Ματίνα Παπαχριστούδη
Το πώς ακριβώς λειτουργεί το σύστημα ελέγχου της ενημέρωσης είναι λίγο-πολύ γνωστό και στους πιο αδαείς. Τα γεγονότα επιλέγονται με γνώμονα την πολιτική αξιοποίησή τους υπέρ της κυβέρνησης, φιλτράρονται και ανακατασκευάζονται πριν διανεμηθούν με ποικίλους τρόπους: Διαρροές, πληροφορίες, δελτία τύπου, non paper. Η πιστοποίηση του ελέγχου προκύπτει με την απλή διαπίστωση της γενικευμένης ομοιομορφίας κατά τη δημοσιοποίησή τους. Τα ηνία στην ελεγχόμενη ειδησεογραφία κρατά το κρατικό Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων και ακολουθούν τα τηλεοπτικά κανάλια, με την ΕΡΤ να διατηρεί εδώ και χρόνια το προνόμιο στη δωρεάν διάθεση της πολιτικής-κομματικής εικόνας.
Το πιο πρόσφατο κρούσμα αφορά στα «ρεπορτάζ» μεγάλων κυριακάτικων ε-
φημερίδων για το Ταμείο Ανάκαμψης το οποίο, κατά πληροφορίες, κατασκευάστηκε στο Μαξίμου από όπου και διανεμήθηκε στα φύλλα της περασμένης Κυριακής. Είναι γνωστό, επίσης, το παλαιότερο κάζο γνωστών ιστοσελίδων που ξέχασαν να αφαιρέσουν από την πιστή αναπαραγωγή του κυβερνητικού non paper την εντολή αναφορικά με το πού πρέπει να δοθεί έμφαση…
Αυτό το μοντέλο επικοινωνιακής διαχείρισης της πραγματικότητας ισχύει χρόνια. Την τελευταία 10ετία, ωστόσο, λειτουργεί ως κύρια πηγή πληροφόρησης των ΜΜΕ και διανομής των ειδήσεων. Το τελευταίο διάστημα όμως έχει αποκτήσει το τελευταίο διάστημα έναν άξιο αντίπαλο. Ολοένα συχνότερα, την ατζέντα επηρεάζει –σε πολλές περιπτώσεις καθορίζει– η ελεύθερη διανομή πληροφοριών από πρωτόλειες πηγές στα κοινωνικά δίκτυα και διαδικτυακές ιστοσελίδες, είτε από μεμονωμένους πολίτες είτε από φορείς είτε από τους ίδιους τους δημοσιογράφους. Η πίεση που ασκείται από τη βαρύτητα και σημαντικότητα των γεγονότων που αποκαλύπτονται αναταράσσει την ομοιομορφία της ελεγχόμενης ενημέρωσης.
Αυτό συνέβη με τις συγκεντρώσεις για το Πολυτεχνείο και το όργιο της αστυνομικής καταστολής σε όλη την Αθήνα και μεγάλες πόλεις της χώρας, το ίδιο στις προχθεσινές συγκεντρώσεις της 24ωρης απεργίας, αλλά και με τη σύλληψη γυναικών στο Σύνταγμα την Τετάρτη. Ήταν φωτορεπόρτερ, δημοσιογράφοι και απλοί πολίτες που διένειμαν τις πληροφορίες με ντοκουμέντα. Τις αγνόησαν, φυσικά, τα γνωστά εξωνημένα φερέφωνα.
Ο απόλυτος έλεγχος στην ενημέρωση παραμένει κύριος στόχος της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Γι’ αυτό αποτελεί ήττα της η ευρεία δημοσιότητα που πήρε και σε παραδοσιακά ΜΜΕ και μεγάλες ιστοσελίδες, το όργιο των πραιτοριανών του Χρυσοχοϊδη κατά διαδηλωτών στις 17/11. Την ίδια ημέρα καταγράφηκε και καταγγέλθηκε πληθώρα επιθέσεων των ΜΑΤ σε φωτορεπόρτερ και δημοσιογράφους. Στόχος σαφής: όχι ντοκουμέντα.
Λίγες μέρες αργότερα, από το βήμα της Βουλής καταγγέλθηκε ότι η αστυνομία ζητά από την ΕΡΤ και τους τηλεοπτικούς σταθμούς όλα τα πλάνα που τράβηξαν την ημέρα του Πολυτεχνείου στη διάρκεια των διαδηλώσεων! Δεν είναι η πρώτη φορά που η αστυνομία ζητά τη «συνεργασία» τους για να ταυτοποιήσει συμμετέχοντες στις διαδηλώσεις. Τα κανάλια παλαιότερα δεν αποδέχονταν το αίτημα αυτό, μένει να δούμε αν τώρα θα συνεργαστούν με τις δυνάμεις καταστολής.
Σύντομα αναμένεται να αρχίσει στα κανάλια πανελλαδικής εμβέλειας η νέα διαφημιστική καμπάνια της κυβέρνησης για τα μέτρα στο δεύτερο κύμα της πανδημίας. Πρόκειται για τα δύο εκατ. ευρώ που χαρίζει το Μαξίμου στους μεγάλους ιδιωτικούς σταθμούς, φυσικούς συμμάχους στην προπαγάνδα και τη χειραγώγιση. Τα σποτάκια, όπως μαθαίνουμε, δεν θα έχουν ενημερωτικό χαρακτήρα, αλλά καθαρά προπαγανδιστικό, σε μια προσπάθεια να διαχυθεί μαζικά ο φόβος.
