Αντώνης Δραγανίγος
Στόχος της Στρατηγικής Συνεργασίας για τη Διατλαντική Ενέργεια (P-TEC) είναι η «απεξάρτηση» της Ευρώπης από το ρώσικο αέριο και η εξάρτησή της από το πολύ πιο ακριβό αμερικανικό LNG. Η Ελλάδα μπαίνει σε αυτούς τους σχεδιασμούς, προγραμματίζοντας επικίνδυνες θαλάσσιες εξορύξεις και τον κάθετο διάδρομο προς την ανατολική και κεντρική Ευρώπη προς όφελος των ΗΠΑ και μεταπρατικού ελληνικού κεφαλαίου.
Ενεργειακές συμφωνίες-δεσμά για τον λαό
Οι εξελίξεις στην ενέργεια είναι καταιγιστικές. Βρίσκονται στον σκληρό πυρήνα της στρατηγικής του κεφαλαίου και των κυβερνήσεων του, των καπιταλιστικών ανταγωνισμών και των πολέμων. Ταυτόχρονα βρίσκονται στον σκληρό πυρήνα της εκμετάλλευσης της κοινωνίας αλλά και της εργατικής τάξης του κλάδου. Κι έτσι συνολικά, πρέπει να την αντιμετωπίζει το εργατικό κίνημα.
Τρεις είναι οι βασικές εξελίξεις το τελευταίο διάστημα: α) Η συμφωνία Helleniq Energy (ΕΛΠΕ) και ExxonMobil για την εκμετάλλευση των κοιτασμάτων στο Ιόνιο στο πλαίσιο της «Στρατηγικής Διατλαντικής Συνεργασίας» (P-TEC). β) Tα μεγάλα υποθαλάσσια δίκτυα μεταφοράς και ειδικά η κατασκευή του καλωδίου Ισραήλ-Κύπρος-Ελλάδα. γ) Οι μαζικές ιδιωτικοποιήσεις και η ελάφρυνση του κεφαλαίου από το ενεργειακό κόστος με παράλληλο φόρτωμά του στον λαό.
Κι ενώ η «ενεργειακή φτώχεια» επελαύνει για τον λαό, που κλείνουν χιλιάδες μικρομεσαίες επιχειρήσεις (πχ φούρνοι!), που η κλιματική κρίση δείχνει τα δόντια της, που η ασφάλεια των δικτύων διακυβεύεται (βλ. black out στην Ισπανία) έχουμε στροφή στα ορυκτά καύσιμα (νέες εξορύξεις στο πλαίσιο του drill baby drill), ενίσχυση της πυρηνικής ενέργειας, δρακόντειες αντιλαϊκές συμφωνίες στο πλαίσιο των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών, μαζική ιδιωτικοποίηση των ενεργειακών υποδομών και ένταση των πολεμικών συγκρούσεων.
Η πάλη για την κατάργηση του χρηματιστηρίου ενέργειας, για την εθνικοποίηση/κρατικοποίηση όλο του ενεργειακού τομέα, για ορθολογική αξιοποίηση όλων των διαθέσιμων μορφών ενέργειας, στο πλαίσιο της πορείας δραστικής περικοπής και απεξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα, η μη επι-στροφή στον όλεθρο των πυρηνικών, με κριτήριο τις κοινωνικές ανάγκες, στον δρόμο για την εργατική εξουσία, μπορεί να δώσει απάντηση στο κοινωνικό και περιβαλλοντικό χάος που δημιούργησε ο καπιταλισμός.
