον αμερικανικό ιμπεριαλισμό στην αποφασιστική ενίσχυση της αστικής εξουσίας στο Περού. Στις εκλογές του 1990 υποστήριξαν τον Αλμπέρτο Φουχιμόρι, ο οποίος νίκησε. Δύο χρόνια μετά την εκλογή του προχώρησε σε πραξικόπημα. Η κυβέρνηση του Φουχιμόρι με την πολιτική και στρατιωτική βοήθεια των Αμερικάνων αφιερώθηκε στον αγώνα κατά των επαναστατών. Παραχώρησε περισσότερες εξουσίες στις ένοπλες δυνάμεις και αναδιοργάνωσε τις υπηρεσίες πληροφοριών. Στη διάρκεια του «αντιτρομοκρατικού αγώνα», ο κυβερνητικός στρατός σκότωσε μεγάλο αριθμό αμάχων, που δεν είχαν σχέση με το Φωτεινό Μονοπάτι.
Στις 12 Σεμπτεμβρίου 1992 ο Γκουσμάν συλλαμβάνεται στη Λίμα. Μετά τη σύλληψή του σταδιακά μειώνεται η δραστηριότητα της οργάνωσης. Για τις παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων που συντελέστηκαν κατά την περίοδο διακυβέρνησής του ο Αλμπέρτο Φουχιμόρι οδηγήθηκε σε δίκη στη Λίμα το 2007 και τον Απρίλιο του 2009 καταδικάστηκε σε 25 χρόνια κάθειρξη. Η καταδίκη αυτή του Φουχιμόρι από μεταγενέστερη αστική εξουσία καταρρίπτει τις αιτιάσεις ακόμα και από «προοδευτικούς» παράγοντες για την τρομοκρατία που άσκησε δήθεν το Φωτεινό Μονοπάτι και ο Γκουσμάν. Είναι πάγια τακτική της αστικής προπαγάνδας, εξάλλου, να δαιμονοποιεί τον επαναστατικό αγώνα και να τον ταυτίζει με την τρομοκρατία…
