Δημήτρης Γρηγορόπουλος
Στη συλλογική έκδοση Η συνταγματική έκφραση της δικτατορίας του κεφαλαίου (Σύγχρονη Εποχή) γράφουν οι Αλέκα Παπαρήγα, Μαρίνα Λαβράνου, Δημήτρης Κιβωτίδης και Στέλλα Παπαοικονόμου. Το βιβλίο βοηθά στην τεκμηρίωση του ταξικού χαρακτήρα των αστικών συνταγμάτων, χωρίς όμως να λείπει η εργαλειακή λογική.
Κεντρικό θέμα του βιβλίου Η συνταγματική έκφραση της δικτατορίας του κεφαλαίου (Εκδόσεις Σύγχρονη Εποχή) είναι η αποκάλυψη του ταξικού περιεχομένου του αστικού Συντάγματος και ο αναγκαίος ρόλος του στην ενίσχυση και διαιώνιση του αστικού κράτους και του καπιταλιστικού συστήματος. Η αναπαραγωγή της δικτατορίας του κεφαλαίου εξασφαλίζεται απ’ το πολιτικό εποικοδόμημα (κυρίως απ’ το κράτος) και την ηγεμονία των αστικών ιδεών στην κοινωνία. Σύνταγμα είναι το σύνολο και το σύστημα των νόμων με το οποίο κυβερνάται μία κοινωνία. Το Σύνταγμα διά των νόμων που ψηφίζονται από τα κρατικά όργανα θεσμοθετεί την ισότητα των δικαιωμάτων των πολιτών απέναντι στον νόμο και την εξουσία. Στην πραγματικότητα, όχι μόνο στα δικτατορικά καθεστώτα αλλά και στα αστικοδημοκρατικά, οι πολίτες δεν είναι ίσοι απέναντι στο νόμο, αφού κυριαρχεί η ανισότητα δικαιωμάτων και δυνατοτήτων γενικότερα, προς όφελος των ιδιοκτητών των μέσων παραγωγής.
Οι θεμελιώδεις νόμοι διακυβέρνησης μιας κοινωνίας που περιλαμβάνονται στο Σύνταγμα αποτελούν σύνθεση βίας και ηγεμονίας. Η τήρησή τους από το σύνολο των πολιτών είναι υποχρεωτική με θέσπιση ποινών για την παραβίασή τους. Παράλληλα, οι αστικοδημοκρατικές διαδικασίες θέσπισης του Συντάγματος και των τροποποιήσεών του κατά καιρούς αλλά και η συστηματική προβολή από την αστική ιδεολογία της δημοκρατικότητας και ισότητας δικαιωμάτων που διασφαλίζει το Σύνταγμα, προσδίδουν στο αστικό Σύνταγμα την ιδιότητα του προστάτη των δικαιωμάτων των πολιτών από την παραβίαση τους εκ μέρους συμπολιτών τους ή και κρατικών οργάνων. Με αυτόν τον τρόπο, στη συνείδηση των πολιτών καλλιεργείται η ιδέα της αντικειμενικότητας του Συντάγματος και επομένως η αναγκαιότητα τήρησης της νομιμότητας που θεσπίζει με τις διατάξεις του.
Η συγκεκριμένη έκδοση βοηθά να αναδειχθεί ο ταξικός χαρακτήρας του αστικού Συντάγματος και «να αποκαλυφθεί το αποκρουστικό πρόσωπο της δικτατορίας του κεφαλαίου, το οποίο τα αστικά επιτελεία προσπαθούν να μακιγιάρουν με κάθε μέσο και τρόπο». Αλλά και σε εμπειρικό επίπεδο τονίζεται η εχθρικότητα του αστικού κράτους και των νόμων του απέναντι στο λαό. Τα δείγματα γραφής του αστικού κράτους βοούν. Γύμνια του δημόσιου συστήματος υγείας με τον ιδιωτικό τομέα στο απυρόβλητο και ενισχυόμενο, έλλειψη αποτελεσματικών μέτρων προστασίας της υγείας στους χώρους εργασίας. Ποικιλότροπη ενίσχυση του μεγάλου κεφαλαίου, ενώ εξαπολύεται βάρβαρη επίθεση στα δικαιώματα των εργαζομένων, όπως το οκτάωρο, η απεργία, η κοινωνική ασφάλιση.