Στρατηγική διατλαντική συνεργασία
Η Στρατηγική Συνεργασία για τη Διατλαντική Ενέργεια (Partnership for Transatlantic Energy Cooperation P-TEC), είναι μια διεθνής πλατφόρμα που συγκεντρώνει την αμερικανική κυβέρνηση, 24 ευρωπαϊκές χώρες, την ΕΕ και τον ιδιωτικό τομέα. Η P-TEC ιδρύθηκε με πρωτοβουλία του πρώην υπουργού Ενέργειας των ΗΠΑ, Ρικ Πέρι, στο πλαίσιο της Πρωτοβουλίας των Τριών Θαλασσών (Three Seas Initiative). Στόχος της είναι να ενισχύσει την ενεργειακή «συνεργασία ανάμεσα στις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης και τις ΗΠΑ», δηλαδή την προώθηση των αμερικάνικων συμφερόντων για την «απεξάρτηση» της Ευρώπης από το ρώσικο αέριο. Πρόκειται για οργανισμό που έχει στόχο τον ενεργειακό πόλεμο και την ένταση του ανταγωνισμού με τη Ρωσία. Στο πλαίσιο της 6ης P–TEC που έγινε 6 και 7 Νοεμβρίου 2025 στην Αθήνα, υπογράφτηκε η συμφωνία για την εκμετάλλευση του «οικοπέδου 2» που βρίσκεται 30 χλμ. βορειοδυτικά της Κέρκυρας στα όρια των ΑΟΖ Ελλάδας-Ιταλίας.
Για την εκμετάλλευση του κοιτάσματος συστήθηκε κοινοπραξία στην οποία συμμετέχουν οι: ExxonMobil με 60%, Energean Hellas με 30% και HelleniQ Upstream Δυτική Κέρκυρα (100% θυγατρική των ΕΛΠΕ) με 10 %. Η ιδιοκτησία της Energean ανήκει κατά βάση σε διεθνή funds κυρίως ισραηλινών, αμερικάνικων και αγγλικών συμφερόντων καθώς οι βασικές εξορυκτικές δραστηριότητες της είναι στα κοιτάσματα Καρίς και Βόρειο Καρίς στο Ισραήλ όπου στις αρχές του 2024, ολοκλήρωσε επένδυση 2,5 δισ. ευρώ.
Ήδη λοιπόν βλέπουμε ότι πρόκειται για μια 100% ιδιωτική επένδυση, αμερικανο-ισραηλινών συμφερόντων, που τα κέρδη θα είναι ιδιωτικά ενώ το κοινωνικό και περιβαλλοντικό κόστος δημόσιο, όπως θα δούμε στη συνέχεια. Σημειώνουμε ότι τα βάθη στην συγκεκριμένη περιοχή είναι από 500-2.500 μέτρα.
Στο Ζάππειο συμφωνήθηκε επιπλέον η μεταφορά αμερικανικού φυσικού αερίου στην Ευρώπη, μέσω του «Κάθετου Διαδρόμου» προς την Ουκρανία. Λίγες ημέρες μετά υπογράφτηκε η «συμπληρωματική συμφωνία» Μητσοτάκη-Ζελένσκι. Ο «κάθετος διάδρομος» θα ξεκινάει από την Ελλάδα (τη Ρεβυθούσα και την Αλεξανδρούπολη) και θα διαπερνά τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, την Ουγγαρία, τη Σλοβακία, τη Μολδαβία και τελικά την Ουκρανία, μέσω των οποίων θα τροφοδοτούνται και οι χώρες της Κεντρικής Ευρώπης, που μέχρι την έναρξη του πολέμου Ρωσίας-Ουκρανίας εισήγαγαν φυσικό αέριο από τη Ρωσία.
Την εξαγωγή του φυσικού αερίου στις χώρες του «Κάθετου Διαδρόμου» ανέλαβε η εταιρεία ATLANTIC – SEE LNG TRADE A.E. Στην εταιρεία αυτή ο Όμιλος AKTOR συμμετέχει μέσω της θυγατρικής του Aktor Energy Μονοπρόσωπη Α.Ε. με ποσοστό 60% και η ΔΕΠΑ Εμπορίας με 40%. Σημειώνεται ότι ο όμιλος ΑΚΤΟΡ (πάλαι ποτέ συμφερόντων Μπόμπολα, Κούτρα) εξαγοράστηκε από την Ιντρακάτ, η οποία από το 2023 ανήκει στην τριανδρία των εφοπλιστών Καϋμενάκη-Μπάκου-Έξαρχου.
Η κοινοπραξία υπέγραψε στις 7/11 μακροχρόνια συμφωνία αγοραπωλησίας (SPA) με την αμερικανική εταιρεία Venture Global Inc. για την προμήθεια σημαντικών ποσοτήτων υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Παράλληλα, η ελληνική εταιρεία υπέγραψε Μνημόνια Κατανόησης (MoU) με κρατικούς φορείς της Ρουμανίας και της Ουκρανίας για την πώληση σε αυτές σημαντικών ποσοτήτων LNG, που σηματοδοτούν το επόμενο βήμα στη στρατηγική της για τη διάθεση LNG από την Ελλάδα προς την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη.
