Στρατηγική συνεργασία
Γεράσιμος Λιβιτσάνος
Η κυβέρνηση δένει σφιχτά την Ελλάδα στο άρμα των ιμπεριαλιστικών σχεδίων και ανταγωνισμών στην περιοχή.
Η Ουάσινγκτον καλεί την Αθήνα να «πάρει τις σωστές αποφάσεις» και της τάζει κομβικό ρόλο.
Μακριά όσο γίνεται από το επίκεντρο του πολιτικού διαλόγου, πίσω από τις κόντρες ΣΥΡΙΖΑ-ΝΔ για το Μακεδονικό και με προπέτασμα καπνού τις αναφορές του Αλέξη Τσίπρα στη συγκέντρωση της Θεσσαλονίκης την Παρασκευή για τους… αγώνες του ΕΑΜ, ξεκίνησε ο περίφημος διάλογος για τη στρατηγική συνεργασία Ελλάδας-ΗΠΑ.
Πρόκειται για μια κορυφαίας σημασίας διαδικασία, που εμπλέκει βαθύτατα την Ελλάδα σε όλο το εύρος πεδίου των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών, κυρίως των ΗΠΑ και της Ρωσίας. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, άλλωστε, ήταν σαφέστατο στην ανακοίνωση που εξέδωσε για τον βασικό αμερικανικό στόχο. Τόνισε πως, «αν η Ελλάδα πάρει τις σωστές αποφάσεις μπορεί να παίξει κομβικό ρόλο στο να διασφαλιστεί ότι η Ευρώπη, οι σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ και η υπόλοιπη περιοχή δεν θα είναι όμηροι εχθρικών δυνάμεων». Ο διάλογος αυτός, εκτός από τη σχεδόν αυτονόητη αναβάθμιση της στρατιωτικής παρουσίας των ΗΠΑ, αφορά όλους σχεδόν τους τομείς της πολιτικής, από την ενέργεια και το εμπόριο έως την εσωτερική ασφάλεια αλλά και την εκπαίδευση. Το γεγονός ότι τις ΗΠΑ εκπροσωπεί ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκ Πομπέο, δείχνει και τη σημασία που έχει για τη Ουάσινγκτον.
Στο κοινό ανακοινωθέν που εκδόθηκε, η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ έλαβε ξανά συγχαρητήρια για την προσήλωσή της και την πρόοδό της ως εταίρος των ΗΠΑ και των ΝΑΤΟϊκών στην ευρύτερη περιοχή. Χαρακτηριστικό είναι το μήνυμα των Αμερικανών που μετέδωσε το Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων. Σύμφωνα με αυτό, η αμερικανική πλευρά τόνισε ότι «η στρατηγική συνεργασία των δυο χωρών έχει ενισχυθεί ραγδαία τα τελευταία χρόνια και χαρακτήρισαν το 2018 ως την καλύτερη χρονιά στη σύγχρονη ιστορία των ελληνοαμερικανικών σχέσεων». Μάλιστα, επισήμαναν επανειλημμένα «τον ιδιαίτερο στρατηγικό ρόλο της Ελλάδας καθώς, όπως σημείωσαν, είναι μια χώρα που διαδραματίζει κομβικό ρόλο στη νευραλγικά ευαίσθητη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και των Βαλκανίων, μιας περιφέρειας που αποκτά ολοένα και μεγαλύτερο στρατηγικό ενδιαφέρον για τις ΗΠΑ».
Ποιος, όμως, είναι ο λόγος της αύξησης του αμερικανικού ενδιαφέροντος; Ακόμα και η πιο απλή λογική οδηγεί στο συμπέρασμα ότι –πέρα από τις παρεμβάσεις στον χώρο της ΝΑ Μεσογείου και την Μέσης Ανατολής– βασική αιτία είναι η όξυνση των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών με τη Ρωσία. Ιδίως σε μία περίοδο που υπάρχει ξεκάθαρη κρίση στις σχέσεις ΗΠΑ και Τουρκίας, που ωθεί στην ενίσχυση της ρωσικής παρεμβατικότητας.
Κάθε άλλο παρά τυχαίο είναι ότι το αμερικανικό ενδιαφέρον εδράζεται στην ανάπτυξη του στρατιωτικού δικτύου των ΗΠΑ, μέσω ακόμη περισσότερων βάσεων, ιδιαίτερα στο λιμάνι της Αλεξανδρούπολης, που θεωρείται κομβικό σημείο των σχεδίων της Ουάσιγκτον για έναν ιδιότυπο αποκλεισμό της Ρωσίας σε γεωπολιτικό επίπεδο. Είναι γνωστές, άλλωστε, οι συνεχείς επισκέψεις του αμερικανού πρεσβευτή Τζέφρυ Πάιατ στην περιοχή και οι παραινέσεις για να προκύψουν συνθήκες συμβατές με τους στρατηγικούς σχεδιασμούς των ΗΠΑ. Στην έναρξη του στρατηγικού διαλόγου παραβρέθηκε ο αρχηγός ΓΕΕΘΑ Ναύαρχος Ε. Αποστολάκης που, σύμφωνα με τα επισήμως ανακοινωθέντα, «ανέδειξε τις περαιτέρω προοπτικές συνεργασίας Ελλάδας-ΗΠΑ και ανέλυσε την ιδιαίτερη στρατηγική συμμαχία που έχει η Σούδα για τα συμφέροντα της Δύσης στην περιοχή».
