AGROTICA 2026 και ΚΑΠ: Ύπουλη ασάφεια – ένοχη σιωπή

Μαρία Δημάκου

Η AGROTICA 2026 δηλαδή η 31η Διεθνής Έκθεση Γεωργικών Μηχανημάτων εξοπλισμού και εφοδίων έλαβε χώρα στις 12-15/3/2026 στη Θεσσαλονίκη στους χώρους της Helexpo. Ας μην ξεχνάμε, ότι έγινε εξ αναβολής καθώς οι μεγάλοι αντιπρόσωποι του χώρου δεν επιβεβαίωναν τη συμμετοχή τους έως και αρχές Δεκεμβρίου 2025. Η αιτία της αρχικής αδιαφορίας τους ταυτίζονταν με το κύριο ζήτημα των μπλόκων εκείνης της περιόδου. Οι έμποροι είχαν ήδη καταλάβει ότι τα αγροτικά νοικοκυριά δεν έχουν θετικό αποτέλεσμα στην απλή εξίσωση: Έσοδα (πώληση παραγωγής + επιδότηση) μείον Έξοδα (παραγωγής αλλά και ασφαλιστικές εισφορές). Επιπλέον, έβλεπαν την τεράστια καθυστέρηση καταβολής των αγροτικών επιδοτήσεων και διαπίστωναν την ανυπαρξία αγροτικής χρηματοδοτικής στήριξης (Τραπεζικός δανεισμός, Σχέδια Βελτίωσης). Οπότε, αντιλαμβανόμενοι ότι μια τέτοια οικονομική κατάσταση δεν μπορεί να φέρει πωλήσεις (πχ μηχανημάτων) επέλεγαν να μην επιβαρυνθούν με το μεγάλο κόστος ενοικίασης εκθεσιακού χώρου. Εν μέσω Μπλόκων, στις 19/12/2025 βγαίνει στη δημοσιότητα η προδημοσίευση των Σχεδίων Βελτίωσης ύψους 262.600.000 ευρώ. Στα «off the record» δόθηκε και το «τυράκι»: «στην Agrotica θα κλείνετε δουλειές» αφού θα έχει εκδοθεί και η σχετική πρόσκληση του προγράμματος. Αμ δε! Η πρόσκληση βγήκε μόνο για ..διαβούλευση μόλις μια μέρα πριν τα εγκαίνια…

Τα εγκαίνια, φυσικά, έγιναν με όλα τα πρωτόκολλα παρόλη την «παραφωνία» των αγροτών με τα τρακτέρ απ΄έξω. Η επισημότητά τους και πάλι προφυλάχτηκε από τα ΜΑΤ.

Σε αυτό το «shopping therapy» οι μεγάλοι απόντες ήταν οι Έλληνες αγρότες. Η επισκεψιμότητα αυτής της έκθεσης ήταν πλήρως απογοητευτική. Πολλά site ωστόσο υπογραμμίζουν την αύξηση εμπορικών επισκεπτών από τα Βαλκάνια. Τα γνωστά ταμπελάκια «Επωλήθη στον…» απουσίαζαν ηχηρά φέτος.

Στην 31^η AGROTICA παρακολούθησα σχεδόν όλες τις τεχνοκρατικές εκδηλώσεις περί τρέχουσας ΚΑΠ 2023-2027 αλλά και της νέας ΚΑΠ 2028-2034 (ΚΑΠ = Κοινή Αγροτική Πολιτική), οι οποίες ακόμα και με τη σιωπή τους λένε πολλά…

Τρέχουσα ΚΑΠ 2023-2027

Η υλοποίηση της τρέχουσας ΚΑΠ χαρακτηρίζεται από εκκρεμότητα σειράς πληρωμών που έχουν βαλτώσει δημιουργώντας εντυπώσεις «στάσης πληρωμών» (Εκκρεμότητες: Νέοι Αγρότες, Βασική, εξισωτική και Αναδιανεμητική του 2025 λόγω monitoring και ΑΤΑΚ, Σχέδια Βελτίωσης, Γεωργικοί Σύμβουλοι κλπ). Η ΑΑΔΕ προκειμένου να τις διασκεδάσει, σε Δελτίο Τύπου την ημέρα των εγκαινίων, καταγράφει τον μεγαλύτερο όγκο πληρωμών στο τελευταίο χρονικό όριο της 30/06/2025 προκαλώντας εκ νέου ανησυχίες. Στην καθυστέρηση των πληρωμών συμβάλλει η συνειδητή απραξία της κυβέρνησης ΝΔ για ορισμό των ΕΦΔ (Ειδικός Φορέας Διαχείρισης ανά μέτρο) αλλά και η ανυπαρξία μηχανοργάνωσης για τη νέα ψηφιακή μετάπτωση προκειμένου να εκδίδονται οι παρτίδες πληρωμών (πχ από ΠΣΚΕ σε ΟΠΣΚΑΠ). Είναι εντυπωσιακό ότι σε σχετικές ερωτήσεις ακόμα και μεταξύ ομιλητών του κάθε πάνελ επιλέχθηκε η σιωπή!!!!

