Γιώργος Παυλόπουλος
Στην Τουρκία οικοδομείται ένα νέο μοντέλο αστικής εξουσίας
Η εισβολή της αστυνομίας στο αρχηγείο της αξιωματικής αντιπολίτευσης και ο δικαστικός «εκθρονισμός» της ηγεσίας της προαναγγέλλει, για πολλούς, επιτάχυνση των εξελίξεων και πρόωρες εκλογές, με τον Ερντογάν να διεκδικεί νέα θητεία.
Οι εξελίξεις στο πολιτικό σκηνικό της Τουρκίας και η εικόνα που διαμορφώνουν φαντάζουν αδιανόητες για τις περισσότερες χώρες της αποκαλούμενης Δύσης. Ανάμεσά τους και την Ελλάδα των σκανδάλων, του Predator, του παρακράτους, των ολιγαρχών που παρεμβαίνουν ευθέως στην άσκηση της πολιτικής εξουσίας. Αποδεικνύεται έτσι, με έναν ακόμη τρόπο, ότι η γειτονική χώρα διαθέτει ένα ιδιόμορφο σύστημα διακυβέρνησης, το οποίο – όπως δίκαια, σε ένα βαθμό, διαπιστώνουν οι σύντροφοι του ΕΜΕΡ στις αναλύσεις τους – έχει πολύ περισσότερα και διακριτά ολοκληρωτικά χαρακτηριστικά, που το κάνουν να μοιάζει (χωρίς να είναι, όμως) με δικτατορία. Όπως οι τρεις που έχει γνωρίσει η Τουρκία στον ένα αιώνα της ύπαρξής της και, για την ακρίβεια, από το 1960 μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1980, στις οποίες προστίθεται και η απόπειρα πραξικοπήματος που έγινε πριν 10 χρόνια, στις 15 Ιουλίου 2016.
Όσα συνέβησαν το περασμένο Σαββατοκύριακο αποδεικνύουν του λόγου το αληθές. Τα τουρκικά ΜΑΤ περικύκλωσαν το αρχηγείο της αξιωματικής αντιπολίτευσης, του κεμαλικού Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP) και εισέβαλαν σε αυτό, εκδιώκοντας από εκεί την εκλεγμένη ηγεσία του. Είχε προηγηθεί δικαστική απόφαση η οποία την κήρυττε έκπτωτη, κάνοντας δεκτή την προσφυγή που είχε καταθέσει ο προηγούμενος πρόεδρος, Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου, σε βάρος του διαδόχου του, Οζγκιούρ Οζέλ και των διαδικασιών που ακολουθήθηκαν στο πλαίσιο του συνεδρίου του 2023.
Όλα δείχνουν, μάλιστα, ότι ο 77χρονος σήμερα Κιλιτσντάρογλου – διετέλεσε και αντιπρόεδρος της Σοσιαλιστικής Διεθνούς, επί προεδρίας του ημέτερου Γιώργου Παπανδρέου (2012-’14) – ο οποίος είχε κυριολεκτικά μετατραπεί σε… σάκο του μποξ από τον Ερντογάν στη διάρκεια της δικής του ηγεσίας, επιδιώκει να επιστρέψει στο τιμόνι του CHP. Αυτός είναι και ο λόγος που τον κάνει να αρνείται τη διαδικασία της απευθείας εκλογής προέδρου του κόμματος από τα δύο εκατ. περίπου μέλη του, όπως ζητά ο Οζέλ και επιμένει πως το νομότυπο προβλέπει διαδικασία συνεδρίου. Ελπίζοντας, προφανώς, ότι έτσι θα καταφέρει να ελέγξει τους συσχετισμούς, με την πολύτιμη συνδρομή φυσικά και της «ανεξάρτητης δικαιοσύνης» και του κρατικού μηχανισμού, που έχει δείξει πως τον προτιμά σαφώς για αντίπαλο του προέδρου και του κυβερνώντος ισλαμικού Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚΡ).
Σε αυτό το φόντο, με το βασικό κόμμα της αντιπολίτευσης να είναι βυθισμένο σε κρίση, κερδίζουν έδαφος τα σενάρια περί προκήρυξης πρόωρων εκλογών, τόσο προεδρικών όσο και βουλευτικών, που κανονικά (οι θητείες είναι πενταετείς) πρέπει να διεξαχθούν σε περίπου δύο χρόνια, πριν την 7η Μαΐου 2028. Υπενθυμίζεται ότι οι προηγούμενες είχαν διεξαχθεί το 2023, στέλνοντας τον Ερντογάν στον δεύτερο γύρο, κάτι που συνέβη για πρώτη φορά και δίνοντας στο AKP ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά του (35,6%), το οποίο του στέρησε την απόλυτη πλειοψηφία στη βουλή και το οδήγησε αναγκαστικά στην «αγκαλιά» του ακροδεξιού Κόμματος Εθνικιστικής Δράσης (MHΡ) του Μπαχτσελί.
Το σίγουρο είναι ότι ο 72χρονος Ερντογάν, παρά τα όσα έχει πει στο παρελθόν, κλίνει προς τη διεκδίκηση μιας ακόμη θητείας – την οποία, αν πάρει και ολοκληρώσει, θα συμπληρώσει τρεις δεκαετίες στην ηγεσία της Τουρκίας. Διάστημα που θεωρείται ικανό, μαζί φυσικά με τα πεπραγμένα του – έχει, αναμφίβολα, ανεβάσει κατηγορία την Τουρκία στο διεθνές καπιταλιστικό οικοδόμημα – να του διασφαλίσει μια θέση στην ιστορία που θα είναι τουλάχιστον ισότιμη με εκείνη του ιδρυτή της, Κεμάλ Ατατούρκ.
Κάθε άλλο παρά δεδομένο είναι, βεβαίως, ότι η πλειοψηφία των 85 εκατ. περίπου κατοίκων της χώρας συμμερίζεται τις επιδιώξεις του και συμφωνεί με τα μεγαλεπήβολα εθνικοπατριωτικά αφηγήματα για τον «Αιώνα της Τουρκίας» και τη «Γαλάζια Πατρίδα». Η εικόνα, εξάλλου, είναι εντελώς διαφορετική γι’ αυτούς: Πληθωρισμός και ακρίβεια που σκοτώνουν, μισθοί και συντάξεις πείνας, διώξεις συνδικαλιστών και διαρκής καταστολή στους χώρους δουλειάς, αυταρχισμός και συστηματική παραβίαση των στοιχειωδών δημοκρατικών δικαιωμάτων, κλείσιμο «αριστερών» πανεπιστημίων (όπως συνέβη με το Μπιλγκί, έστω κι αν ξανάνοιξε σε τρεις μέρες), φυλάκιση του μεγαλύτερου μέρους της ηγεσίας και των εκλεγμένων αντιπροσώπων των Κούρδων και πολλά ακόμη.
Όσα συνέβησαν, λοιπόν, με το CHP μόνο έκπληξη δεν προκαλούν. Ούτε είναι τα πιο σημαντικά…
Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν στο φύλλο 30-31 Μαΐου 2026
