Όλγα Κλείτσα: Ενιαίο αγωνιστικό κίνημα για το δικαίωμα στη στέγη

Συνέντευξη στον Χρίστο Κρανάκη 

Η Ανατρεπτική Συμμαχία συνεχίζει την παρέμβασή της με εναλλαγή δημοτικού συμβούλου. Είναι μία τακτική που δεν συνηθίζεται. Γιατί όμως, εσείς την επιλέγετε και τη θεωρείτε σημαντική;

Ίσως, σε μία επιφανειακή ανάγνωση, η εναλλαγή αποτελεί απλά μία αλλαγή προσώπου, ένα νέο επιμερισμό ευθυνών και ρόλων. Για εμάς όμως, είναι πολλά περισσότερα από αυτό. Η εναλλαγή αποτελεί την πραγμάτωση της αντίληψης ότι δεν είμαστε «επαγγελματίες της πολιτικής», ούτε έχουμε στόχο την προσωπική καριέρα. Είναι η βαθειά πίστη στην πλουραλιστική έκφραση της συλλογικότητας και τη σημασία της έναντι της ατομικής τοποθέτησης. Είναι παράλληλα μία αξιακή θέση αρχών κόντρα στο δημαρχοκεντρικό μοντέλο και το μοντέλο των «επικεφαλής» που απο-πολιτικοποιεί τον δημόσιο λόγο και συντηρεί την αυταπάτη, ότι ένα άτομο ή ένας «καλός δήμαρχος» μπορεί να κάνει τη διαφορά.

Δεν είναι η πρώτη φόρα που ασχολείσαι με τα ζητήματα της πόλης. Ποιές οι βασικές προσωπικές εμπειρίες σου από τους τοπικούς αγώνες στην Αθήνα;

Η ενασχόλησή μου με τη διεκδίκηση σε ζητήματα της Αθήνας ξεκίνησε από τη γειτονιά μου, το πάρκο Δρακοπούλου το 2008 και συνεχίστηκε όλα τα επόμενα χρόνια με μεγαλύτερη εμπλοκή από το 2015 και ύστερα που διατέλεσα και Κοινοτική Σύμβουλος στην 5^η Δημοτική Κοινότητα. Τα κινήματα για την υπεράσπιση των ελεύθερων-δημοσίων χώρων, του περιβάλλοντος, της τοπικής πολιτιστικής κληρονομιάς αλλά και της ελεύθερης πολιτικής, πολιτιστικής έκφρασης, στιγμάτισαν μία γενιά νέων αγωνιστών που δραστηριοποιήθηκε την περίοδο εκείνη. Από όλα τα παραπάνω, αν κάτι έχω αποκομίσει είναι ότι τα πιο μικρά -τα «ανούσια» για κάποιους-, είναι αυτά που προδίδουν σημαντικό μέρος της ευρύτερης πολιτικής ατζέντας των διοικούντων για την πόλη. Γι’ αυτό και έχει μεγάλη σημασία, τα τοπικά κινήματα να συνεχίσουν να κινητοποιούνται πάνω σε αυτά.

Πρόσφατα συμπληρώθηκε ένας χρόνος από την εκλογή Χάρη Δούκα. Τι πραγματικά έχει αλλάξει όσον αφορά την καθημερινότητα των Αθηναίων;

Η νέα διοίκηση βγήκε λέγοντας πως θα προσπαθήσει να ικανοποιήσει τα αιτήματα των κατοίκων. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσονται η αποχώρηση της Prodea από τον Λόφο του Στρέφη, όπως και το γεγονός ότι ξεκίνησε η θητεία με μεγαλύτερη ελαστικότητα στην παρουσία κατοίκων σε θεσμικά όργανα. Όμως, όπως έχει φανεί πολλές φορές, πρέπει να θυμόμαστε πως δεν έχει σημασία το πρόσωπο αλλά η πολιτική ενός φορέα! Από τα μεγάλα έργα (διπλή ανάπλαση) μέχρι τα πιο μικρά, η νέα δημοτική αρχή συνεχίζει το «έργο» της προηγούμενης κόντρα στο κοινωνικό συμφέρον. Ακόμα κι αυτή η συμβολική ανοιχτότητα του Συμβουλίου προς τους κατοίκους, γρήγορα καταργήθηκε όταν κρίθηκε «απειλητική» η πολυπληθής παρουσία των κατοίκων εντός της αίθουσας του συμβουλίου κι έτσι επανήλθαν ο έλεγχος και οι άδειες εισόδου, ακριβώς όπως και στις προηγούμενες θητείες.