Η Ελλάδα αγόρασε το 2024 το αμερικάνικο LNG αντί 53 ευρώ/MWh έναντι 38 ευρώ περίπου που κοστίζει το ρωσικό φυσικό αέριο. Η σύμπλευση με τις ΗΠΑ δεν είναι μόνο επικίνδυνη, αλλά και πανάκριβη
Δεν παρέχονται πληροφορίες σχετικά με την τιμή που αποφασίστηκε η αγορά του LNG από τις ΗΠΑ. Κρατιέται επτασφράγιστο «εμπορικό» μυστικό. Ξέρουμε όμως ότι η Ελλάδα αγόρασε για το 2024 το αμερικάνικο LNG αντί 53 ευρώ/MWh έναντι 34 ευρώ του ευρωπαϊκού μέσου όρου! Δηλαδή η Ελλάδα αγόραζε 60% ακριβότερα απ ότι η υπόλοιπη ΕΕ!
Το ρωσικό αέριο που εισάγεται στη χώρα μας μέσω του αγωγού TurkStream, προσφέρεται από τρία έως τέσσερα ευρώ φθηνότερα ανά μεγαβατώρα σε σχέση με τις ευρωπαϊκές τιμές αναφοράς (Χρηματιστήριο Άμστερνταμ TTF), ενώ το LNG από τις ΗΠΑ διαμορφώνεται, σύμφωνα με πληροφορίες, με επιπλέον κόστος πάνω από τις τιμές του TTF. Αυτή η διαφορά, μεταφράζεται σε εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ επιβάρυνσης για ετήσιες εισαγωγές και φυσικά θα περάσει στην κατανάλωση.
Με αυτά τα κόστη ήταν περίπου αναμενόμενο ότι οι δύο πρώτες δημοπρασίες για τα προϊόντα Route 1,2,3 του κάθετου διαδρόμου στις χώρες υποδοχής πήγαν άπατες. Έτσι οι ΗΠΑ και το ελληνικό κεφάλαιο που τους μεσιτεύουν στην ενεργειακή διείσδυση περιμένουν την πλήρη απαγόρευση εισαγωγής ρωσικού φυσικού αερίου έως το τέλος του 2027 για να επιβάλλουν «νταβατζηλίκι» στην περιοχή το αμερικάνικο LNG θέλοντας και μη! Στο πλαίσιο αυτό διεξάγεται στις ΗΠΑ στις 24 Φεβρουαρίου σύνοδος των πέντε χωρών του κάθετου διαδρόμου για να «πειστούν» όλοι για την αξία της «απεξάρτησης» από το ρώσικο αέριο.
Τραγικές εννοείται είναι οι οικονομικές συνέπειες για τον λαό. Χαρακτηριστικά για το α’ εξάμηνο του 2025, η Ελλάδα εισήγαγε περίπου 16,4 TWh φυσικού αερίου από τη Ρωσία μέσω της τουρκικής διαδρομής (TurkStream), με κόστος 38,2 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Αντικαθιστώντας αυτό το ρεύμα με LNG από ΗΠΑ, σύμφωνα με υπολογισμούς του ειδικού τύπου προκύπτει ότι για το LNG που εισήγαγε η Ελλάδα το εξάμηνο συνεπάγεται πρόσθετη δαπάνη 394 εκατ. ή 800 εκατ. ευρώ, τον χρόνο(!), ποσό που θα περάσει άμεσα ή έμμεσα σε καταναλωτές, νοικοκυριά και βιομηχανία.