Γενικά, ο ταξικός ρόλος του αστικού Συντάγματος στη θωράκιση του αστικού κράτους, για να προωθούνται τα γενικά συμφέροντα της αστικής τάξης όσο πιο αποτελεσματικά γίνεται, ακόμη και σε περιόδους οξυμμένων κρίσεων που αυξάνονται τα βάρη που επωμίζεται ο λαός, κυριαρχεί στα κείμενα της έκδοσης.
Ωστόσο, ο ταξικός χαρακτήρας του αστικού Συντάγματος του αστικού κράτους υπερτονίζεται με μία εργαλειακή λογική που χαρακτηρίζει τη στρατηγική του ΚΚΕ. Αγνοείται, δηλαδή, η σχετική αυτοτέλεια του αστικού εποικοδομήματος από την καπιταλιστική οικονομική βάση. Αυτή η αυτοτέλεια, αν και συρρικνώνεται στη σύγχρονη φάση αντιδραστικοποίησης του ολοκληρωτικού καπιταλισμού, δεν έχει ολοκληρωτικά εκλείψει. Το σύστημα, για να σώζει τα προσχήματα και να προβάλλει έναν κοινωνικό χαρακτήρα, ώστε να εξασφαλίζει την απαιτούμενη συναίνεση, πρέπει να προσφέρει κάποια θεσμικά και οικονομικά ψιχία στις λαϊκές τάξεις.
Αλλά και το εργατικό λαϊκό κίνημα, σε φάσεις ανόδου και ύπαρξης πολιτικής πρωτοπορίας, δύναται να αποσπά αντικαπιταλιστικές κατακτήσεις, όπως η κατάργηση αντιλαϊκών νόμων, η εθνικοποίηση στρατηγικών μονοπωλίων, η έξοδος από την ΕΕ και το ΝΑΤΟ κοκ. Ο ρεαλισμός τέτοιων αντικαπιταλιστικών στόχων πάλης, υπό τις απαιτούμενες κινηματικές και πολιτικές συνθήκες, έχει κατ’ επανάληψη αποδειχθεί σε φάσεις ανόδου στο διεθνές κίνημα.
Ο ταξικός ρόλος του αστικού Συντάγματος στη θωράκιση του αστικού κράτους κυριαρχεί στα κείμενα
της έκδοσης
Το ΚΚΕ αρνείται αυτήν την αντικειμενική δυνατότητα, με τη θέση ότι για την υλοποίησή της απαιτείται λαϊκή κυβέρνηση και επανάσταση. Θεωρεί ότι η επίκληση τέτοιων τομών αποτελεί δημαγωγικό πρόσχημα των ρεφορμιστικών δυνάμεων που αναπόφευκτα οδηγεί στον αριστερό κυβερνητισμό, σε μία εκσυγχρονιστική διαχείριση του συστήματος, όπως κατ’ επανάληψη έχει αποδειχθεί στην πολιτική ιστορία. Επικαλείται προς επίρρωση αυτής της αντίληψης και το παράδειγμα του ΣΥΡΙΖΑ, που έχει όντως μετατραπεί σε τυπικό αστικό κόμμα.
Αυτή η δογματική αντίληψη του ΚΚΕ διαπερνά και το ανά χείρας βιβλίο. Με αποτέλεσμα το ΚΚΕ να περιορίζεται σ’ ένα μαχητικό ρεφορμισμό στην τακτική του και στην αναμονή μιας επαναστατικής κατάστασης, που ερχόμενη από τον ουρανό θα οδηγήσει στην επαναστατική έκρηξη…