Νέα ΚΑΠ 2028-2034

Αν ακούσει κάποιος, για πρώτη φορά, τέτοιες ομιλίες θα ζαλιστεί από τις ιαχές θριάμβου, τύπου «για πρώτη φορά την ΚΑΠ θα την γράψει η κάθε χώρα», «είμαστε σε ανοιχτή διαβούλευση πείτε γνώμες» και «εμπρός για το νέο παραγωγικό μοντέλο: δικαιότερη και καλύτερα στοχευμένη εισοδηματική στήριξη για τους γεωργούς».

Οι ομιλητές (κυρίως κυβερνητικοί αξιωματούχοι της ΝΔ) μίλησαν σε μικρό ακροατήριο. Δεν απέφυγαν τους δημοσιονομικούς κανόνες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) και τους νέους «κόφτες» επιδοτήσεων καθώς αυτοί έχουν οριστεί από την κομισιόν (βλ site Ευρωπαϊκής Επιτροπής). Ξεχωρίζω τα πιο σημαντικά:

1. Μείωση πανευρωπαϊκού ποσού ΚΑΠ 28-34 στα 293,7 δις από τα 386,6 δισ. της προηγούμενης περιόδου αφού αποφάσισαν τα σχεδόν 100 δισ. να πάνε στο «αποθεματικό για την Ουκρανία». Δηλαδή μείωση 24%.
2. Αναφέρθηκε η δυνατότητα έκτακτης λήψης του 10% των 45 δισ. μπροστάντζας της Ούρσουλας χωρίς να διευκρινίζεται το εάν είναι ξεχωριστό ποσό η τελικά απλά προκαταβολή λόγω ψήφισης της Mercosur (όπως πχ Ιταλία).
3. Μείωση ποσού για την ΚΑΠ 2028-34 στην Ελλάδα στα 14,6 δισ. δηλαδή -23%!
4. Κατάργηση και ενοποίηση των δύο ταμείων χρηματοδότησης της ΚΑΠ αλλά και των δύο Πυλώνων: α) Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Εγγυήσεων (ΕΓΤΕ) που χρηματοδοτεί τον Πυλώνα 1- άμεσες ενισχύσεις και β) Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) που χρηματοδοτεί τον Πυλώνα 2 – Προγράμματα.
5. Το νέο παραγωγικό μοντέλο της ΕΕ απαιτεί αύξηση επενδύσεων και γι αυτό καταργούνται οι δύο πυλώνες και μαζί η οριζόντια εκτατική επιδότηση. Αν δούμε τη πρόσφατη εμπειρία από τα Σχέδια Βελτίωσης για Θερμοκήπια (επενδύσεις) καταλαβαίνουμε ότι αυτοί που επωφελούνται είναι οι εγχώριες και ξένες αγροδιατροφικές εταιρείες και οι mega-αγρότες.
6. Μιλώντας για επιδοτήσεις και επενδύσεις συνομολογούν ότι ως δυνάμει επιδοτούμενο πρωτογενή τομέα θεωρούν σχεδόν όλη την αγροδιατροφική αλυσίδα (Αγρότης, Αγροτική Εταιρεία και Μεταποιητής). Δηλαδή αυτά τα 14,6 δισ. για εφτά έτη δεν θα πάνε μόνο στους αγρότες.
7. Κατάργηση ιστορικών δικαιωμάτων με πτώση της τιμής ανά στρέμμα κάτω από τις τιμές της σύγκλισης της ΚΑΠ 23-27 (μιλούν για κλίμακα 13-24 ευρώ ανά στρέμμα). Σε αυτό θα βοηθήσει το νέο σύστημα (DABIS) ούτως ώστε να πληρώνονται μόνο οι «επιλέξιμες εκτάσεις» με φθίνουσα τιμή και ανώτερο όριο τις 100.000 ευρώ.
8. «Εάν θέλει όμως η Ελλάδα να δώσει παραπάνω, ας συγχρηματοδοτήσει,» δηλαδή ας πάρει από το δικό της προϋπολογισμό για να δώσει στους αγρότες
9. Αύξηση του ορίου των συνδεδεμένων στο 20-25% (επι του ποσού των 14,6 δις) από το τρέχον 15% που ισχύει. Μας κουνά το δάχτυλο η κομισιόν γιατί σε όλη την ΕΕ κανείς δεν ζητάει συνδεδεμένες ενισχύσεις αλλά μόνο επενδύσεις. Μέσος όρος ΕΕ για συνδεδεμένες max 5% επι του εθνικού ποσού.