Θεωρητικά, βέβαια, ο Δούκας εμφανίστηκε ως σχετικά «ενωτικός» και «δημοκρατικός» υποψήφιος. Πόσο αληθές ή ψευδές αποδείχτηκε εν τέλει αυτό;

Τι σημαίνει, άραγε, ενωτικός υποψήφιος και «ποιούς» ενώνει; Ενώνει ένα κομμάτι της συμπολίτευσης με την αντιπολίτευση που σημαίνει ότι θα μπορούσε να διαμορφώνει πλειοψηφίες ακόμα και με απλή αναλογική; Όντως. Ποιά κομμάτια της αντιπολίτευσης, όμως, ενώνει; Σε πληθώρα θεμάτων στο δημοτικό συμβούλιο, η παράταξη Δούκα μαζί με την παράταξη Μπακογιάννη και τον επικεφαλής της Ανοιχτής Πόλης, έχουν κοινή τοποθέτηση ψήφου! Παρά λοιπόν, τις τοποθετήσεις στελεχών της δημοτικής αρχής που γίνονται για τα μάτια του κόσμου ή για αναπαραγωγή στα social media, η ουσία είναι ότι σε πολλά, κρίσιμα ζητήματα επικρατεί συναίνεση των δυο μεγαλύτερων δυνάμεων. Αρκετές φορές, μάλιστα, σε αυτό το «ενωτικό πλαίσιο» συμμετέχει και η «αγανακτισμένη πολίτης» Ελένη Παπαδοπούλου. Επιπλέον, τι σημαίνει δημοκρατικός; Η αστική δημοκρατία έχει διαμορφώσει ένα ασφυκτικό θεσμικό πλαίσιο που καταργεί στην πράξη τη συμμετοχικότητα στη λήψη αποφάσεων. Μπορεί η διοίκηση Δούκα να μην είναι ειρωνική ή κατάφωρα παραβιαστική ακόμα και όσον αφορά τα πρωταρχικά δικαιώματα πολιτών όπως ήταν η διοίκηση Μπακογιάννη. Μπορεί φαινομενικά να αφήνει χώρο για συζήτηση μεταξύ πολιτών, συλλόγων κλπ αλλά δεν έχει τη πολιτική βούληση να υπερβεί το ευρύτερο θεσμικό πλαίσιο, στο οποίο λειτουργεί ο Δήμος. Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα, η υπόθεση της πολυδιαφημισμένης «Διαβούλευσης για το Τοπικό Χωρικό της Αθήνας». Η διαφήμιση της διαβούλευσης κράτησε μήνες αλλά η «διαβούλευση» η ίδια μόλις λίγες ημέρες. Για ποιά δημοκρατία μιλάμε, λοιπόν, όταν μετά από δεκαετίες δίνεται ξανά η δυνατότητα να ορίσουμε χρήσεις γης, εμπορικές/οικιστικές/βιοτεχνικές ζώνες της πόλης, τουριστικές ζώνες κλπ. και ο λόγος δόθηκε στους πολίτες – σε όσους το πήραν χαμπάρι – για μόλις πέντε ημέρες!

Σε πληθώρα θεμάτων η παράταξη Δούκα έχει κοινή τοποθέτηση ψήφου με την παράταξη Μπακογιάννη και τον επικεφαλής της Ανοιχτής Πόλης

Ο χρόνος που ανοίγεται μπροστά μας, θα φέρει αντιμέτωπη την Ανατρεπτική Συμμαχία με συγκεκριμένα μέτωπα πάλης. Ποιά ξεχωρίζουν κατά τη γνώμη σου;

Το μεγαλύτερο μέτωπο που έχει ήδη ανοίξει και θα χρειαστεί να εμβαθύνουμε τις διεκδικήσεις και να ενισχύσουμε τον αγώνα είναι αυτό της στέγασης και κατ’ επέκταση -ως μία από τις αιτίες του στην δεδομένη συγκυρία (ιδίως για το ιστορικό κέντρο)- της τουριστικοποίησης της πόλης. Υπάρχουν πλέον και αρκετά διεθνή παραδείγματα για τη διαμόρφωση πολιτικών διεκδικήσεων που να προστατεύουν το δικαίωμα στην κατοικία και να επιβάλουν θεσμικά μέτρα τόσο στις βραχυχρόνιες μισθώσεις, όσο και στο παραδοσιακό τουριστικό κεφάλαιο που διογκώνεται ανενόχλητο υπό τη σκιά του επικοινωνιακού θορύβου για τα Airbnb. Ο μηχανισμός του εξευγενισμού και της τουριστικοποίησης είναι γνωστός: Με έργα εξωραϊσμού χρόνια εγκαταλελειμμένων περιοχών, υπόσχονται «ανάπτυξη»… Η όποια «ανάπτυξη», όμως, κι αν έρθει -για όσα χρόνια έρθει-, θα καταφέρει μόνο να εκτοπίσει κατοίκους της Αθήνας. Φυσικά, παρότι η τουριστικοποίηση συνιστά μεγάλο παράγοντα πίεσης στο θέμα της στέγασης, δε μπορούμε να παραβλέπουμε το ευρύτερο πλαίσιο της ακρίβειας, της ανέχειας και των πλειστηριασμών. Είναι εξαιρετικά σημαντικό, λοιπόν, να μπορέσει να υπάρξει στο ζήτημα της κατοικίας, κινηματική ενότητα αντίστοιχη με αυτή σε κινήματα υπεράσπισης χώρων πρασίνου, ώστε μέσα (και) από επί μέρους κινήσεις να διαμορφωθεί ένα ενιαίο αγωνιστικό κίνημα για τη διεκδίκηση του δικαιώματος στη στέγη.

 Τι μήνυμα στέλνεις για τη νέα χρονιά;

Νομίζω το καταλληλότερο μήνυμα για αυτή τη χρονιά είναι απλό: «Να πιάσουμε το νήμα από την αρχή και να αγωνιστούμε για το αυτονόητο: Μία αξιοβίωτη πόλη».

Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα Πριν στο φύλλο 25-26 Ιανουαρίου