Αυτά, λίγο καιρό μετά την περίφημη επίσκεψη του υπουργού Εθνικής Άμυνας Πάνου Καμμένου στην Ουάσινγκτον, όπου πρότεινε την ανάπτυξη των βάσεων στην Ελλάδα με τρεις νέες βάσεις, που θα προστεθούν σε Βόλο, Λάρισα και Αλεξανδρούπολη αλλά και σε νησιά του Αιγαίου. Όπως είχε δηλώσει στην ΕΡΤ αμέσως μετά την επιστροφή του ο Πάνος Καμμένος, «μιλήσαμε για τη Λάρισα [όπου] βρίσκεται το Αρχηγείο Τακτικής Αεροπορίας και η 1η Στρατιά. Στη νατοϊκή δομή της Πολεμικής Αεροπορίας ζητήθηκε να φιλοξενηθούν τα ΜΕΑ (drones) των ΗΠΑ. Στον Βόλο ζήτησαν στο Στεφανοβίκειο, που υπάρχουν τα ελληνικά Apache, να φιλοξενηθεί δύναμη ελικοπτέρων», ενώ για την Αλεξανδρούπολη, είπε ότι «οι δομές στην περιοχή ζητήθηκαν για να χρησιμοποιηθούν για μεταφορές συμμαχικών δυνάμεων προς τα Βαλκάνια». Πρόσθεσε ότι «η μίνι βάση, την οποία έχω συζητήσει δημόσια, είναι η Κάρπαθος».
Αξίζει, μάλιστα, να σημειωθεί ότι από την πλευρά του Πάνου Καμμένου εκφράζονται ενστάσεις για το γεγονός ότι δεν εμπλέκεται ακόμη πιο ενεργά στις επαφές του λεγόμενου στρατηγικού διαλόγου. Είναι χαρακτηριστικό το τι έγραψε ο ιστότοπος militaire.gr, που οι «παροικούντες» γνωρίζουν πως απηχεί σε σημαντικό βαθμό τις θέσεις του υπουργού Άμυνας, επισημαίνει πως «στο κοινό ανακοινωθέν γίνεται λόγος για την αμυντική συνεργασία των δύο χωρών, γενικώς. Μέχρι στιγμής, πάντως, απ’ αυτήν είναι σαφώς κερδισμένη η Ουάσινγκτον που και διευκολύνσεις απεριόριστες έχει και μεγάλα και ακριβά προγράμματα έχουν πάρει μεγάλες αμερικανικές εταιρείες. Αμερικανική βοήθεια δεν βλέπουμε, εκτός κι αν αυτή περιορίζεται στην αυξημένη στρατιωτική τους παρουσία στην περιοχή μας». Οι αντιδράσεις είναι ενδεικτικές και του μεγέθους των συμφερόντων που εξυπηρετούνται σε αυτού του είδους τις συμφωνίες.
Μάλιστα, η υπόθεση θα αποκτήσει και νέες διαστάσεις, στον βαθμό που θα υλοποιηθούν σχεδιασμοί αποθήκευσης πυρηνικών όπλων στην Ελλάδα. Για το θέμα είχε μιλήσει προ μηνών ο τούρκος αντιπτέραρχος Ερντογάν Καρακούς, όταν αναφέρθηκε στη χρήση της βάσης του Άραξου ως εναλλακτικού χώρου αποθήκευσης πυρηνικών των ΗΠΑ, ενώ τον Μάιο είχε επισκεφθεί την Ελλάδα ο επικεφαλής της Πυρηνικής Πολιτικής του ΝΑΤΟ Φρεντ Φρέντρικσον, βασικός υποστηρικτής του δόγματος του «πρώτου πυρηνικού πλήγματος». Υπό το πρίσμα όλων αυτών, μόνο ως ειρωνική μπορεί να εκληφθεί η δήλωση που έκανε ο εκπρόσωπος της ελληνικής πλευράς και αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Κατρούγκαλος, μιλώντας για «στρατηγική και ισότιμη συμμαχική σχέση της Ελλάδας με τις ΗΠΑ, στο πλαίσιο της ενεργητικής πολυδιάστατης εξωτερικής πολιτικής».