10. Κατάργηση της Αναδιανεμητικής (στήριξη μικροκαλλιεργητών) παρόλο που λειτούργησε καλά (κατά δήλωση της κ. Α.Ζέρβα) και αόριστη υπόσχεση αντικατάστασης με ποσό έως 3000 ευρώ.
11. Ο στόχος του 25% Βιολογικά με οικονομική ανταπόδοση (προγράμματα, ecoschemes) δεν θα επαναληφθεί… αλλά αντίθετα έστω και αυτά τα λίγα της βασικής θα δίνονται εφόσον αναληφθούν περιβαλλοντικές δεσμεύσεις.
12. Τα ecoschemes ενοποιούνται με τα περιβαλλοντικά προγράμματα στο νέο σχήμα της AECA (Agri-Environmental and Climate Actions) με αόριστες φλυαρίες για βιοποικιλότητα και κλιματική αλλαγή αλλά χωρίς να ορίζουν ποσά.
13. Οι συνταξιούχοι δεν θα έχουν δικαίωμα επιδοτήσεων.
14. Στην ουσιώδη ανάγκη εκπαίδευσης του αγρότη προβάλλεται η απαίτηση για «Άδεια ασκήσεως επαγγέλματος» μετά από ειδική εκπαίδευση (?). Κάντε εικόνα το κτηνοτρόφο που είναι πρωί-βράδυ στα ζώα να πρέπει να εκπαιδευτεί για να πάρει αυτή την άδεια!
15. Η συζήτηση για την εκπαίδευση, εμμονικά και ανόητα, εξαντλείται στην χρήση πλατφόρμας. Η τελευταία εμπειρία όλων, από το AKIS (ως προαπαιτούμενο για την λήψη συνδεδεμένης στην Ζωική παραγωγή) δείχνει την λογική του παρασιτικού σχεδιασμού. Για την αναγκαίες προσλήψεις Γεωτεχνικών τσιμουδιά!
16. Στο θέμα του ποιος θα παίρνει επιδοτήσεις δηλαδή ο «κατά κύριο επάγγελμα αγρότης» ή ο «ενεργός αγρότης» ειπώθηκαν αλληλοσυγκρουόμενες θέσεις αλλά όλες συμφωνούσαν στην «Άδεια ασκήσεως επαγγέλματος».
17. Η πραγματικότητα της πολυαπασχόλησης ως ζωτικής ανάγκης για επιβίωση συζητήθηκε ελάχιστα.
18. Οι δηλώσεις περί ενίσχυσης των Νέων Αγροτών ακούγονται αστείες καθώς είναι απλήρωτοι τόσο αυτοί του 2021 (για την Β Δόση) όσο και αυτοί του 2024 (για την Α Δόση).
19. Τέλος ακούστηκαν ατάκες που υποδηλώνουν και προκαλούν μόνο αβεβαιότητα πχ «ας κάνουμε κάποιες δοκιμές μέχρι να δούμε τελικά τι θα δίνουμε και που» και «από την προηγούμενη ΚΑΠ θα κρατήσουμε ότι λειτούργησε καλά»…

Δεν άκουσα τίποτα, γιατί δεν μίλησε κανείς, για:

α) Την πρόσφατα δημοσιευμένη μελέτη της Ευρωπαϊκής Επιστημονικής Συμβουλευτικής Επιτροπής για την Κλιματική Αλλαγή η οποία καλεί την ΕΕ να καταργήσει την επιδότηση της κτηνοτροφίας καθώς καταστρέφει το κλίμα και σαμποτάρει τον στόχο της ουδετερότητας άνθρακα έως το 2050 στην ΕΕ!!

β) Τη γνωμοδότηση της ΕΟΚΕ (διορισμένο γνωμοδοτικό όργανο εντός της ΕΕ) η οποία απορρίπτει συλλήβδην την ΚΑΠ 28-34 διαπιστώνοντας ότι η περικοπή κατά 20% σε ονομαστικές τιμές θα είναι 41 % σε πραγματικές!!!

γ) Την απόφαση της κομισιόν να εισάγει πλήρως και μόνο ψηφιακή παρακολούθηση (πχ monitoring, agrisnap κλπ) προκειμένου να διαπιστώνει αφενός την γεωργική δραστηριότητα για να την επιδοτεί αλλά αφετέρου να επιτύχει μείωση διοικητικού κόστους.