Επιπλέον στο πλαίσιο της Διάσκεψης P-TEC πραγματοποιήθηκε συνάτηση του Νταγκ Μπέργκαμ, υπουργού Εσωτερικών των ΗΠΑ και επικεφαλής του Συμβουλίου Ενεργειακής Κυριαρχίας με έλληνες εφοπλιστές. Στη συνάντηση έλαβε μέρος η κορυφή του εφοπλιστικού κεφαλαίου (Γιώργος και Ιωάννα Προκοπίου, Αγγελικούση, Τσάκος, Αλαφούζος, Παππάς, και ο αντιπρόεδρος της Ένωσης Ελλήνων Εφοπλιστών Μιχάλης Χανδρής), με στόχο την εξασφάλιση της μεταφοράς των φορτίων που συμφωνήθηκαν από το ελληνικό εφοπλιστικό κεφάλαιο. Χαρακτηριστικό των τεράστιων συμφερόντων που διακυβεύονται είναι ότι μόνο η εταιρεία της Μ. Αγγελικούση μεταφέρει το 10% των αμερικανικών εξαγωγών ενέργειας το τελευταίο έτος. Η προνομιακή θέση του εφοπλιστικού κεφαλαίου στην μεταφορά του αμερικανικού LNG καθιστά το συγκεκριμένο τμήμα του κεφαλαίου διάπυρο υποστηριχτή της συμφωνίας.
Με τα λόγια του αμερικανού υπουργού Κρις Ράιτ: «Η Ελλάδα ήταν το τέλος ενός πλοκαμιού του ρωσικού ενεργειακού δικτύου. Σήμερα είναι η πύλη εισόδου στην Ευρώπη από το αμερικανικό LNG και σύντομα, πιθανώς, εξαγωγέας από την παραγωγή φυσικού αερίου και πετρελαίου».
Έτσι ο «κύκλος» κλείνει όμορφα και καλά! Οι ΗΠΑ πουλάνε πανάκριβο LNG στην Ελλάδα το οποίο μεταφέρουν έλληνες εφοπλιστές. Αεριοποιείται από κρατικές και ιδιωτικές εταιρείες (Ρεβυθούσα, FSRU Αλεξανδρούπολη- Κοπελούζος) και εξάγεται στον «κάθετο διάδρομο» από ιδιωτική κατασκευαστική εταιρείες εφοπλιστικών συμφερόντων (ΑΚΤΟΡ). Το κόστος αυτής της τερατώδους συμφωνίας φορτώνεται στους λαούς.
Οι αγωγοί και η ιδιωτικοποίηση του ΑΔΜΗΕ
Ο λαός θα πληρώσει το καλώδιο με Κύπρο, ωφελημένο το Ισραήλ
Παράλληλα με τα παραπάνω τεράστιος είναι ο ρόλος των αγωγών μεταφοράς ενέργειας (ηλεκτρισμός και φυσικό αέριο) στους γεωπολιτικούς καπιταλιστικούς ανταγωνισμούς και ο ρόλος τους στην άμεση διαδικασία ιδιωτικοποίησης του ΑΔΜΗΕ που δρομολογείται από την κυβέρνηση της ΝΔ. Η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου παραπαίει καθώς αντιμετωπίζει μεγάλα οικονομικά προβλήματα και το έργο σύμφωνα με τις περισσότερες αναλύσεις δεν είναι οικονομικά «βιώσιμο». Σύμφωνα με ενεργειακά sites η Κύπρος αρνείται να πληρώσει αυτά που της «φορτώνει» ο ΑΔΜΗΕ με αποτέλεσμα το έργο να παραμένει στάσιμο.
Ο ΑΔΜΗΕ (στον οποίο ο κινέζικος κολοσσός State Grid συμμετέχει με 24%) φρόντισε «έγκαιρα» να φορτώσει το κόστος των γεωπολιτικών επιδιώξεων του ελληνικού κεφαλαίου στους καταναλωτές. Έτσι με απόφασή της η ΡΑΑΕΥ στις 19/6/2025 ενέκρινε την «ανάκτηση των δαπανών» στο πλαίσιο του αναθεωρημένου ετήσιου επιτρεπόμενου εσόδου του ΑΔΜΗΕ κατά 400 εκ ευρώ. Ο ΑΔΜΗΕ με τη σειρά του επιμέρισε τις χρεώσεις με τρόπο που εξασφάλισε εκπτώσεις αντιστρόφως ανάλογες με το ύψος της κατανάλωσης. Το χρηματοδοτικό βούλιαγμα του ΑΔΜΗΕ έχει σαν αποτέλεσμα να έχουν σταματήσει ή να καθυστερούν τα έργα διασύνδεσης των νησιών που έχει ανακοινώσει.