δ) Το συνεχιζόμενο παρασιτισμό «τύπου ΟΠΕΚΕΠΕ» τόσο λόγω τρόπου κατανομής βοσκοτόπων 2025 [ΚΥΑ υπ΄ αρ. 3378/2025 (ΦΕΚ Β΄ 6327/26-11-2025)] όσο και λόγω ατιμωρησίας όλων των εμπλεκομένων. Αυτά τα γεγονότα δεν έτυχαν αλλά συνειδητά οργανώθηκαν από την κυβέρνηση της ΝΔ.

ε) Την ανυπαρξία δημόσιας ενημέρωσης προς αγρότες, μελετητές και ΚΥΔ μετά το πέρασμα του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ.

Η ΕΕ δεν κρύβει τις βασικές της επιλογές: α) Μείωση ποσού ΚΑΠ για τους αγρότες β) Αύξηση στρατιωτικών δαπανών για αυτή αλλά και το Ζελένσκι… οπότε για αυτούς τους λόγους επιλέγει γ) Συμφωνίες τύπου Mercosur.Οι συμφωνίες αυτές οδηγούν στην αύξηση εισαγωγών γεωργικών προϊόντων αμφιβόλου ποιότητας μεν, αλλά πετυχαίνουν την αύξηση εξαγωγών βιομηχανικών προϊόντων δε. Αυτές τις επιλογές δεν τις διαπραγματεύεται. Ωστόσο, οι εσωτερικές αντιθέσεις οικονομικών συμφερόντων αλλά και οι τελευταίες εξελίξεις (Ιράν vs Ουκρανία) την οδηγούν να κρατήσει «πισινή» μετακυλώντας τις λεπτομέρειες στα κράτη μέλη και να κερδίσει χρόνο. Πίσω από την θριαμβολογία του «για πρώτη φορά την ΚΑΠ θα την γράψει η κάθε χώρα» διαπιστώνω έλλειμμα, αμηχανία αλλά και επιφύλαξη από την Κομισιόν στο σχεδιασμό της ΚΑΠ. Ας μη γελιόμαστε όμως, διότι ανά πάσα στιγμή αυτό μπορεί να αλλάξει.

Έχοντας ακούσει και διαβάσει όλα αυτά, αναρωτιέμαι για την ατολμία των αγροτικών μπλόκων να απαιτήσουν ανατροπή της ΚΑΠ, ανατροπή των πολιτικών που τους έχουν εξαθλιώσει και τους οδηγούν σε οικονομικό στραγγαλισμό. Η δυσαρέσκεια άλλωστε, είναι μια κοφτερή λεπίδα που η μια πλευρά της είναι η μοιρολατρία και η άλλη είναι η χειραφέτηση. Σε κάθε περίπτωση τα τεράστια προβλήματα των αγροτών κατασκευάζουν την λεπίδα που παραμένει κοφτερή…

Από την άλλη βλέπω την κοινοβουλευτική Αριστερά να προβάλλει ως πολιτική απάντηση απέναντι στο «Νταχάου της ΕΕ» είτε το μούδιασμα της μοιρολατρίας είτε την επιλογή της συνθηκολόγησης.

Ήρθε η ώρα να ανοίξει η συζήτηση αλλιώς. Πως; Διαλέγοντας πλευρά, αυτή της εργαζόμενης πλειοψηφίας. Οι αγρότες, ο λαός, οι γεωτεχνικοί μπορούμε και πρέπει να σχεδιάσουμε και να διεκδικήσουμε μια άλλη αγροτική παραγωγή στη χώρα που να εξασφαλίζει ασφαλή και επαρκή αγροδιατροφή, αξιοπρεπή διαβίωση έξω από το «Νταχάου της ΕΕ» επανακαθορίζοντας με δημοκρατικό τρόπο τις διεθνείς μας σχέσεις.

Επεξήγηση ορολογιών και αρκτικόλεξων:

ΠΣΚΕ : πληροφοριακό σύστημα κρατικών ενισχύσεων (ίσχυε έως και πέρσι)

ΟΠΣΚΑΠ : Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ισχύει από πέρσι αλλά χωρίς σύνδεση με το παλιό)

DABIS : νέο ψηφιακό εργαλείο της ΕΕ ούτως ώστε να κρίνει την γεωργική χρήση μέσω δορυφορικής λήψης φωτογραφιών

AECA : ονομασία τμήματος προϋπολογισμού για την ΚΑΠ 28-34

AKIS : διαδικτυακή πλατφόρμα αποθετήριο γνώσεων της ΕΕ – φιλοδοξεί να εκπαιδεύσει τους αγρότες μέσω αυτού

ΕΟΚΕ : Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή

ΚΥΔ : κέντρα υποδοχής δηλώσεων καλλιέργειας