Η διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου είναι ένα άχρηστο, ζημιογόνο φαραωνικό έργο το οποίο έχει μόνο γεωπολιτική λογική, δηλαδή σε τελική ανάλυση την μεταφορά ισραηλινής ενέργειας στην Ευρώπη, που πληρώνουν οι εργαζόμενοι, δια του ΑΔΜΗΕ, βεβαίως! Η κυβέρνηση της ΝΔ σχεδιάζει να ρίξει τη συμμετοχή του Δημοσίου, από το σημερινό 51% στο 34%, ενώ μέσω αυτού προφανώς θα ικανοποιηθεί και η αμερικανική πίεση για περιορισμό της κινεζικής παρουσίας στα δίκτυα, προωθώντας την άμεση ιδιωτικοποίηση του ΑΔΜΗΕ με αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου κατά 1 δισ. ευρώ.
Για τον ουσιαστικά παγωμένο Eastmed (τον αντίστοιχο αγωγό φυσικού αερίου), o διαγωνισμός ξεκίνησε το 2020 και ήταν ύψους 2,2 δισ. ευρώ! Επανέρχεται μετά την T-PEC σαν καθαρά πολιτικό έργο, που πραγματικά ελπίζουμε να μην γίνει ποτέ!
Η συμφωνία ΕΕ-ΗΠΑ και η «πράσινη μετάβαση»
Η ελληνοαμερικάνικη συμφωνία έρχεται σε συνέχεια της τραγικής εμπορικής συμφωνίας Τραμπ – Φον Ντερ Λάιεν τον Ιούλιο του 2025, που εκτός από τους αμερικανικούς δασμούς 15% στην ΕΕ προέβλεπε και την υποχρέωση των Ευρωπαίων να αγοράσουν αμερικανική ενέργεια 700 δισ. ευρώ έως το 2028,δηλαδή αμερικάνικα ενεργειακά προϊόντα ύψους 250 δισ. ευρώ τον χρόνο!
Η συνολική αξία εισαγωγών ενεργειακών προϊόντων της ΕΕ από τις ΗΠΑ για το 2024 αν προσθέσει, κάποιος την αξία των εισαγωγών αργού πετρελαίου, υγροποιημένου φυσικού αερίου και μεταλλουργικού άνθρακα, ανέρχεται σε 64,55 δισ. δολάρια. Αυτό αντιστοιχεί περίπου στο 26% των 250 δισ. δολαρίων που η ΕΕ υποτίθεται ότι θα πρέπει να δίνει για την ενέργεια των ΗΠΑ ετησίως βάσει της συμφωνίας-πλαισίου. Στην πράξη, η δέσμευση της Κομισιόν για υποχρεωτική αγορά αμερικανικών ενεργειακών προϊόντων τρεις φορές πάνω από τα σημερινά επίπεδα ανοίγει τον δρόμο για τη μονοπώληση της ευρωπαϊκής αγοράς από το αμερικανικό LNG, με ό,τι αυτό μπορεί να σημαίνει για τις τιμές.
Η συμφωνία αυτή καθορίζει αντικειμενικά και την ενεργειακή πολιτική της ΕΕ, βάζοντας σχεδόν τέλος στην πολιτική της «πράσινης μετάβασης». Άλλωστε μιλώντας στην σύνοδο P-TEC, ο αμερικανός υπουργός Ενέργειας Κρις Ράιτ επιτέθηκε στην «πράσινη μετάβαση» ως «απόλυτο υπαρξιακό κίνδυνο για την προσιτή Ενέργεια». Σε παγκόσμιο επίπεδο, είπε, έχουν γίνει επενδύσεις 4-8 τρισ. δολαρίων σε ΑΠΕ που αποδείχθηκαν «αναποτελεσματικές». «Πέρυσι αντιπροσώπευαν μόλις το 2,6% της παγκόσμιας ενέργειας». Σε άλλο σημείο τόνισε ότι «ο κόσμος τρέχει με πετρέλαιο, αέριο και άνθρακα. Ήταν το 85% της παγκόσμιας Ενέργειας, το 84% σήμερα, και θα συνεχίσει για όσο μπορούμε να δούμε».
